Ακρίδης Κατσαριδόπουλος έγραψε:Τλαξκαλτέκος έγραψε:Ο κατοχικός επιθεωρητής Αθανάσιος Χρυσοχόου σημειώνει ότι το 1941 - 44 μέσα σε αρκετές σλαβόφωνες οικογένειες ξέσπασε νέος εμφύλιος πόλεμος [ ο πρώτος ήταν στον Μακεδονικό Αγώνα ] : αδελφός εναντίον αδελφού , τέκνα εναντίον γονέων. Κατά κανόνα βέβαια οι οικογένειες συμπαγώς εντάχθηκαν στην μία ή στην άλλη πλευρά. Τα χωριά διαχωρίστηκαν σε βουλγαρόφρονα και ελληνόφρονα. Πολλοί για να αποφύγουν το δίλημμα δήλωναν απλά Μακεδόνες. Οι Έλληνες αυτούς τους θεώρησαν Έλληνες σλαβόφωνους αντι-Βούλγαρους , ενώ οι Βούλγαροι τους θεώρησαν κρυπτο-Βούλγαρους.
Ο Λιθοξόου έχει μελετήσει το συγκεκριμένο ζήτημα αλλά η έρευνα του είναι περιορισμένη σε κάποια χωριά της δυτικής μακεδονίας. Για την ανατολική και κεντρική τίποτα
Γιατί μάλλον εκεί δεν πήρε μεγάλες διαστάσεις. Όλοι σήμερα αποδέχονται την γνώμη πως ο Μακεδονικός Αγώνας του 1904 - 8 ήταν η πάλη μεταξύ Ελλήνων και Βουλγάρων να πάρουν με το μέρος τους τους σλαβόφωνους κάτοικους της μεσαίας ζώνης της Μακεδονίας.
Οι σλαβόφωνοι τάσσονταν με φανατισμό με την μία ή την άλλη πλευρά. Είναι χαρακτηριστικό αυτό που είπαν στον Μαζαράκη. Κοίτα να δεις , αν δεν αρχίσεις να εκδικείσαι και να σκοτώνεις θα πάμε όλοι στην Εξαρχία. Δεν αντέχουμε άλλο.
Τον εσωτερικό εμφύλιο τον ξέρουμε και απ' τον ίδιο τον Μελά που όταν προσπάθησε να εκτελέσει κάποιους εξαρχικούς , είδε την γυναίκα που με τόση θέρμη τον είχε φιλοξενήσει να κλαίει. Και όταν την ρώτησε γιατί κλαις , του είπε πως ένας από αυτούς που πρόκειται να εκτελεστούν, ήταν ο αδελφός της. Τι να κάνει και ο Μελάς. Τους είπε μερικά φοβιστικά λόγια και τους παράτησε. Αλλά στους πατριαρχικούς που είχαν θύματα δεν άρεσαν καθόλου αυτά τα χλιαρά. Δεν θα σκοτωνόμαστε εμείς για να το παίζετε εσείς φιλάνθρωποι. Ο Μαζαράκης το είχε πει ξεκάθαρα , έπρεπε να δουν να χύνεται αντίπαλο αίμα για να έλθει η ψυχή τους στην θέση της.
Ένα αστείο απ' την Ανατολική Μακεδονία , απ' τα Νταρνακοχώρια, είναι πως οι ελληνόφωνοι Μακεδόνες ήταν κάπως αδιάφοροι για τον Μακεδονικό Αγώνα. Πρέπει να ξυπνήσουμε τον εθνισμό τους , έλεγαν οι προξενικές αρχές.
Τάσος Κωστόπουλος :








Άλλοι μάλιστα όπως ο Μιχαηλίδης δίνουν στους ελληνόφρονες της Φλώρινας το 1912 μεγαλύτερο ποσοστό : 32 % . 