Το άγνωστο Έπος: Ποιοι λιποτάκτησαν, αυτομόλησαν και εκτελέστηκαν

[Προέλλην]

Το έπος του 40 άφησε ένα μοναδικό αποτύπωμα στην παγκόσμια ιστορία.

Ένα μικρό έθνος και ένας μικρός στρατός χωρίς σύγχρονα μέσα, μεταμορφώθηκαν σε μια ανίκητη δύναμη που υπερασπίστηκε απέναντι σε μια υπερδύναμη την τιμή, την αξιοπρέπεια, τις παρακαταθήκες, τα εδάφη, την ελευθερία και τελικά την ίδια την πατρίδα, γράφοντας χρυσές σελίδες δόξας.

Ωστόσο σ ένα νικηφόρο έπος, δεν συναντά κανείς μόνο ήρωες.

Στα πεδία των μαχών υπήρξαν και κείνοι που δείλιασαν, λιποψύχησαν, εγκατέλειψαν τις θέσεις τους στα χαρακώματα, λιποτάχτησαν και το χειρότερο, αυτομόλησαν στον εχθρό!

Ήταν λίγοι…

Έλληνες με μειωμένη η ανύπαρκτη εθνική συνείδηση, και κάποιοι από αυτούς εκτελέστηκαν επί τόπου.

Αυτή την «μαύρη» σελίδα, η ιστορία την άφησε στο περιθώριο.

Στα επίσημα αρχεία του ΓΕΣ, οι αναφορές είναι σχεδόν ανύπαρκτες.

Όλες οι πληροφορίες έχουν αντληθεί από την εξαιρετική μεταπτυχιακή διατριβή του κ. Ανέστη Ανέστη, που έγινε υπό την επίβλεψη της καθηγήτριας κ. Σοφίας Ηλιάδου Τάχου, στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας.

Επειδή είναι πολλά τα στοιχεία, άκρως ενδιαφέροντα και ο κυριότερο άγνωστα, θα δημοσιευτούν σε δυο συνέχειες.

ΛΙΠΟΤΑΚΤΕΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΙ ΠΟΥ ΑΥΤΟΜΟΛΗΣΑΝ

Eπίσημα καταγεγραμμένα στα αρχεία του Ελληνικού Στρατού υπάρχουν τρία περιστατικά.

Το πρώτο έλαβε χώρα στις 03 Δεκεμβρίου 1940, και αναφέρεται στην εκτέλεση 8 οπλιτών του Συντάγματος στη θέση Μπιλιούρτα, οι οποίοι καταδικάστηκαν σε θάνατο από το έκτακτο Στρατοδικείο για εγκατάλειψη θέσης εν καιρώ πολέμου.

Το δεύτερο και το τρίτο αφορούν εγκατάλειψη θέσης και εθελουσία παράδοση στον εχθρό, δηλαδή αυτομολία.

Τη νύκτα 04-05 Ιανουαριου1941 παραμονή της επίθεσης στο ύψωμα Γαρόνιν) 2 έφεδροι ανθυπολοχαγοί, ο Π.Μ. και ο Κ.Ε., 3 λοχίες και 3 στρατιώτες προσέφυγαν στον εχθρό.

Οι παραπάνω κατάγονταν από τα χωριά Ξινό Νερό, Σκλήθρο και Άγιο Παντελεήμονα.

Την επομένη ο διοικητής του 28ου

ΣΠ επιθεώρησε τους άνδρες και διαπίστωσε ότι το ηθικό τους ήταν

υψηλό.

«Πάντες εφώναζαν κατάρα εις τους προδότες.

Διαταγή θέλουμε να πάμε

μπροστά».

Αυτή είναι η περιγραφή του περιστατικού σύμφωνα με την έκθεση πεπραγμένων του 28ου ΣΠ.

Η επίθεση στο ύψωμα αναβλήθηκε κατά μια ημέρα εξαιτίας αυτού του γεγονότος και ορίστηκε στις 8 Ιανουαριου1941.

Το δεύτερο κρούσμα αυτομολίας πραγματοποιήθηκε στις 18 Φεβρουαρίου 1941 κατά τις αμυντικές επιχειρήσεις του Συντάγματος στο Μπούμπεσι, όταν μια περίπολος, αποτελούμενη από 1 δεκανέα

και 5 στρατιώτες, αυτομόλησε στον εχθρό.

Όλοι οι άνδρες της περιπόλου είχαν καταγωγή από το Ξινό Νερό Φλώρινας.

Δεν αναφέρεται σε καμία πηγή (στρατιωτικά αρχεία, συνεντεύξεις μαρτύρων

της έρευνας, τύπος της εποχής) ο τόπος και ο χρόνος που τελέστηκε το αδίκημα

της λιποταξίας από τους 8.

Επίσης, δεν προκύπτουν από πουθενά τα ονοματεπώνυμα τους ή ο τόπος καταγωγής τους.

Το μόνο στοιχείο που αναγράφεται στην έκθεση της Μονάδας, η οποία συντάχτηκε στις 12 Ιουλιου1942 από τον αντισυνταγματάρχη (ΠΖ) Παπαδόπουλο Νικόλαο, είναι η ημερομηνία και ο τόπος εκτέλεσης τους μετά από το

έκτακτο Στρατοδικείο (με τον όρο έκτακτο Στρατοδικείο σε περίοδο πολέμου, εννοούμε τη συγκρότηση δικαστηρίου στην έδρα της Μεραρχίας, αποτελούμενο από αξιωματικούς, οι οποίοι δίκαζαν και έπαιρναν αποφάσεις με βάση τον Στρατιωτικό

Ποινικό Κώδικα, κυρίως σε κρούσματα λιποταξίας).

Πιθανά αίτια της λιποταξίας των 8 στρατιωτών του 28ου ΣΠ, από την στιγμή

που τα ονόματα τους ή ο τόπος καταγωγής τους δεν αναφέρονται σε καμία από τις πηγές της έρευνας, μπορούν να θεωρηθούν:

Ο φόβος για την απώλεια της ανθρώπινης ζωής, δεδομένου ότι το 28° ΣΠ

είχε λάβει μέρος στις επιχειρήσεις ΙΒΑΝ – ΜΟΡΑΒΑ και ο απολογισμός ήταν 80 νεκροί στρατιώτες και αξιωματικοί και περίπου 200 τραυματίες.

Τα παραπάνω νούμερα σίγουρα επέδρασαν στην απόφαση των οκτώ, οι οποίοι είδαν στο πεδίο της μάχης να χάνονται συμπολεμιστές τους.

Άλλωστε, αυτός ο φόβος περιγράφεται σε καταθέσεις λιποτακτών άλλων Συνταγμάτων κατά την σύνταξη της δικογραφίας, όπως προκύπτει από την έρευνα στα αρχεία του εκτάκτου Στρατοδικείου Κοζάνης.

Οι κακουχίες στις οποίες υποβλήθηκαν οι στρατιώτες κατά την περίοδο

Οκτωβρίου – Νοέμβριου 1940 με αποτέλεσμα την καταρράκωση του ηθικού.

Ειδικότερα, μετά την κατάληψη του υψιπέδου της Κορυτσάς στην έκθεση πεπραγμένων του 28ου ΣΠ, αναγράφεται ότι από 29 Νοεμβρίου έως 4 Δεκεμβρίου εξαιτίας της πυκνής χιονόπτωσης τα δρομολόγια ήταν κλειστά και υπήρχαν δυσχέρειες στον εφοδιασμό σε τρόφιμα.

Τότε εμφανίστηκαν και τα πρώτα κρυοπαγήματα στο προσωπικό όπως και οι πρώτοι θάνατοι από ψύχος σε κτήνη και στρατιώτες.

ΟΙ ΕΠΙΟΡΚΟΙ ΑΝΘΥΠΟΛΟΧΑΓΟΙ

Όσον αφορά την πρώτη περίπτωση αυτομολίας που καταγράφεται στην έκθεση πεπραγμένων του 28ου ΣΠ και αναφέρθηκε παραπάνω, την επιβεβαιώνει στην συνέντευξη του ο Δημοσθένης Θεοχαριδης.

Εκείνη την περίοδο ο ίδιος ήταν σιτιστής στον 3° Λόχο του Ι Τάγματος και γνώριζε τους δυο αυτόμολους αξιωματικούς, Π.Μ. και Κ.Ε.

Ο ανθυπολοχαγός Π.Μ ήταν διοικητής του στρατιωτικού πρατηρίου του 28ου

ΣΠ, από τον οποίο ο Θεοχαρίδης προμηθευόταν διάφορα υλικά για τους

στρατιώτες του Λόχου, όπως τσιγάρα και είδη γραφής.

Ο Ανθυπολοχαγός Κ.Ε. ήταν διμοιρίτης στον 9° Λόχο.

Οι δύο αξιωματικοί κατάγονταν από το Ξινό Νερό και ο συνεντευξιαζόμενος από ένα κοντινό χωριό, τις Αγραπηδιές και ως συνομήλικοι και κοντοχωριανοί, γνωρίζονταν πριν ακόμα καταταγούν στον στρατό.

Μετά την συνθηκολόγηση τον Απρίλιο 1941 βρίσκονται και οι δυο στο Μοναστήρι, ως αιχμάλωτοι.

Εκεί τους εντόπισαν και τους απελευθέρωσαν οι Ιταλοί.

Αμέσως εντάσσονται στις βουλγαρικές δυνάμεις κατοχής.

Την δεκαετία του 1960, ο Δημοσθένης Θεοχαρίδης, ως βουλευτής, κατά την επιστροφή του από την Ιταλία μέσω Γιουγκοσλαβίας στην Ελλάδα, συνάντησε τον Π.Μ., ο οποίος ήταν Δικαστής στα Σκόπια και του ζήτησε λόγω της θέσης του να μεσολαβήσει, ώστε να επιστρέψει στην Ελλάδα σαν πολιτικός πρόσφυγας.

Ο βουλευτής αρνήθηκε, να τον εξυπηρετήσει επειδή τον θεωρούσε άτομο που απώλεσε την εθνική του ταυτότητα και ασπάστηκε την σλαβική.

Για τον Κ.Ε. αναφέρει ότι εξασκούσε το επάγγελμα του δασκάλου στην ΠΓΔΜ.

Από τους τρεις Λοχίες που αυτομόλησαν, ένας είναι ο Ρ.Η., κάτοικος Σκλήθρου.

Τα στοιχεία του αναγράφονται σε έγγραφο της Ανώτερης Στρατιωτικής Διοίκησης Κοζάνης στις 26 Φεβρουαριου 1941 προς την Υποδιεύθυνση Χωροφυλακής Αμύνταιου, με το οποίο την ενημερώνει για την αυτομολία τους προς τον εχθρό.

Σύμφωνα με την αφήγηση του Δ. Θεοχαριδη, ο Π.Μ. ήταν απόφοιτος της Νομικής, ενώ ο Κ.Ε. δάσκαλος.

Έχοντας ως αφορμή το παραπάνω περιστατικό καθώς και ότι στα τέλη Ιανουαρίου 1941, άλλοι 15 στρατιώτες του 28ου ΣΠ αγνοούνται, ο διοικητής της XV Μεραρχίας, Συνταγματάρχης (ΠΖ) Σπηλιωτόπουλος Παναγιώτης, με την υπ’ αριθμ. 74/02-02-1941 διαταγή ζητά από τις Μονάδες του να εξετάσουν ποιοι οπλίτες με καταγωγή από το Ξινό Νερό και γενικά από τον Νομό Φλώρινας συμπεριφέρονται ύποπτα και δεν εμπνέουν καμία εμπιστοσύνη και να μετατεθούν από τις μάχιμες μονάδες.

Ως επιβεβαίωση της διαταγής μνημονεύεται έγγραφο της Ανώτερης

Στρατιωτικής Διοίκησης Κοζάνης προς τον IX Συνοριακό Τομέα Βεύης με ημερομηνία 02/03/1941, όπου εγκρίνεται η μετάθεση του Στρατιώτη Δ.Γ. στη Διμοιρία έργων στα Ξανθόγεια, επειδή θεωρείται επικίνδυνος για την εθνική ασφάλεια.

Εμφανίζεται να είναι αμφιβόλου εθνικής ταυτότητας και εν δυνάμει αυτόμολος.

Εκτός από τα προαναφερθέντα γεγονότα που είναι καταγεγραμμένα

στα στρατιωτικά αρχεία, υπάρχει και μια περίπτωση αυτομολίας τριών στρατιωτών

που περιγράφει ο δημοσιογράφος από την Αυστραλία Τερενς Αιοβιον, ο οποίος

ήταν πολεμικός ανταποκριτής του ελληνικού στρατού στην περιοχή της Φλώρινας.

Στο φύλλο της 08 Νοεμβρίου 1940 της εφημερίδας του αναφέρει πως:

«Τρεις Έλληνες στρατιώτες βουλγαρικής καταγωγής δύο ημέρες νωρίτερα εγκατέλειψαν την πρώτη γραμμή για τους Ιταλούς.

Την επομένη ημέρα ιταλικά αεροπλάνα βομβάρδιζαν με ακρίβεια τις θέσεις του πυροβολικού για 2 ώρες.

Ωστόσο, τα πυρομαχικά είχαν μετακινηθεί εντός της νύχτας σε νέες θέσεις και οι βόμβες ξερίζωσαν μόνο μερικά δένδρα».

Όλα αυτά διαδραματίστηκαν τις πρώτες ημέρες του πολέμου, πιθανόν αρχές Νοεμβρίου 1940, όπως αναφέρει και ο Δ. Θεοχαριδης.

https://www.militaire.gr/to-agnosto-epo ... elestikan/

[Προέλλην]

Το άγνωστο Έπος του 40: Η σκληρή τιμωρία όσων πρόδωσαν τα ελληνικά όπλα

Στο πρώτο μέρος της έρευνας, απεκαλύφθησαν περιπτώσεις στρατιωτών που κατά την διάρκεια των μαχών εγκατέλειψαν τις θέσεις τους και προσχώρησαν στις ιταλικές δυνάμεις.

Όσοι συνελήφθησαν δικάστηκαν και καταδικάστηκαν σε θάνατο!

Στο δεύτερο μέρος οι αποκαλύψεις για το «μαύρο» έπος του 40 συνεχίζονται και προέρχονται από την ερεύνα για την συγγραφή της διπλωματικής εργασίας του Ανέστη Ανέστη, πτυχιούχου του πανεπιστήμιου Δυτικής Μακεδονίας.

ΠΡΑΚΤΟΡΕΣ ΤΩΝ ΒΟΥΛΓΑΡΩΝ

Ο Χρυσοχόου, πρώην επιτελάρχης του Γ’Σ.Σ. και στην συνέχεια Διοικητής

Νομαρχιών της κυβέρνησης Τσολάκογλου, σημειώνει για αυτούς που αυτομόλησαν.

Κατά τη διάρκεια της κράτησης τους στα ιταλικά στρατόπεδα αιχμαλώτων τους επισκέπτονταν Βούλγαροι Αξιωματικοί, οι οποίοι τους απελευθέρωναν με την προϋπόθεση να δηλώσουν γραπτώς ότι είναι Βούλγαροι.

Μετέπειτα τους μετακινούσαν στη Βουλγαρία, όπου εκεί τους απορροφούσε στις υπηρεσίες του το βουλγαρικό κράτος ή επέστρεφαν μετά την συνθηκολόγηση στις εστίες τους δουλεύοντας για την βουλγαρική προπαγάνδα.

Ύστερα από τη συνθηκολόγηση τον Απρίλιο του 1941 οι Ιταλοί απελευθέρωσαν και τους υπόλοιπους, περίπου 370, τους οποίους παρέλαβαν οι Βούλγαροι από το Νις της Σερβίας και τους μετέφεραν στη Σόφια.

Εκεί τους υπέβαλλαν σε ειδική διαπαιδαγώγηση σύμφωνα με την βουλγαρική προπαγάνδα.

Τριάντα από αυτούς παρέμειναν στην Σόφια, ενώ οι υπόλοιποι επέστρεψαν στις εστίες τους και εργάζονταν υπέρ της Βουλγαρικής προπαγάνδας.

Τα παραπάνω επιβεβαιώνει και η μαρτυρία του Δ. Θεοχαρίδη, όσο αφορά τη μετέπειτα εξέλιξη των Π.Μ. και ΚΈ.

Το πρώτο περιστατικό λιποταξίας καταγράφεται στο έργο του Δημήτρη Λιώτση,

«Η πορεία μου με το 33° ΣΠ Φλώρινας προς το έπος του 40», το οποίο υπάρχει

στο ΓΑΚ Φλώρινας.

Ο συγγραφέας ήταν έφεδρος αξιωματικός του 33ου ΣΠ και

ανήκε στον Λόχο πολυβόλων του II Τάγματος.

Τραυματίστηκε στις 16/01/1941

στις επιχειρήσεις της Κλεισούρας, χάνοντας την όραση του από θραύσματα

βλήματος.

Ο Φλωρινιώτης αξιωματικός περιγράφει:

«Με την πρώτη τους εξόρμηση τα δύο τάγματα, 2° και 3°, κερδίζουν τις μάχες Βίγλιστας και Γκρέμνας.

Ο αιφνιδιασμός μας πέτυχε αλλά χωρίς καμία εκμετάλλευση.

Δεκαπέντε μέρες απραξία.

Ποιος ξέρει οι στρατηγοί μας εκεί μακριά, πώς έβλεπαν τα πράγματα μέσα

από τους χάρτες τους.

Το πρώτο τάγμα προωθείται και συναντώ μπροστά στον πρώτο μας νεκρό στρατιώτη.

Ένας νεκρός που η λεβεντιά του διαγραφόταν ακόμα ζωντανή από την στάση που είχε το κορμί του.

Πρηνηδόν περίπου μέτρα από το εχθρικό πολυβολείο, φαινόταν έτοιμος να ανασηκωθεί για το τελικό του άλμα.

Ενώ λίγο πιο πίσω μερικοί λιποτάκτες μας, ευτυχώς ελάχιστοι, τουφεκίζονταν από τους Στρατονόμους μας στο πεδίο της ντροπής.

Φριχτός ο θάνατος αλλά αφού είναι αναπόφευκτος ας τον αντικρίσουμε με αξιοπρέπεια σε ένα πεδίο τιμής …».

Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνεται και από άλλες πηγές.

Καταρχήν από την μαρτυρία του Γ.Χ. Μόδη, ο οποίος διατέλεσε νομάρχης

Φλώρινας την περίοδο 1932 -1933.

Ο συγκεκριμένος επισημαίνει ότι σε μια συνάντηση του με τον Αντιστράτηγο Τσολάκογλου, διοικητή του Γ’ Σ.Σ., ο τελευταίος του εκμυστηρεύτηκε ότι στην περιοχή της Μπίγλιστας είχε συναντήσει λίγους στρατιώτες που έφευγαν, γιατί είδαν κάτω στον κάμπο μερικά ιταλικά τανκς και αναγκάστηκε ο ίδιος να τους πυροβολήσει, προκειμένου να αποτρέψει την λιποταξία τους.

ΟΙ ΕΚΤΕΛΕΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΕΤΩΠΟ

Ο Τάσος Βασιλείου αφηγήθηκε για μια ομάδα στρατιωτών του 33ου ΣΠ από την

περιοχή της Φλώρινας τον Νοέμβριο 1940, που εγκατέλειψαν τις θέσεις τους και την επόμενη μέρα συνελήφθησαν στην περιοχή του Λαιμού, όπου μετά την συγκρότηση έκτακτου στρατοδικείου, κρίθηκαν ένοχοι και εκτελέστηκαν.

Ένας από τους εκτελεσθέντες ήταν και ο στρατιώτης Μ.Α..

Η οικογένεια του αποπειράθηκε

να χρηματίσει τις στρατιωτικές αρχές με σκοπό να αποτρέψει την εκτέλεση, χωρίς

όμως αποτέλεσμα.

Την παραπάνω αφήγηση την επιβεβαιώνει και η μαρτυρία του

Ιωάννου Βασιλείου, ο οποίος θεωρείται και αυτόπτης μάρτυρας της εκτέλεσης.

Σύμφωνα με τον ίδιο, ο οποίος εκείνη την εποχή ήταν 8 ετών, η εκτέλεση πραγματοποιήθηκε έξω από το χωριό Ανταρτικό, που ήταν και Σταθμός Διοικήσεως του 33ου ΣΠ βάσει στρατιωτικών αρχείων.

Ο ίδιος είχε παρακολουθήσει την εκτέλεση καθώς και το άνοιγμα των τάφων , καθότι είχε πάει στον σταθμό διοικήσεως για να πάρει φαγητό από το συσσίτιο που παρασκευάζονταν .

Οι λιποτάκτες προς εκτέλεση ήταν 2 ή 3 και θυμάται χαρακτηριστικά τον έναν από αυτούς, τον Μ.Α., επειδή γονείς του ήταν παρόντες και προσπαθούσαν να τον γλιτώσουν δελεάζοντας με χρήματα τον Αξιωματικό του αποσπάσματος.

Ο επικεφαλής αξιωματικός

τους επέπληξε και στη συνέχεια αφού τους έδιωξε προχώρησε στην εκτέλεση. Στο τέλος ένας υπαξιωματικός του αποσπάσματος τους έριξε τη χαριστική βολή.

Η εκταφή των οστών σύμφωνα με την αφήγηση του έγινε από τους συγγενείς αρχές του 1945.

Τα στοιχεία του δεύτερου εκτελεσθέντα λιποτάκτη, τα αντλούμε από την αφήγηση του Δάφκου Παύλου, ο οποίος επικαλείται την μαρτυρία του πατέρα του, που εκείνη την περίοδο υπηρετούσε ως οδηγός σε μοίρα αυτοκινήτων στην Φλώρινα.

Συγκεκριμένα αφηγείται ότι ένας από τους λιποτάκτες ήταν γιος του Χ.Κ., υποδηματοποιού, ο οποίος είχε κατάστημα δίπλα από κηροποιείο του πατέρα του και διατηρούσαν φιλικές σχέσεις.

Ονομάζονταν Π.Κ., ανήκε στο 33°ΣΠ και

είχε εκτελεστεί τον Νοέμβριο του 1940.

Ο Χ.Κ. μετά την κατάληψη της Ελλάδας

από τους Γερμανούς, μετέβηκε στο Μοναστήρι, που ήταν υπό βουλγαρική διοίκηση και περιέγραψε το περιστατικό του γιου του, προσδοκώντας κάποια οφέλη από τις βουλγαρικές αρχές, οι οποίες του απάντησαν ότι σε ανάλογη περίπτωση στην Βουλγαρία, θα εκτελούσαν ολόκληρη την οικογένεια και όχι μόνο τον γιο του.

Μετά το πέρας του εμφυλίου ο Χ. Κ. πούλησε το μαγαζί του και μετανάστευσε στον Καναδά.

Οι φήμες για την προέλαση των Ιταλών εντός ελληνικού εδάφους διαδραμάτισαν πρωταρχικό ρόλο.

Εύλογα δημιουργήθηκε ένα αίσθημα φόβου σε μερίδα στρατιωτών, όπως αναφέρει και στη συνέντευξη του ο Βασιλείου και ενδεχομένως να οδηγήθηκαν ορισμένοι από αυτούς την πράξη της λιποταξίας.

Η τροπή σε φυγή των στρατιωτών Μ.Χ. του 33ου ΣΠ, ο οποίος παρέμενε κρυμμένος στο πατρικό του σπίτι στον Πολυποταμο Φλώρινας έως τον Ιανουάριο του 1941 με την βοήθεια των

γονιών του και του Μ.Α., του οποίου οι δικοί προσπάθησαν μάταια να τον σώσουν από το εκτελεστικό απόσπασμα, οφείλεται έκδηλα στο φόβο.

ΜΕΙΩΜΕΝΗ ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ

Κύρια αίτια που οδήγησε τους αξιωματικούς και στρατιώτες του εν λόγω σχηματισμού να αυτομολήσουν προς το ιταλικό στρατόπεδο είναι ότι οι συγκεκριμένοι είχαν αλλοιωμένη εθνική ταυτότητα .

Ο ισχυρισμός αυτός καταρχήν τεκμηριώνεται από τον ίδιο τον Μουσολίνι.

Ο τελευταίος μετά την επιστροφή του στην Ρώμη από την Αλβανία στις 21/03/1941 συντάσσει μια έκθεση προς τον Βασιλιά Εμμανουήλ τον III.

Σε αυτήν αναφέρει, ότι δε δύναται να έχει σαφείς ενδείξεις για το ηθικό των Ελλήνων στρατιωτών, καθότι οι αιχμάλωτοι Έλληνες αριθμούν τους 10 εκ των οποίων οι 2 είναι τραυματισμένοι.

Παρατηρεί όμως μια διαρροή αυτόμολων προς τις ιταλικές δυνάμεις, οι οποίοι τον Μάρτιο του 1941 φτάνουν τους 100 και

αυτοπροσδιορίζονται ως Σλαβομακεδόνες και όχι ως Έλληνες.

Αυτό επιβεβαιώνεται και από τις καταστάσεις Ελλήνων αιχμαλώτων, που διακινούσε ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός μέσω της Κοινωνίας των Εθνών και οι οποίες βρίσκονται στα αρχεία του Υπουργείου Εξωτερικών.

Σε αυτές υπάρχουν ονόματα Ελλήνων αιχμαλώτων (αυτόμολων) στα οποία έχει προστεθεί σλαβική κατάληξη (π.χ. Πάγκοβιτς Ιωάννης, Λάνζεφ Χρήστος, κ.α.

https://www.militaire.gr/to-agnosto-epo ... nika-opla/

[Προέλλην]

Πατάξατε τους δειλούς του ελληνοϊταλικού πολέμου – Η διαταγή του διοικητή

Στις αρχές του Νοέμβρη του 1940, για κάθε Έλληνα στρατιώτη αντιστοιχούσαν τέσσερεις Ιταλοί φαντάροι. Αν σε αυτή την αναλογία προσθέσουμε και τα εκατοντάδες αεροπλάνα και -μικρά έστω- τεθωρακισμένα των Ιταλών τότε τα πράγματα γίνονταν ακόμα πιο σκούρα. Τώρα αν υπολογίσουμε και τις εξαιρετικά χαμηλές καιρικές συνθήκες και τις ελλείψεις, τότε μπορούμε μόνο να υποψιαστούμε, τι τραβούσαν κάθε μέρα οι Έλληνες φαντάροι. Οι Ιταλοί, τις πρώτες μέρες των μαχών, φάνηκε να προχωρούν και να προχωρούν και οι Έλληνες επιτελικοί στην Αθήνα ήταν ιδιαίτερα ανήσυχοι.

Υπό τέτοιες συνθήκες κάποια φανταράκια άρχισαν να «λυγίζουν». Μερικοί λιποτακτούσαν, αλλά υπήρχαν και εκείνοι, οι πιο πονηροί αλλά και περισσότερο τολμηροί: έβρισκαν διάφορους τρόπους να τραυματίζουν τον εαυτό τους. “Πόνταραν” στο γεγονός ότι αν τραυματίζονταν, η διοίκηση της μονάδας θα τους έστελνε πίσω για ανάρρωση.

Στα μέσα Νοεμβρίου του 1940, δηλαδή μόλις δύο εβδομάδες μετά την κήρυξη του πολέμου από την Ιταλία, σε ένα Σύνταγμα Ευζώνων, ένας εύζωνας πετσόκοψε τον εαυτό του με την ελπίδα να κερδίσει το εισιτήριο της επιστροφής. Ήταν το τρίτο επεισόδιο αυτοτραυματισμού.

Για κακή του τύχη, ο φανταράκος έπεσε σε “μαύρο” διοικητή, που ήταν σαφώς εξαγριωμένος από αυτή την συμπεριφορά των «αυτοατιμασμένων». Ο συνταγματάρχης αυτός, για τους μεν λιποτάκτες πρότεινε στη μεραρχία να θέσει αμέσως σε λειτουργία τα έκτακτα στρατοδικεία «σαν μέτρον επιβεβλημένον διότι και οι ολίγοι δύνανται να κάμουν μεγάλο κακό (…) Η ίδια Μονάς πρέπει να καθίσταται τιμωρός. Και η τιμωρία των θα είναι ασπίς και παράδειγμα και σωτηρία από τους κακούς».

Στις 15 Οκτωβρίου ήρθε η διαταγή-σφαλιάρα από τον ίδιο σκληρό συνταγματάρχη, “κόβοντας” τα πόδια σε όσους υπολόγιζαν σε αναρρωτικές άδειες και απαλλαγές επειδή αυτοπυροβολήθηκαν ή αυτοκόπηκαν:

«Απαγορεύω την κίνησιν προς τα οπίσω δι’ υγειονομικήν περίθαλψιν παντός τοιουτοτρόπως αυτοατιμαζόμενου. Ο ιατρός του τμήματος θα προβαίνη εις πρόχειρον επίδεσιν ανευ ουδεμίας άλλης συνεχείας. Ούτος θα παραμένη εις το τμήμα του δια το εν τω τμήματι του συνεχές όνειδος μέχρις αποκαταστάσεως της τοιαύτης διαγωγής, δι εκτελέσεως πράξεως υπέρ το επιβαλλόμενον καθήκον και εφόσον είναι δυνατόν να χειρίζεται το όπλον έχει καλώς».

»Άλλως θα παραδίδεται εις τούτον τυφέκιον Λεμπέλ δια την εκσφενδόνισιν οπλοβομβίδων ή κατά κρίσιν του διοικητού του λόχου εν τω αυτό τμήματι παραμένων θα χρησιμοποιήται ως χειροβομβιστής παραδιδομένων αυτώ περισσότερων χειροβομβίδων αφαιρούμενων των φυσιγγίων εκ τούτου εφόσον το όπλον δεν θα του είναι χρησιμοποιήσιμον. Εκ των ανωτέρω θα ενεργούνται τα νόμιμα δια την στρατιωτικήν ποινική δίωξιν».

Την διαταγή εξέδωσε ο διοικητής της μονάδας, συνταγματάρχης πεζικού Θρασύβουλος Τσακαλώτος. Τώρα τι θα έλεγε ο Τσακαλώτος για κάποιες περιπτώσεις εκείνων που σήμερα αποφεύγουν την εξαιρετικά άνετη στράτευση για λίγους μήνες, ίσως να το μαντέψουμε μπορούμε.

https://slpress.gr/istorimata/pataxate- ... y-polemoy/

[Ακρίδης Κατσαριδόπουλος]

ΛΙΠΟΤΑΚΤΕΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΙ ΠΟΥ ΑΥΤΟΜΟΛΗΣΑΝ

Eπίσημα καταγεγραμμένα στα αρχεία του Ελληνικού Στρατού υπάρχουν τρία περιστατικά.

Το πρώτο έλαβε χώρα στις 03 Δεκεμβρίου 1940, και αναφέρεται στην εκτέλεση 8 οπλιτών του Συντάγματος στη θέση Μπιλιούρτα, οι οποίοι καταδικάστηκαν σε θάνατο από το έκτακτο Στρατοδικείο για εγκατάλειψη θέσης εν καιρώ πολέμου.

Το δεύτερο και το τρίτο αφορούν εγκατάλειψη θέσης και εθελουσία παράδοση στον εχθρό, δηλαδή αυτομολία.

Τη νύκτα 04-05 Ιανουαριου1941 παραμονή της επίθεσης στο ύψωμα Γαρόνιν) 2 έφεδροι ανθυπολοχαγοί, ο Π.Μ. και ο Κ.Ε., 3 λοχίες και 3 στρατιώτες προσέφυγαν στον εχθρό.

Οι παραπάνω κατάγονταν από τα χωριά Ξινό Νερό, Σκλήθρο και Άγιο Παντελεήμονα.

Την επομένη ο διοικητής του 28ου

ΣΠ επιθεώρησε τους άνδρες και διαπίστωσε ότι το ηθικό τους ήταν

υψηλό.

«Πάντες εφώναζαν κατάρα εις τους προδότες.

Διαταγή θέλουμε να πάμε

μπροστά».

Αυτή είναι η περιγραφή του περιστατικού σύμφωνα με την έκθεση πεπραγμένων του 28ου ΣΠ.

Η επίθεση στο ύψωμα αναβλήθηκε κατά μια ημέρα εξαιτίας αυτού του γεγονότος και ορίστηκε στις 8 Ιανουαριου1941.

Το δεύτερο κρούσμα αυτομολίας πραγματοποιήθηκε στις 18 Φεβρουαρίου 1941 κατά τις αμυντικές επιχειρήσεις του Συντάγματος στο Μπούμπεσι, όταν μια περίπολος, αποτελούμενη από 1 δεκανέα

και 5 στρατιώτες, αυτομόλησε στον εχθρό.

Όλοι οι άνδρες της περιπόλου είχαν καταγωγή από το Ξινό Νερό Φλώρινας.

Δεν αναφέρεται σε καμία πηγή (στρατιωτικά αρχεία, συνεντεύξεις μαρτύρων

της έρευνας, τύπος της εποχής) ο τόπος και ο χρόνος που τελέστηκε το αδίκημα

της λιποταξίας από τους 8.

Επίσης, δεν προκύπτουν από πουθενά τα ονοματεπώνυμα τους ή ο τόπος καταγωγής τους.

Το μόνο στοιχείο που αναγράφεται στην έκθεση της Μονάδας, η οποία συντάχτηκε στις 12 Ιουλιου1942 από τον αντισυνταγματάρχη (ΠΖ) Παπαδόπουλο Νικόλαο, είναι η ημερομηνία και ο τόπος εκτέλεσης τους μετά από το

έκτακτο Στρατοδικείο (με τον όρο έκτακτο Στρατοδικείο σε περίοδο πολέμου, εννοούμε τη συγκρότηση δικαστηρίου στην έδρα της Μεραρχίας, αποτελούμενο από αξιωματικούς, οι οποίοι δίκαζαν και έπαιρναν αποφάσεις με βάση τον Στρατιωτικό

Ποινικό Κώδικα, κυρίως σε κρούσματα λιποταξίας).

Πιθανά αίτια της λιποταξίας των 8 στρατιωτών του 28ου ΣΠ, από την στιγμή

που τα ονόματα τους ή ο τόπος καταγωγής τους δεν αναφέρονται σε καμία από τις πηγές της έρευνας, μπορούν να θεωρηθούν:

Ο φόβος για την απώλεια της ανθρώπινης ζωής, δεδομένου ότι το 28° ΣΠ

είχε λάβει μέρος στις επιχειρήσεις ΙΒΑΝ – ΜΟΡΑΒΑ και ο απολογισμός ήταν 80 νεκροί στρατιώτες και αξιωματικοί και περίπου 200 τραυματίες.

Τα παραπάνω νούμερα σίγουρα επέδρασαν στην απόφαση των οκτώ, οι οποίοι είδαν στο πεδίο της μάχης να χάνονται συμπολεμιστές τους.

Άλλωστε, αυτός ο φόβος περιγράφεται σε καταθέσεις λιποτακτών άλλων Συνταγμάτων κατά την σύνταξη της δικογραφίας, όπως προκύπτει από την έρευνα στα αρχεία του εκτάκτου Στρατοδικείου Κοζάνης.

Οι κακουχίες στις οποίες υποβλήθηκαν οι στρατιώτες κατά την περίοδο

Οκτωβρίου – Νοέμβριου 1940 με αποτέλεσμα την καταρράκωση του ηθικού.

Ειδικότερα, μετά την κατάληψη του υψιπέδου της Κορυτσάς στην έκθεση πεπραγμένων του 28ου ΣΠ, αναγράφεται ότι από 29 Νοεμβρίου έως 4 Δεκεμβρίου εξαιτίας της πυκνής χιονόπτωσης τα δρομολόγια ήταν κλειστά και υπήρχαν δυσχέρειες στον εφοδιασμό σε τρόφιμα.

Τότε εμφανίστηκαν και τα πρώτα κρυοπαγήματα στο προσωπικό όπως και οι πρώτοι θάνατοι από ψύχος σε κτήνη και στρατιώτες.

ΟΙ ΕΠΙΟΡΚΟΙ ΑΝΘΥΠΟΛΟΧΑΓΟΙ

Όσον αφορά την πρώτη περίπτωση αυτομολίας που καταγράφεται στην έκθεση πεπραγμένων του 28ου ΣΠ και αναφέρθηκε παραπάνω, την επιβεβαιώνει στην συνέντευξη του ο Δημοσθένης Θεοχαριδης.

Εκείνη την περίοδο ο ίδιος ήταν σιτιστής στον 3° Λόχο του Ι Τάγματος και γνώριζε τους δυο αυτόμολους αξιωματικούς, Π.Μ. και Κ.Ε.

Ο ανθυπολοχαγός Π.Μ ήταν διοικητής του στρατιωτικού πρατηρίου του 28ου

ΣΠ, από τον οποίο ο Θεοχαρίδης προμηθευόταν διάφορα υλικά για τους

στρατιώτες του Λόχου, όπως τσιγάρα και είδη γραφής.

Ο Ανθυπολοχαγός Κ.Ε. ήταν διμοιρίτης στον 9° Λόχο.

Οι δύο αξιωματικοί κατάγονταν από το Ξινό Νερό και ο συνεντευξιαζόμενος από ένα κοντινό χωριό, τις Αγραπηδιές και ως συνομήλικοι και κοντοχωριανοί, γνωρίζονταν πριν ακόμα καταταγούν στον στρατό.

Μετά την συνθηκολόγηση τον Απρίλιο 1941 βρίσκονται και οι δυο στο Μοναστήρι, ως αιχμάλωτοι.

Εκεί τους εντόπισαν και τους απελευθέρωσαν οι Ιταλοί.

Αμέσως εντάσσονται στις βουλγαρικές δυνάμεις κατοχής.

Την δεκαετία του 1960, ο Δημοσθένης Θεοχαρίδης, ως βουλευτής, κατά την επιστροφή του από την Ιταλία μέσω Γιουγκοσλαβίας στην Ελλάδα, συνάντησε τον Π.Μ., ο οποίος ήταν Δικαστής στα Σκόπια και του ζήτησε λόγω της θέσης του να μεσολαβήσει, ώστε να επιστρέψει στην Ελλάδα σαν πολιτικός πρόσφυγας.

Ο βουλευτής αρνήθηκε, να τον εξυπηρετήσει επειδή τον θεωρούσε άτομο που απώλεσε την εθνική του ταυτότητα και ασπάστηκε την σλαβική.

Για τον Κ.Ε. αναφέρει ότι εξασκούσε το επάγγελμα του δασκάλου στην ΠΓΔΜ.

Από τους τρεις Λοχίες που αυτομόλησαν, ένας είναι ο Ρ.Η., κάτοικος Σκλήθρου.

Τα στοιχεία του αναγράφονται σε έγγραφο της Ανώτερης Στρατιωτικής Διοίκησης Κοζάνης στις 26 Φεβρουαριου 1941 προς την Υποδιεύθυνση Χωροφυλακής Αμύνταιου, με το οποίο την ενημερώνει για την αυτομολία τους προς τον εχθρό.

Σύμφωνα με την αφήγηση του Δ. Θεοχαριδη, ο Π.Μ. ήταν απόφοιτος της Νομικής, ενώ ο Κ.Ε. δάσκαλος.

Έχοντας ως αφορμή το παραπάνω περιστατικό καθώς και ότι στα τέλη Ιανουαρίου 1941, άλλοι 15 στρατιώτες του 28ου ΣΠ αγνοούνται, ο διοικητής της XV Μεραρχίας, Συνταγματάρχης (ΠΖ) Σπηλιωτόπουλος Παναγιώτης, με την υπ’ αριθμ. 74/02-02-1941 διαταγή ζητά από τις Μονάδες του να εξετάσουν ποιοι οπλίτες με καταγωγή από το Ξινό Νερό και γενικά από τον Νομό Φλώρινας συμπεριφέρονται ύποπτα και δεν εμπνέουν καμία εμπιστοσύνη και να μετατεθούν από τις μάχιμες μονάδες.

Ως επιβεβαίωση της διαταγής μνημονεύεται έγγραφο της Ανώτερης

Στρατιωτικής Διοίκησης Κοζάνης προς τον IX Συνοριακό Τομέα Βεύης με ημερομηνία 02/03/1941, όπου εγκρίνεται η μετάθεση του Στρατιώτη Δ.Γ. στη Διμοιρία έργων στα Ξανθόγεια, επειδή θεωρείται επικίνδυνος για την εθνική ασφάλεια.

Εμφανίζεται να είναι αμφιβόλου εθνικής ταυτότητας και εν δυνάμει αυτόμολος.

Εκτός από τα προαναφερθέντα γεγονότα που είναι καταγεγραμμένα

στα στρατιωτικά αρχεία, υπάρχει και μια περίπτωση αυτομολίας τριών στρατιωτών

που περιγράφει ο δημοσιογράφος από την Αυστραλία Τερενς Αιοβιον, ο οποίος

ήταν πολεμικός ανταποκριτής του ελληνικού στρατού στην περιοχή της Φλώρινας.

Στο φύλλο της 08 Νοεμβρίου 1940 της εφημερίδας του αναφέρει πως:

«Τρεις Έλληνες στρατιώτες βουλγαρικής καταγωγής δύο ημέρες νωρίτερα εγκατέλειψαν την πρώτη γραμμή για τους Ιταλούς.

Την επομένη ημέρα ιταλικά αεροπλάνα βομβάρδιζαν με ακρίβεια τις θέσεις του πυροβολικού για 2 ώρες.

Ωστόσο, τα πυρομαχικά είχαν μετακινηθεί εντός της νύχτας σε νέες θέσεις και οι βόμβες ξερίζωσαν μόνο μερικά δένδρα».

Όλα αυτά διαδραματίστηκαν τις πρώτες ημέρες του πολέμου, πιθανόν αρχές Νοεμβρίου 1940, όπως αναφέρει και ο Δ. Θεοχαριδης.

https://www.militaire.gr/to-agnosto-epo ... elestikan/

Σλαβόφωνοι ήταν

[Ακρίδης Κατσαριδόπουλος]

Ξυνό Νερό (Εξή Σου), υπήρχαν 318 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 298 ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων. Εκ των σλαυϊζόντων, βρίσκονται στη Βουλγαρία 30 αξιωματικοί, 15 ιερείς και 15 διδάσκαλοι [Στατιστική 1932].

Πολυπόταμος (Νερέτη), υπήρχαν 380 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 330 ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Άγιος Παντελεήμων (Πάτελι), υπήρχαν 230 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 220 ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Σκλήθρον (Ζέλενιτς), υπήρχαν 353 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 326 ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

https://www.lithoksou.net/2020/11/horia ... s.html?m=1

[Προέλλην]

Ξυνό Νερό (Εξή Σου), υπήρχαν 318 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 298 ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων. Εκ των σλαυϊζόντων, βρίσκονται στη Βουλγαρία 30 αξιωματικοί, 15 ιερείς και 15 διδάσκαλοι [Στατιστική 1932].

Πολυπόταμος (Νερέτη), υπήρχαν 380 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 330 ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Άγιος Παντελεήμων (Πάτελι), υπήρχαν 230 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 220 ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

Σκλήθρον (Ζέλενιτς), υπήρχαν 353 ξενόφωνες οικογένειες, εκ των οποίων 326 ήταν δεδηλωμένων σλαυϊκών φρονημάτων [Στατιστική 1932].

https://www.lithoksou.net/2020/11/horia ... s.html?m=1

Όταν λέμε σλαυϊκών φρονημάτων τι εννοούμε, βουλγαρικών ή σλαβομακεδονικών;

[Ακρίδης Κατσαριδόπουλος]

Όταν λέμε σλαυϊκών φρονημάτων τι εννοούμε, βουλγαρικών ή σλαβομακεδονικών;

Θα αμφιταλαντεύονταν μεταξύ βουλγαρισμού-μακεδονισμού φαντάζομαι.