1. Ἀρχαῖαι θρησκείαι – λατρεία πτωμάτων ἢ νεκρῶν σωμάτων
Οὐχὶ τοσοῦτον ὁ λόγος περὶ «πίστεως εἰς ἀνάστασιν», ὅσον περὶ τιμῆς, μνήμης καὶ τελετῶν περὶ τὸ σῶμα.
Αἰγύπτιοι ἀρχαῖοι:
Κεντρικὴ ἡ ἰδέα τῆς διατηρήσεως τοῦ σώματος διὰ ταριχεύσεως (μούμιαι).
Ἡ ψυχή (κά, μπά) ἦν συνδεδεμένη μετὰ τῆς ἀκεραιότητος τοῦ σώματος.
Ἐλπὶς ἀναβιώσεως ἐν τῷ ἑτέρῳ κόσμῳ, οὐχὶ ὅμως καθ’ ὅν τρόπον ἡ ἰουδαϊκὴ ἢ χριστιανικὴ ἔννοια τῆς ἀναστάσεως.
Ἑλληνικὸς καὶ Ῥωμαϊκὸς κόσμος:
Γενικὴ «λατρεία πτωμάτων» οὐκ ἦν, ἀλλ’ ἡρωολατρεῖαι· τὰ σώματα ἡρώων (λ.χ. Ὀρέστου, Θησέως) ἐφυλάσσοντο ἢ μετεφέροντο πρὸς τιμήν.
Ἔμφασις ἐδίδετο εἰς τὴν ψυχήν, οὐκ εἰς ἀνάστασιν σώματος.
Χαλδαῖοι, Μεσοποτάμιοι καὶ σημιτικοὶ λαοί:
Τιμαὶ τοῖς νεκροῖς δι’ ἀναθημάτων καὶ τροφῶν.
Ἡ λατρεία ἀνεφέρετο εἰς τὰ πνεύματα τῶν προγόνων, οὐχὶ εἰς μελλούσαν ἀνάστασιν.
Ζωροαστρισμός:
Ἀπεῖχον τῆς ταφῆς ἢ καύσεως ἵνα μὴ μολυνθῶσι τὰ στοιχεῖα.
Τὰ σώματα ἀπετίθεντο ἐν «πύργοις σιωπῆς», ἵνα καταφαγῶσιν ὑπὸ πτηνῶν.
Ὅμως, τὸ δόγμα περιέχει πίστιν εἰς τελικὴν ἀνάστασιν σωμάτων καὶ κρίσιν ἐσχατολογικήν.
2. Νεώτεραι θρησκείαι – πίστις εἰς τὴν ἀνάστασιν τῶν σωμάτων
Ἐνταῦθα ἡ ἀνάστασις ἀποτελεῖ δόγμα κεντρικὸν.
Ἰουδαϊσμός (μεταβαβυλωνιακὴ καὶ δευτεροναϊκὴ περίοδος):
Ἐμφανίζεται σαφὴς ἐλπὶς ἀναστάσεως τῶν νεκρῶν (Δανιὴλ 12:2).
Κατὰ τὸν καιρὸν Ἰησοῦ οἱ μὲν Φαρισαῖοι ἐπίστευον, οἱ δὲ Σαδδουκαῖοι οὔ.
Χριστιανισμός :
Διδασκαλία κεντρικὴ ἡ ἀνάστασις τῶν νεκρῶν καὶ ἀποκατάστασις σωμάτων ἐν τῇ Δευτέρᾳ Παρουσίᾳ (Α΄ Κορ. 15).
Παρὰ τούτοις καὶ λατρεία σωμάτων ἁγίων (λείψανα, προσκύνησις).
Ἰσλάμ:
Βεβαιότης ὅτι πάντες ἀναστήσονται εἰς τὴν μέλλουσαν κρίσιν.
Οἱ νεκροὶ ἐτάφησαν στραφέντες πρὸς Μέκκαν, ἐν προσδοκίᾳ τῆς ἀναστάσεως.
Μανιχαϊσμός (Μεσοποταμία, γ΄ αἰ.):
Ἀνάστασις σώματος οὐχ ὑπῆρξεν· ἡ ἔμφασις ἐδόθη εἰς λύτρωσιν τῆς ψυχῆς.
Σύγχρονα χριστιανικὰ παρακλάδια (λ.χ. Μορμόνοι, Ἀντβεντισταί):
Διατηροῦσι τὴν προσδοκίαν τῆς σωματικῆς ἀναστάσεως, μετὰ ποικίλων ἐσχατολογικῶν παραλλαγῶν.
3. Συνοψίζοντες
Λατρεία πτωμάτων → Ἀρχαία Αἴγυπτος (μούμιαι), ἡρωολατρεῖαι Ἑλλήνων, τιμὴ λειψάνων παρὰ τοῖς Χριστιανοῖς.
Πίστις εἰς ἀνάστασιν σωμάτων → Ζωροαστρισμός, Ἰουδαϊσμός (δευτεροναϊκή περίοδος), Χριστιανισμός, Ἰσλάμ.
Περὶ τῆς ἐπιστροφῆς τῆς ψυχῆς εἰς τὸ νεκρὸν σῶμα – πτῶμα καὶ ἀδυναμία ζωοποιήσεως
Ἐνίαι θρησκείαι, ἔχουσαι τὴν πίστιν τῆς ἀναστάσεως σωμάτων, μαρτυροῦσιν ὡς τὰ πτώματα ἁγίων ἐνεδείκνυντο σημεῖα «ζωῆς», ὡς κίνησιν, ἄνοιγμα ὀφθαλμῶν κτλ. Ὅμως, κατὰ τὸν νεώτερον θεολογικὸν Πλατωνισμόν, ἡ ἐπιστροφή ψυχῆς εἰς νεκρὸν σῶμα καὶ ἡ τοῦτο ζωοποιῆσαι ἐπιχείρησις εἶναι μάταια καὶ παρὰ φύσιν· ὁ γὰρ φυσικὸς νόμος λῦει τὸν δεσμὸν ψυχῆς καὶ σώματος ἀπαραλλάκτως καὶ ἀμετακλήτως, ὁ δὲ θεῖος νόμος τὴν ψυχὴν ἄγει εἰς νέαν κατοικίαν, εἴτε ἐν ἄλλῳ ὑλαίῳ σώματι, εἴτε ἐν ἄλλῳ πεδίῳ ὑπάρξεως.
Ἐπιστροφή τοῦ βίου εἰς νεκρὸν σῶμα ἀδύνατος ἐστίν· ἡ ψυχὴ ἔχει μέν τὸ αὐτεξούσιον καὶ δύναται νὰ ἐπιλέξῃ τὸ πεδίον ὅπου συνεχίσει, ὑπὸ τοὺς νόμους θεῖους καὶ φυσικούς· ἀλλ’ ὅταν εἰσέλθῃ εἰς νεκρὸν σῶμα, ἀδυνατεῖ ζωοποιῆσαι αὐτό, ἀποδεικνύουσα μόνον ἰσχνὰ σημεῖα δυνάμεως, ὡς κίνησιν ὕλης (λ.χ. ἄνοιγμα ὀφθαλμῶν), οὐχὶ ἐκ ζωτικῆς ἀρχῆς, ἀλλ’ ἐκ τῆς ψυχικῆς ἐνεργείας ἐπὶ ἀψύχου ὕλης.
Πᾶσα δὲ ἄλλη ζωτικὴ λειτουργία ἀδύνατος· ἡ τοιαύτη ἐπιχείρησις εἶναι μάταια· ὁ γὰρ δεσμὸς τῆς ζωῆς κατηργήθη διὰ θανάτου. Αἱ δὲ ψυχαί, αἳ ὡς ἄνθρωποι ἔσχον ἐσφαλμένας δόξας περὶ φύσεως καὶ θεοῦ (λ.χ. πίστιν εἰς ἀνάστασιν σωμάτων), ἐπιχειροῦσιν ματαίως ἐπιστρέψαι εἰς πτώματα· οὗτοι δὲ μένουσιν πλησίον τῆς ὕλης, στοιχειοῦντες περὶ τοὺς ἀνθρώπους, καὶ ὑπὸ τῶν θρησκειῶν τιμῶνται ὡς ἅγιοι, διότι τὰ πτώματα αὐτῶν ἐνδείκνυνται σημεῖα δήθεν ζωῆς.
Ὁ Πλατωνισμὸς ἀπορρίπτει τὴν ἀνάστασιν σωμάτων καὶ τὴν πτωματολατρείαν· διδάσκει δὲ περὶ ἀναστάσεως ψυχῆς εἰς ἀνώτερα θεῖα πεδία, ἔνθα θεοῦται καὶ καθαίρεται τῶν ἐν τῷ βίῳ ἐξεληλυθότων ἕξεων. Ὁ θάνατος λογίζεται φίλος μέγιστος τῇ ἀρχαίᾳ φιλοσοφίᾳ, ἐπειδὴ λυτροῖ τὴν ψυχήν καὶ ἐπιτρέπει αὐτῇ ν’ ἀναδυθῇ πρὸς τὰ θεῖα, καθιστῶσα ἑαυτὴν θείαν ἐν μέσῳ Θεῶν.
Η ΜΑΤΑΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ ΤΩΝ ΣΩΜΑΤΩΝ
Απόδοση στα Νεοελληνικά
Πηγή: https://tanipteros.wordpress.com/2025/0 ... %83%ce%b5/
