Παρατηρήσεις επάνω στον Πελοποννησιακό πόλεμο

[Τλαξκαλτέκος]

Τα αίτια πολλά. Κυρίως ο οικονομικός ανταγωνισμός μεταξύ των πόλεων κρατών , ο οποίος βέβαια υπήρχε κατά την διάρκεια όλης της αρχαϊκής και της κλασικής περιόδου. Οι αιώνες αυτοί ήταν γεμάτοι πολέμους , ξεκινώντας απ' τον Ληλάντιο Πόλεμο ως την άνοδο των Μακεδόνων. Οι συμμαχίες άλλαζαν συνεχώς. Τον Πελοποννησιακό Πόλεμο διαδέχτηκαν άλλοι , όπως ο Βοιωτικός/Κορινθιακός.

Παρόμοιος στον Μεσαίωνα και στην Αναγέννηση ήταν ο ανταγωνισμός και οι πόλεμο των ιταλικών πόλεων - κρατών ( Γένουα , Βενετία , Πίζα , Μιλάνο κ.α. ).

==========================================

Στην Σφακτηρία όντως τα γεγονότα και η παράδοση των Λακεδαιμονίων ήταν ήταν συγκλονιστικά.

Από την στιγμήν αυτήν, οι Λακεδαιμόνιοι, προσβαλλόμενοι και από τα δύο μέρη, ευρέθησαν εις την ιδίαν θέσιν που είχαν ευρέθη και οι προπάτορές των εις τας Θερμοπύλας, διότι, εάν επιτρέπεται να συγκρίνωμεν τα μικρά με τα μεγάλα, και εκείνοι τότε εξωλοθρεύθησαν, διότι οι Πέρσαι τους περιεκύκλωσαν από την ατραπόν, και αυτοί τώρα έπαθαν το ίδιον. Υφιστάμενοι ήδη επίθεσιν και από τα δύο μέρη, δεν αντείχαν πλέον, αλλ' αγωνιζόμενοι ολίγοι εναντίον πολλών και εξησθενημένοι σωματικώς από την ανεπάρκειαν της τροφής ήρχισαν να υποχωρούν.
(...)
Κανέν, τωόντι, γεγονός του πολέμου δεν επροξένησε μεγαλητέραν από αυτό έκπληξιν μεταξύ των Ελλήνων. Διότι ο κόσμος είχε την αξίωσιν από τους Λακεδαιμονίους να μη παραδίδωνται, ούτε από πείναν, ούτε από καμμίαν άλλην ανάγκην, αλλά ν' αποθνήσκουν με τα όπλα εις χείρας, μαχόμενοι όπως ημπορούσαν. Κανείς δεν έπίστευεν, ότι εκείνοι που παρέδωσαν τα όπλα των ήσαν άνθρωποι όμοιοι με τους φονευθέντας. Και όταν βραδύτερον, εις κάποιαν περίστασιν, εις από τους συμμάχους των Αθηναίων ηρώτησεν ένα από τους αιχμαλώτους της Σφακτηρίας, με σκοπόν να τον πειράξη , εάν οι φονευθέντες συναγωνισταί του ήσαν όλοι γενναίοι και καθώς πρέπει, εκείνος απήντησεν ότι η άτρακτος, εννοών με την λέξιν αυτήν το βέλος, θα είχε τωόντι μεγάλην αξίαν, εάν διέκρινε τους γενναίους, υπαινιττόμενος με αυτό, ότι οι λίθοι και τα βέλη εφόνευαν αδιακρίτως όσους έτυχε να κτυπήσουν.

[Τλαξκαλτέκος]

Στρατόπεδα στην αρχή του πολέμου.

Σύμμαχοι Λακεδαιμονίων κατά τον Πελοποννησιακό Πόλεμο :
- Όλοι οι Πελοποννήσιοι εκτός των Αργείων και των Αχαιών. Οι Αχαιοί ήταν όλοι ουδέτεροι αρχικά , εκτός απ' τους Πελληνείς που έλαβαν μέρος στον πόλεμο απ' την αρχή στο πλευρό των Λακεδαιμονίων . Έπειτα ακολούθησαν και όλοι οι άλλοι Αχαιοί.
- Μεγαρείς
- Φωκείς
- Λοκροί
- Βοιωτοί
- Αμπρακιώτες
- Λευκάδιοι
- Ανακτόριοι
Οι Κορίνθιοι , οι Μεγαρείς , οι Σικυώνιοι , οι Πελληνείς , οι Ηλείοι , οι Αμπρακιώτες και οι Λευκάδιοι παρείχαν και ναυτικό. Οι Βοιωτοί , οι Φωκείς και οι Λοκροί παρείχαν και ιππικό. Οι υπόλοιπες πόλεις μόνο πεζικό.

Σύμμαχοι Αθηναίων κατά τον Πελοποννησιακό Πόλεμο :
- Χίοι
- Λέσβιοι
- Πλαταιείς
- Μεσσήνιοι της Ναυπάκτου
- η πλειοψηφία των Ακαρνάνων
- Κερκυραίοι
- Ζακύνθιοι
- η Καρία και οι Δωριείς της Καρίας
- Ίωνες
- Ελλήσποντος και παράλια Θράκης
- τα νησιά ανατολικά της Πελοποννήσου και της Κρήτης εκτός της Μήλου και της Θήρας
Ναυτικό παρείχαν οι Χίοι , οι Λέσβιοι και οι Κερκυραίοι , ενώ οι υπόλοιποι πεζικό και χρήματα.

[Τλαξκαλτέκος]

Λάμαχος : Αθηναίος στρατηγός. Γιος του Ξενοφώντα. Το 453 π.Χ. απελευθέρωσε τη Σινώπη απ' τον τύραννο Τιμασίλαο. To 415 π.Χ. συμμετείχε στην Σικελική Εκστρατεία μαζί με τους Νικία και Αλκιβιάδη. Εκεί σκοτώθηκε σε μια μάχη. Ο Αριστοφάνης στις κωμωδίες του τον κατηγορούσε ως φιλοπόλεμο και υπέρ της συνέχισης του Πελοποννησιακού Πολέμου.
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9B%CE ... E%BF%CF%82

Λίχας : Σπαρτιάτης πολιτικός του 5ου αι. π.Χ. Το 412 π.Χ. ( κατά την διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου ) διαπραγματεύτηκε με τον Τισσαφέρνη συνθήκη ασύμφορη για τους Ίωνες, Γι' αυτό όταν το 411 π.Χ. πέθανε στην Μίλητο , οι Μιλήσιοι αρνήθηκαν να τον θάψουν στο έδαφός τους.

Και οι Μιλήσιοι, εξ άλλου, επιτεθέντες αιφνιδίως κατά του φρουρίου, το οποίον είχεν οικοδομήσει επί του εδάφους των ο Τισσαφέρνης, κατέλαβαν αυτό, εκδιώξαντες την φρουράν του. Την ενέργειαν ταύτην επεδοκίμασαν και οι λοιποί σύμμαχοι και προ πάντων οι Συρακούσιοι. Ο Λίχας όμως, όχι μόνον δυσηρεστήθη διά τούτο, αλλά και υπεστήριξεν, ότι οι Μιλήσιοι και οι λοιποί κάτοικοι της επικρατείας του Βασιλέως οφείλουν να υποτάσσωνται εις τας διαταγάς του Τισσαφέρνους, εφόσον πρόκειται περί πραγμάτων ανεκτών, και να προσπαθούν να διατηρούν την ευμένειάν του, έως ότου τερματίσουν αισίως τον πόλεμον. Αλλ' η διαγωγή αυτού, και εις την περίστασιν αυτήν και εις άλλας αναλόγους, προεκάλει ζωηράν εναντίον του αγανάκτησιν μεταξύ των Μιλησίων και διά τούτο, όταν βραδύτερον νοσήσας απέθανε, δεν επέτρεψαν να ταφή εις το μέρος, όπου ήθελαν να τον θάψουν οι εις την Μίλητον ευρισκόμενοι Λακεδαιμόνιοι.

http://www.mikrosapoplous.gr/thucy/vivlia/contents.htm

[Τλαξκαλτέκος]

Τα δεινά του Εμφυλίου .

Θουκυδίδης Γ 82 :


Ένεκα τωόντι εμφυλίων σπαραγμών, ενέσκηψαν εις τας πόλεις πολλαί και μεγάλαι συμφοραί, αι οποίαι παρουσιάζονται και θα εξακολουθήσουν να παρουσιάζωνται πάντοτε, εφόσον η ανθρωπίνη φύσις μένει η ιδία, φέρουν όμως βαρύτερον ή ελαφρότερον χαρακτήρα και διαφέρουν κατά την μορφήν, αναλόγως της μεταβολής των παρουσιαζομένων εκάστοτε περιστάσεων. Διότι εν καιρώ μεν ειρήνης και ευημερίας και αι πόλεις και οι ιδιώται διαπνέονται από ευγενέστερα αισθήματα, καθόσον δεν περιπίπτουν υπό την πίεσιν αναποτρέπτων αναγκών. Αλλ' ο πόλεμος, αφαιρών ολίγον κατ' ολίγον από τους ανθρώπους την καθημερινήν ευημερίαν, γίνεται διδάσκαλος βίαιος και τείνει ν' αφομοιώση τας διαθέσεις των πολλών προς την παρούσαν αυτών κατάστασιν. Αι πόλεις λοιπόν ήρχισαν μαστιζόμεναι από στάσεις, και όσαι τυχόν περιέπιπταν εις αυτάς βραδύτερον, επειδή εμάνθαναν τα αλλαχού γινόμενα, εφιλοτιμούντο να υπερβάλουν εις εξεύρεσιν νέων επινοήσεων, δια της πολυμηχάνου υπουλότητος των επιθέσεών των και του πρωτοφανούς των εκδικήσεών των. Και κατήντησαν να μεταβάλουν αυθαιρέτως την καθιερωμένην σημασίαν των λέξεων, δια των οποίων δηλούνται τα πράγματα. Τωόντι η μεν παράλογος τόλμη εθεωρήθη ως ανδρεία, ετοίμη εις θυσίαν χάριν των πολιτικών ομοφρόνων, η προνοητική διστακτικότης ως εύσχημος δειλία, η σωφροσύνη ως πρόσχημα ανανδρίας, η δια κάθε τι σύνεσις ως βραδυκινησία. Η τυφλή παραφορά εκρίθη ως ανδρική αρετή, ενώ η χάριν ασφαλείας περαιτέρω σκέψις ως εύσχημος πρόφασις υπεκφυγής. Ο τα πάντα επικρίνων και τους πάντας κακολογών εθεωρείτο άξιος εμπιστοσύνης εις κάθε περίστασιν, ενώ ο αντιτιθέμενος προς αυτόν, ύποπτος. Ο στήνων επιτυχή παγίδα εθεωρείτο άνθρωπος ευφυής, αλλά πολύ περισσότερον ικανός, ο οσφραινόμενος εγκαίρως αυτήν. Ενώ εκείνος που εφρόντιζε να μην ευρεθή εις την ανάγκην να κάμη ούτε το εν, ούτε το άλλο, εθεωρείτο διαλυτής του κόμματος και πανικόβλητος απέναντι των αντιπάλων. Με μίαν λέξιν, ο προτρέχων άλλου εις την διάπραξιν κακού εκρίνετο άξιος επαίνων, καθώς και ο παρακινών άλλον εις διάπραξιν κακού, το οποίον εκείνος δεν είχε διανοηθή. Και ο ίδιος άλλωστε ο συγγενικός ακόμη δεσμός εθεωρήθη ολιγώτερον στενός του μεταξύ πολιτικών ομοφρόνων δεσμού, διότι οι τελευταίοι ήσαν προθυμότεροι εις το να τολμήσουν κάθε τι χωρίς δισταγμόν. Καθόσον οι φατριαστικοί σύνδεσμοι δεν συνιστώντο χάριν αμοιβαίας βοηθείας, επί τη βάσει των κειμένων νόμων, αλλά χάριν ιδιοτελών σκοπών, αντιθέτων προς τους καθεστώτας νόμους. Και η προς αλλήλους εμπιστοσύνη ενισχύετο όχι τόσον δια των προς τους θεούς όρκων, όσον δια της από κοινού διαπράξεως εγκλημάτων. Οσάκις οι αντίπαλοι διετύπωναν ευλόγους προτάσεις, εκείνοι προς τους οποίους εγίνοντο αι προτάσεις, εάν ήσαν ισχυρότεροι, δεν τας απεδέχοντο με αίσθημα ειλικρινούς εμπιστοσύνης, αλλά λαμβάνοντες συγχρόνως τ' αναγκαία εξασφαλιστικά μέτρα. Επροτίμων πολύ περισσότερον ν' αντεκδικηθούν δια κακόν, το οποίον έπαθαν, παρά να προλάβουν το κακόν. Και οσάκις υπό την πίεσιν των περιστάσεων αντηλλάσσοντο τυχόν όρκοι προς ενίσχυσιν συνδιαλλαγής, οι όρκοι ίσχυαν μόνον προσωρινώς, εφόσον αμφότεροι οι ορκισθέντες δεν είχαν που αλλού να στηριχθούν. Αλλ' εκείνος, ο οποίος, δοθείσης ευκαιρίας, πρώτος ανέκτα το θάρρος του, εάν έβλεπε τον αντίπαλον απροφύλακτον, εξεδικείτο με μεγαλυτέραν ευχαρίστησιν, λόγω του ότι εξηπάτα την προς τον όρκον εμπιστοσύνην του αντιπάλου του, παρά εάν εξεδικείτο παλληκαρίσια. Διότι υπελόγιζεν ότι εκτός του πλεονεκτήματος της ασφαλείας, εκέρδιζε και το βραβείον της επιτηδειότητος αφού επεκράτησε δι' απάτης. Οι περισσότεροι τωόντι άνθρωποι προτιμούν να είναι αχρείοι και να ονομάζωνται επιτήδειοι, παρά να είναι χρηστοί και να λέγωνται ευήθεις, και δια το τελευταίον τούτο μεν εντρέπονται, ενώ δια το πρώτον υπερηφανεύονται. Αιτία όλων αυτών ήτο η δίψα της εξουσίας, την οποίαν γεννά η πλεονεξία και η φιλαρχία, και το φατριαστικόν πνεύμα, το οποίον εκτρέφουν τα δύο αυτά πάθη, εις όσους περιπέσουν άπαξ εις φατριαστικάς έριδας. Διότι οι αρχηγοί των φατριών εις τας διαφόρους πόλεις, προβάλλοντες εκατέρωθεν εύηχα συνθήματα, οι δημοκρατικοί την πολιτικήν ενώπιον του νόμου ισότητα του πλήθους, οι ολιγαρχικοί την σώφρονα αριστοκρατίαν, λόγω μεν υπηρέτουν τα κοινά, πράγματι όμως καθίστων αυτά βραβείον του προσωπικού των ανταγωνισμού. Αγωνιζόμενοι, εξ άλλου, να υποσκελίσουν αλλήλους με κάθε μέσον, ετόλμησαν τα τερατωδέστερα πράγματα. Αλλά και ταύτα ακόμη υπερέβαιναν αι εκδικήσεις των, τας οποίας αι δύο μερίδες ώθουν όχι απλώς μέχρι των ορίων, τα οποία θα επέβαλλε το δίκαιον και το κοινόν συμφέρον, αλλά μέχρι του σημείου, το οποίον ανταπεκρίνετο εκάστοτε εις την ικανοποίησιν της φατρίας των. Και ήσαν έτοιμοι να κορέσουν τον πόθον της αμέσου εκδικήσεως, είτε δι' αδίκων καταδικών, είτε επιβαλλόμενοι δια της βίας. Και ενώ καμμία από τας δύο μερίδας δεν ενεπνέετο από αισθήματα ευσεβείας, εκείνοι που κατώρθωναν να συγκαλύψουν απεχθείς πράξεις υπό ωραίους λόγους επηνούντο πολύ περισσότερον. Οι πολίται, εξ άλλου, όσοι δεν ανήκαν εις καμμίαν από τας δύο μερίδας, έπιπταν θύματα και των δύο, είτε διότι ηρνούντο ν' αγωνισθούν παρά το πλευρόν των, είτε διότι τους εφθόνουν δια την ακίνδυνον και ήσυχον ζωήν που εζούσαν.

http://www.mikrosapoplous.gr/thucy/vivlia/contents.htm

[Τλαξκαλτέκος]

Κοινωνικές ομάδες στην αρχαία Λακεδαίμονα πέραν των τριών μεγάλων ( όμοιοι , περίιοικοι , είλωτες ).

Υπομείονες : Μόνο υποθέσεις μπορούμε να κάνουμε για το τι ήταν.
α) Όμοιοι μειωμένων πολίτικών δικαιωμάτων.
β) Δωριείς που εγκαταστάθηκαν στις πόλεις των περιοίκων.
γ) Είλωτες με μειωμένα δικαιώματα πολίτη.

Σκιρίτες : Ξεχωριστή ομάδα περιοίκων που ζούσαν στα σύνορα Λακωνίας - Αρκαδίας ( Σκιρίτις ) . Καταλαμβάνανε τιμητική θέση στην παράταξη.

Νεοδαμώδεις : Απελευθερωμένοι είλωτες σύμφωνα με τις πηγές. Αλλά ο όρος πρέπει να σήμαινε κάτι παραπάνω γιατί οι απελευθερωμένοι είλωτες συνήθως είχαν όνομα δηλωτικό της προέλευσής τους : απελεύθεροι , επεύνακτοι , αφέτες , αδέσποτοι , ευρυκτήρες, δεσποσιοναύτες κ.α.
Ίσως λοιπόν οι νεοδαμώδεις ήταν είλωτες που πρόσφεραν τόσα πολλά στην Σπάρτη ώστε τους δόθηκε όχι μόνο ελευθερία , αλλά και κλήρος και πολιτικά δικαιώματα. Η λέξη "Νεοδαμώδης" μπορεί να σημαίνει νέος δημότης ( νέος πολίτης ) ή νέος δήμος ( νέο πολιτικό σώμα )

Τρόφιμοι : Μόνο υποθέσεις μπορούν να γίνουν.
α) Ξένοι που ζούσαν στην Σπάρτη.
β) Νέοι που είχαν σταλεί στην Σπάρτη να εκπαιδευτούν χωρίς να γίνουν Όμοιοι.
γ) Παιδιά φτωχών Ομοίων που συμμετείχαν στην αγωγή με έξοδα πλουσίων Ομοίων και συντρόφευαν τους γιους τους.
δ) Γενικά όσοι έπαιρναν εκπαίδευση Ομοίου , χωρίς όμως να γίνονται Όμοιοι.

Μόθακες ή Μόθονες : Παιδιά δούλων ή/και ειλώτων που ανατρέφονταν μαζί με τα παιδιά των Λακεδαιμονίων και έπαιρναν πολιτικά δικαιώματα αφού περνούσαν την αγωγή . Μόθακες ήταν ο Καλλικρατίδας, ο Λύσανδρος και ο Γύλιππος.
Άλλες θεωρίες είναι :
α) Νέοι της Λακεδαίμονος που συντηρούνταν απ' τους Ομοίους.
β) Ελεύθεροι νέοι , αλλά όχι Λακεδαιμόνιοι , δηλαδή ξένοι , που μαζί με τα παιδιά των Ομοίων συμμετείχαν επιτυχώς στην αγωγή.
γ) Παιδιά φτωχών Ομοίων που βρίσκονταν σε σχέση εξάρτησης με πλούσιους Ομοίους και τα οποία συντρόφευαν τους γιους των πλουσίων Ομοίων στην αγωγή με επιτυχία .
δ) Νόθα παιδιά Ομοίων που δεν είχαν αναγνωρίσει επίσημα οι πατεράδες τους και συμμετείχαν επιτυχώς στην αγωγή και τους δίνονταν δικαιώματα Ομοίων.
ε) Νόθα παιδιά Ομοίων από μεικτούς γάμους με είλωτες ή/και περιοίκους που συμμετείχαν με επιτυχία στην αγωγή και τους δίνονταν δικαιώματα Ομοίων.

Βρασίδειοι : Είλωτες που εκστράτευσαν μαζί με τον Βρασίδα και για αντάλλαγμα τους επέτρεψαν να κατοικούν όπου θέλουν. ( Οι είλωτες δεν μπορούσαν να κατοικούν όπου ήθελαν εντός της Λακεδαίμονος . Ήταν συνδεδεμένοι με την γη που καλλιεργούσαν ).

Δούλοι: Εκτός από είλωτες υπήρχαν και δούλοι σύμφωνα με τον Πλάτωνα και επιγραφές του Ταινάρου .

Επεύνακτοι : Είλωτες που νυμφεύθηκαν χήρες Ομοίων.

Παρθενίαι : Παιδιά γυναικών από μη νόμιμο γάμο. Αποίκισαν τον Τάραντα.
Κατά τον Έφορο ήταν παιδιά νέων Ομοίων με Σπαρτιάτισσες κατά τον Α΄Μεσσηνιακό Πόλεμο. Τα παιδιά αυτά θεωρήθηκαν νόθα.
Κατά τον Θεόπομπο και τον Διόδωρο τον Σικελιώτη ήταν παιδιά Σπαρτιατισσών και ειλώτων.
Κατά τον Αριστοτέλη και τον Αντίοχο ήταν παιδιά Ομοίων που δεν συμμετείχαν στον πόλεμο. Κρίθηκαν άτιμοι , έγιναν είλωτες και τελικά στάλθηκαν να ιδρύσουν τον Τάταντα.

πηγές :
- Αναργυρος Κουτσιλιέρης , Ιστορία της Μάνης
- Ιστορία των Ελλήνων , ΔΟΜΗ , τόμοι 2 και 3