Ἰησοῦς ὁ Ναζωραῖος κατὰ τὴν θεώρησιν τῆς Συγχρόνου Πλατωνικῆς Σχολῆς

[tanipteros]

Περὶ τοῦ Ἰησοῦ τοῦ Ναζωραίου
Κατὰ τὴν διδασκαλίαν τῆς Συγχρόνου Πλατωνικῆς Σχολῆς, ὁ Ἰησοῦς ὁ Ναζωραῖος δέον ἐστὶ νὰ θεωρῆται πρῶτον καὶ κυρίως ὡς ἄνθρωπος, γεννηθεὶς κατὰ τοὺς φυσικοὺς νόμους, ἀσκητὴς, διδάσκαλος καὶ μύστης, ἀλλ’ οὐχὶ αὐτὸς καθ’ ἑαυτὸν θεία Ἐνάς οὐδὲ ἡ αὐτὴ ἡ ὑπερούσιος Μονάς.

Ἡ ἀρετὴ αὐτοῦ δὲν ἔγκειται εἰς τὴν φύσιν του, ἀλλὰ εἰς τὸν βίον καὶ τὴν ἐκούσιον προαίρεσιν. Ὅπως ἐν τῇ ἀρχαίᾳ Ἑλλάδι ὁ Πυθαγόρας, ὁ Ἡρακλῆς, ὁ Ὀρφεὺς καὶ ἄλλοι μέγιστοι μύσται ἐτιμῶντο διὰ τὸν τίτλον «Υἱὸς Θεοῦ», οὕτω καὶ ὁ Ἰησοῦς δύναται νὰ νοηθῇ ὡς ἄνθρωπος ἀξιωθεὶς τοῦ αὐτοῦ πνευματικοῦ ἀξιώματος, ὄχι διὰ φύσιν, ἀλλὰ διὰ μετουσίαν εἰς τὸ θείον ἀγαθόν.

Διὸ κατὰ τὴν Σχολὴν ταύτην, ὁ τίτλος «Υἱὸς Θεοῦ» δηλοῖ βαθμὸν πνευματικῆς τελειώσεως καὶ οὐχὶ ὀντολογικὴν ταυτότητα μετὰ τοῦ Πρώτου Αἰτίου.

Περὶ τῆς διδασκαλίας αὐτοῦ
Ἡ Σύγχρονος Πλατωνικὴ Σχολὴ θεωρεῖ πιθανώτερον ὅτι ὁ Ἰησοῦς ἐδίδασκεν ἐντὸς ἑνὸς ἰουδαϊκοῦ μεταρρυθμιστικοῦ ρεύματος, τοῦ ὁποίου αἱ ἀρχαὶ συνδυάζοντο μὲ φιλοσοφικὰ στοιχεῖα συγγενῆ πρὸς τὸν μέσον Πλατωνισμόν.

Ἱστορικῶς, τὰ πληρέστερα παραδείγματα τοιαύτης συνθέσεως συναντῶνται στὰ γνωστικὰ ρεύματα τῶν πρώτων αἰώνων, ἔνθα παρατηρεῖται ἡ χρήσις πλατωνικῶν ἐννοιῶν, ὡς ἡ Μονάς, ἡ πνευματικὴ ἀνάβασις καὶ ἡ λύτρωσις διὰ τῆς γνώσεως. Ἡ Σχολὴ δὲν ἰσχυρίζεται ὅτι αἱ μεταγενέστεραι γνωστικαὶ διδασκαλίαι ἀντανακλοῦν ἀκριβῶς τὴν ἱστορικὴ διδασκαλία τοῦ Ἰησοῦ, ἀλλὰ θεωρεῖ ὅτι διασώζουν πιθανὰ φιλοσοφικὰ ἴχνη ἑνὸς τοιούτου συγκερασμοῦ.

Κατὰ τὴν ἐρμηνείαν ταύτην, σκοπὸς τῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου δὲν εἶναι ἡ προσκόλλησις εἰς τὸ Γίγνεσθαι, ἀλλὰ ἡ πνευματικὴ ἀναγωγὴ πρὸς τὴν ὑπέρτατην ἑνότητα.

Περὶ τῆς Μονάδος
Ἡ Σχολὴ θεωρεῖ ὅτι ὁ Ἰησοῦς ἀνεγνώριζεν ὑπέρτατον θεῖον ἀρχὴν, ἣν ἀποκαλεῖ συμβολικῶς Μονάδα.

Ἡ Μονὰς ταύτη προσεγγίζεται ὡς συγγενὴς πρὸς τὸ Πλατωνικὸν Ἕν, ἀλλ’ οὐ ταυτίζεται μὲ τὴν πληρεστέραν μεταφυσικὴν θεολογίαν τῶν Ἐνάδων, ἣν ἀνεπτύχθη ἀργότερον ἐν τῷ Νεοπλατωνισμῷ.

Διὰ τοῦτο ἡ Σχολὴ ὑποθέτει ὅτι ὁ Ἰησοῦς ἠγνόει ἢ τουλάχιστον δὲν ἀνέπτυξε τὴν θεωρίαν τοῦ πλήθους τῶν Ἐνάδων, περιοριζόμενος εἰς μίαν ἀπλουστέραν σύλληψιν τοῦ ὑπερτάτου Ἀγαθοῦ.

Περὶ τοῦ δημιουργοῦ τοῦ κόσμου
Ἐνταῦθα ἡ Σύγχρονος Πλατωνικὴ Σχολὴ διακρίνει μεταξὺ τῆς ἱστορικῆς πιθανότητος καὶ τῆς φιλοσοφικῆς ἐρμηνείας.

Ὡς φιλοσοφικὴ ὑπόθεσις, θεωρεῖ ὅτι ὁ Ἰησοῦς ἐνδέχεται νὰ ἐκινεῖτο πλησίον ἐκείνων τῶν ρευμάτων ποὺ ἀργότερον ἀνεπτύχθησαν εἰς διαφόρους γνωστικοὺς κύκλους, οἵτινες διέκριναν μεταξὺ τοῦ ὑπερτάτου ἀγαθοῦ Θεοῦ καὶ τοῦ δημιουργοῦ τοῦ αἰσθητοῦ κόσμου.

Κατὰ τὴν ἐρμηνείαν τῆς Σχολῆς, ἡ διάκρισις αὕτη ἐξηγεῖ τὴν παρουσίαν τοῦ κακοῦ ἐν τῷ γιγνομένῳ κόσμῳ.

Πρέπει ὅμως νὰ σημειωθῇ ὅτι δὲν ὑπάρχουν ἱστορικὰ τεκμήρια ὅτι ὁ ἴδιος ὁ Ἰησοῦς ἐδίδαξε ρητῶς ὅτι ὁ δημιουργὸς τοῦ κόσμου εἶναι κακὸς θεός ἢ ὅτι ταυτίζεται μὲ τὸν Γιαχβέ. Αὐτὴ ἡ ταύτισις ἀπαντᾷ σὲ ὀρισμένα μεταγενέστερα γνωστικὰ συστήματα καὶ ἀποτελεῖ ἐρμηνευτικὴ ἐπιλογὴ τῆς παρούσης φιλοσοφικῆς συνθέσεως, ὄχι βεβαιωμένο ἱστορικὸ γεγονός.

Κατὰ τὴν παροῦσαν φιλοσοφικὴν ἀνασύνθεσιν, ὁ Ἰησοῦς φαίνεται νὰ ἀπεδέχετο τὴν ἔννοιαν προσωπικοῦ αἰτίου τοῦ κακοῦ, τοῦ λεγομένου Διαβόλου, ὡς συμβολικῆς ἢ πραγματικῆς ὀντότητος ἐνεργούσης ἐντὸς τοῦ πεδίου τοῦ Γίγνεσθαι.

Περὶ τοῦ θανάτου
Ὁ Ἰησοῦς, κατὰ τὴν Σύγχρονον Πλατωνικὴν Σχολήν, ἀπέθανεν ὡς πᾶς ἄνθρωπος.

Οὐκ ἀπέθανεν ὡς θυσία ἀπαιτουμένη ὑπὸ τοῦ Θεοῦ, οὐδὲ ὡς ἱλαστήριον θῦμα μεταφυσικῆς ἀνάγκης, ἀλλὰ διότι παρέμεινεν πιστὸς εἰς τὰ ἠθικὰ αὐτοῦ ἰδεώδη.

Ἡ ἀγάπη πρὸς πάντας τοὺς ἀνθρώπους, ἡ συγχώρησις, ἡ πραότης καὶ ἡ ἀπόρριψις τῆς ἐκδικήσεως ἀπετέλεσαν τὴν αἰτίαν δι’ ἣν προετίμησε τὸν θάνατον ἀντὶ τῆς ἀρνήσεως τῶν πεποιθήσεών του.

Ἐν τούτῳ ὁ βίος αὐτοῦ ἀποτελεῖ παράδειγμα φιλοσόφου καὶ μάρτυρος.

Περὶ τῆς μετὰ θάνατον ἀποστολῆς
Ἡ πρωτοτυπία τῆς Συγχρόνου Πλατωνικῆς Σχολῆς ἔγκειται εἰς τὴν ἰδέαν ὅτι ἡ ψυχὴ τοῦ Ἰησοῦ οὐκ ἀνεχώρησεν ὁριστικῶς ἐκ τοῦ Γίγνεσθαι.

Ἐκουσίως παραμένει ἐνεργός, ἀναλαμβάνουσα λειτουργίαν προστάτου τῶν ἀνθρώπων.

Οὐχὶ ὡς θεία ὀντότης ἢ ὡς ἰδιαζούσης μεταφυσικῆς τάξεως ψυχή, ἀλλὰ ὡς μία ἀπλὴ ἀνθρωπίνη ψυχή, ἡ ὁποία διὰ τῆς ἐλευθέρας προαιρέσεώς της ἐπέλεξε νὰ παραμείνῃ πλησίον τῶν ἀνθρώπων.

Κατὰ τὴν διδασκαλίαν ταύτην, ἡ ψυχὴ αὐτοῦ ὑποδέχεται μέρος τῶν βλαπτικῶν ἐνεργειῶν ποὺ προέρχονται ἀπὸ ἄλλα ὄντα τοῦ Γίγνεσθαι καὶ στρέφονται κατὰ τῶν ἀνθρώπων.

Ἡ διακονία αὕτη θεωρεῖται ἐκούσιος καὶ διαρκής, ἡ ἀγάπη αὐτοῦ πρὸς τὸ ἀνθρώπινον γένος καθιστᾷ τὴν διακονίαν ταύτην αἰώνιον πράξιν ἐλευθέρας προαιρέσεως.

Οὕτως ἡ σταύρωσις δὲν θεωρεῖται ἕν μεμονωμένον γεγονός, ἀλλὰ ἡ ἀρχὴ μιᾶς συνεχούς πνευματικῆς αὐτοθυσίας.

Ὁ Ἰησοῦς ὡς ἀνθρωπίνη ψυχή
Ἐκ ταύτης τῆς θεωρίας προκύπτει ὅτι ὁ Ἰησοῦς δὲν νοεῖται οὔτε ὡς ἡ Μονάς, οὔτε ὡς μία τῶν Ἐνάδων, οὔτε ὡς θεία ὀντότης, ἀλλὰ ὡς μία ἀνθρωπίνη ψυχή, ἡ ὁποία διὰ τῆς ἐπιλογῆς καὶ τῆς τελείας ἀγάπης της συνεχίζει τὴν διακονίαν πρὸς τὸ ἀνθρώπινον γένος.

Ἡ δύναμίς του δὲν προέρχεται ἀπὸ θείαν φύσιν, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἠθικὴν τελείωσιν, τὴν ἐκούσιον αὐτοθυσίαν καὶ τὴν σταθερὰν προαίρεσιν νὰ βοηθᾷ τὰ λοιπὰ ὄντα.

Διδάσκει διὰ τοῦ παραδείγματος.

Ἀνέχεται διὰ συμπαθείας.

Προστατεύει διὰ φιλανθρωπίας.

Οὐκ ἀπαιτεῖ λατρείαν ὡς Θεός, ἀλλὰ μίμησιν τῆς ἀρετῆς καὶ συνέχισιν τοῦ ἔργου τῆς ἀγάπης.

Συμπέρασμα
Κατὰ τὴν Σύγχρονον Πλατωνικὴν Σχολήν, ὁ Ἰησοῦς ἀποτελεῖ μίαν ἐξαιρετικὴν μορφὴν τῆς ἀνθρωπίνης πνευματικῆς ἱστορίας.

Ἦτο ἄνθρωπος, διδάσκαλος, μύστης καὶ μάρτυς. Ἡ διδασκαλία του, κατὰ τὴν φιλοσοφικὴν αὐτὴν θεώρησιν, ἐξέφραζε μίαν σύνθεσιν ἰουδαϊκῶν μεταρρυθμιστικῶν ἀντιλήψεων καὶ πλατωνικῶν μεταφυσικῶν ἀναζητήσεων, ἡ ὁποία ἀργότερον ἀνεπτύχθη πληρέστερον εἰς διαφόρους γνωστικοὺς κύκλους.

Μετὰ τὸν θάνατόν του δὲν ἀναγορεύεται εἰς ὑπερούσιον Θεόν, οὐδὲ εἰς θείαν ὀντότητα, ἀλλὰ θεωρεῖται ὅτι ἡ ἀνθρωπίνη ψυχὴ του παραμένει ἐκουσίως ἐνεργὸς ἐντὸς τοῦ Γίγνεσθαι ὡς προστάτις τῶν ἀνθρώπων, συνεχίζουσα τὴν διακονίαν τῆς ἀγάπης διὰ μιᾶς διαρκοῦς καὶ ἐλευθέρας αὐτοθυσίας.

Ἡ θεώρησις αὕτη προτείνει μία συνεκτικὴ φιλοσοφικὴ ἐρμηνεία, ἐντός τῆς μεταφυσικῆς τοῦ Συγχρόνου Πλατωνισμοῦ, ἡ ὁποία συνδυάζει πλατωνικὰ, γνωστικὰ καὶ ἰουδαϊκὰ μοτίβα σὲ μίαν ἐνιαία θεωρητικὴ σύνθεση.

πηγή : ΤΑΝΥΠΤΕΡΟΣ