κατι που ειχα γραψει το 2013

[Perseus]

Αποκρατικοποιήσεις στην Τουρκία

Την ώρα που η χώρα μας αγκομαχά να κάνει ακόμα και στοιχειώδεις αποκρατικοποιήσεις με τους μισούς να κραυγάζουν για σκάνδαλο υποκρύπτοντας με τον τρόπο αυτό την κρατικοδίαιτη νοοτροπία και εμμονή τους, ας δούμε τι έκανε στον τομέα αυτό η Τουρκία, μια χώρα που είτε την… συμπαθείς, είτε την αντιπαθείς η οικονομίας της δείχνει να τα πηγαίνει πολύ καλά τη στιγμή που ακόμα και σημαντικές δυτικές χώρες βρίσκονται στο χείλος του γκρεμού.


Όσο και αν φαίνεται περίεργο, η Τουρκία ήταν από τις πρώτες χώρες που μπήκε στον χορό των αποκρατικοποιήσεων. Το 1984, ο Οζάλ, θαυμαστής της πολιτικής της Θάτσερ, δημιουργεί το Γραφείο Αποκρατικοποιήσεων.

Η Σουμέρμπανκ και η Πέτκιμ είναι τα πρώτα «φιλέτα» που θα δοθούν για αποκρατικοποίηση και καθώς οι δυο εταιρείες ήταν κερδοφόρες αρκετοί υπέθεσαν ότι ο Οζάλ προσπαθούσε να προσφέρει κάτι ελκυστικό ώστε να προσελκύσει επενδυτές.

Παρ’ όλες τις προσπάθειες και την καλή διάθεση τα αποτελέσματα δεν ήταν καλά, έπρεπε να περάσουν αρκετά χρόνια, να αλλάξει το νομοθετικό πλαίσιο και με την βοήθεια του ΔΝΤ και της μονοκομματικής κυβέρνησης του Ερντογάν για να γίνει το μεγάλο άλμα του 2005-2008 με την ιδιωτικοποίηση της Τουρκ Τελεκομ (55% προς 6,5 δις δολάρια) και του μονοπωλίου τσιγάρων και αλκοόλ Τέκελ για 1,72 δις δολάρια (στην British American Tobacco).

Τα έσοδα από τις τουρκικές αποκρατικοποιήσεις παρουσιάζονται στον συνημμένο πίνακα (σε δολάρια ΗΠΑ):



Όπως φαίνεται από τον πίνακα οι Τούρκοι εισέπραξαν περίπου 42 δις δολάρια ΗΠΑ από τότε που ο Οζάλ άρχισε τις αποκρατικοποιήσεις. Για φέτος έχουν υψηλούς στόχους και προβλέπουν εισπράξεις περί τα 8 δις δολάρια ΗΠΑ. Τα ταχυδρομεία, η εταιρεία εμπορίας τσαγιού, μια αγροτική εταιρεία, η Μποτάς (μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου), το δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενεργείας στις υπόλοιπες οκτώ περιοχές που δεν έχει ακόμα ιδιωτικοποιηθεί (από τις 21 συνολικά), τουλάχιστον τέσσερα εργοστάσια παράγωγης ηλεκτρικής ενεργείας και πενήντα περίπου μικρά υδροηλεκτρικά.

Το 1994 άρχισε η ιδιωτικοποίηση των αεροδρομίων κυρίως με την μέθοδο ΒΟΤ (built-operate-transfer: κατασκευή-λειτουργία-μεταβίβαση). Χαρακτηριστικά παραδείγματα, το αεροδρόμιο Ατατούρκ της Κωνσταντινούπολης (306 εκατ. δολάρια) με περίοδο χρήσης 3 ετών και 9 μηνών, που το 2005 επεκτάθηκε για 15,5 χρόνια, το Αεροδρόμιο Αγκύρας (188 εκατ. δολάρια) με περίοδο χρήσης μέχρι το 2023 και της Αττάλειας (136 εκατ. δολάρια) με περίοδο χρήσης 8 ετών, που το 2007 επεκτάθηκε μέχρι το 2024 με αντίτιμο 2,37 δις ευρώ.



Τελευταίες αποκρατικοποιήσεις οι δυο γέφυρες στον Βόσπορο, η Φατίχ Μεχμέτ Σουλτάν και η γέφυρα του Βοσπόρου, 1.975 χιλιόμετρα οδικού δικτύου και ο αυτοκινητόδρομος Ανδριανούπολη – Κωνσταντινούπολη – Άγκυρα για 5,7 δις δολάρια για μια περίοδο 25 ετών, αρκετά καλό τίμημα εάν υπολογίσει κανείς ότι το τουρκικό δημόσιο είχε μόλις 411 εκατ. δολάρια ετήσια έσοδα από αυτά.

Αρκετές αποκρατικοποιήσεις δεν υλοποιούνται είτε επειδή το τίμημα θεωρείται χαμηλό είτε για την αποφυγή δημιουργίας μονοπωλίου ή ολιγοπωλίου. Παράδειγμα η περίπτωση της τουρκικής λοταρίας Milli Piyanco (όπου συμμετείχαν και οι ελληνικές ΟΠΑΠ και Ιντραλότ), η οποία δεν τελεσφόρησε διότι κανείς από τους δυο ομίλους που προκρίθηκαν (OPAP-DAF και Şans Oyunları Yatırım Holding A.Ş) δεν προσέφεραν το 1,6 δις δολάρια που ζητούσαν οι Τούρκοι.

Από τα 20 λιμάνια που διαχειρίζεται η TDI (Turkish Maritime Administration) τα 13 έχουν ήδη ιδιωτικοποιηθεί. Το λιμάνι της Μερσίνας ιδιωτικοποιήθηκε με τη μέθοδο TOR (Transfer of Operational Rights: μεταβίβαση των δικαιωμάτων λειτουργίας) για 36 χρόνια προς 755 εκατ. δολάρια ΗΠΑ. Το λιμάνι της Αλεξανδρέττας ιδιωτικοποιήθηκε το 2010 (ΒΟΤ) για 36 χρόνια προς 372 εκατ. δολάρια ΗΠΑ. Το λιμάνι της Σαμψούντας ιδιωτικοποιήθηκε το 2010 (TOR) για 36 χρόνια προς 122 εκατ. δολάρια ΗΠΑ. Το λιμάνι της Πάνορμου (Bandirma) ιδιωτικοποιήθηκε το 2010 για 36 χρόνια προς 175 εκατ. δολάρια ΗΠΑ.

Αντίθετα, η ιδιωτικοποίηση του λιμανιού του Derince αναβλήθηκε και θα επαναληφθεί. Το 2007 το λιμάνι της Σμύρνης ιδιωτικοποιήθηκε προς 1,2 δις δολάρια ΗΠΑ για περίοδο 49 ετών, τουρκικό δικαστήριο όμως ακύρωσε τον διαγωνισμό και η παγκόσμια οικονομική κρίση ανάγκασε και τον δεύτερο πλειοδότη να αποσυρθεί.



Το 2004 η τουρκική κυβέρνηση βλέποντας ότι η κίνηση στα έξι μεγαλύτερα λιμάνια της χώρας αυξάνονταν τουλάχιστον κατά 20% και ήταν επιβεβλημένες οι νέες επενδύσεις στην συγκοινωνιακή υποδομή αποφάσισε να ιδιωτικοποιήσει τους τουρκικούς σιδηρόδρομους TCDD (Turkish Republic State Railways) με τη μέθοδο TOR (Transfer of Operational Rights: μεταβίβαση των δικαιωμάτων λειτουργίας) για 49 χρόνια.

Υπολογίζεται, ότι από τις αποκρατικοποιήσεις του δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας η Τουρκία θα εισπράξει περίπου 15 δις δολάρια.

Η παράθεση των παραπάνω και η σύγκριση με την ελληνική πραγματικότητα είναι απογοητευτική. Ο Οζάλ χάραξε μια πολιτική και οι διάδοχοι του την ακολούθησαν πιστά. Τα σκάνδαλα δεν αποφεύχθηκαν (ακόμα και ο Ερντογάν φέρεται να έχει εμπλακεί όταν ήταν δήμαρχος στην Πόλη), όμως οι Τούρκοι προσπάθησαν και προσπαθούν για το καλύτερο και αυτό ΑΝΤΑΝΑΚΛΑ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΟΥΣ.

Αντίθετα, στην Ελλάδα οι διακηρύξεις διαδέχονται η μία την άλλη αλλά το δημόσιο συνεχίζει να ελέγχει ασφυκτικά την οικονομία και να συντηρεί πλήθος δημοσίων επιχειρήσεων και οργανισμών που κυρίως παράγουν ελλείμματα.

Βέβαια το να περιμένει κανείς από το πολιτικό σύστημα που δημιούργησε το κομματικό κράτος να το αποδομήσει, με άλλα λόγια να κάνει χαρακίρι αποδεικνύεται ουτοπία. Το ίδιο ισχύει και για όλους αυτούς που κάθε αποκρατικοποίηση τη θεωρούν «ξεπούλημα» και όλους τους τομείς της οικονομίας «στρατηγικού» ενδιαφέροντος. Με άλλα λόγια υποστηρίζουν τη διατήρηση του συγκεκριμένου χρεοκοπημένου μοντέλου ευελπιστώντας ότι στις επόμενες εκλογές θα το ελέγξουν.

Όσο η πλειοψηφία των συμπολιτών μας δέχεται ή ανέχεται αυτά τα επιχειρήματα και αυτή την κατάσταση τόσο ΑΠΑΝΤΕΣ, ΔΙΚΑΙΩΣ ΚΑΙ ΑΔΙΚΩΣ ΘΑ ΥΠΟΚΕΙΝΤΑΙ ΣΤΗ ΦΟΡΟΜΠΗΚΤΙΚΗ ΜΑΝΙΑ ΟΠΟΙΟΥΔΗΠΟΤΕ ΕΡΘΕΙ ΣΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ. ΚΑΠΟΙΟΙ ΜΑΛΙΣΤΑ ΔΕΝ ΤΟ ΕΧΟΥΝ ΚΡΥΨΕΙ. ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΑΠΛΩΣ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ.

[Διάδοχος]

Πούλησε λιμάνια και λοταριές, οκ.

Γενικά όμως η βαριά βιομηχανία βρίσκεται υπό κρατικό έλεγχο. ΤΑΙ, ASELSAN, MKEK, Türksat, κλπ είναι SOE.


Ο λόγος που η τουρκική βιομηχανία άνθισε δεν είναι απλά ότι έκαναν ιδιωτικοποιήσεις. Η κρατική βούληση και η σοβαρή ντόπια ελίτ το πέτυχε αυτό.

Δεν υπάρχει κάποιος νόμος που λέει κάνω ιδιωτικοποιήσεις = ανθεί η οικονομία

[exomotis]

Εγινε παλι μεγαλη ζημια στην λιρα τους.
Οι Τουρκοι δεν στεκουν καλα.
Αλλο να ξεπουλας οτι εχεις και δεν εχεις, και αλλο να επενδυουν εστω με ενα καλο κερδο καποιοι.

Το θεμα ειναι τι ακριβως προγαμμα εχεις στον τομεα αυτο.
Αυτο πρεπει γρηγορα να φιαξει και αυτη η κυβερνηση.

[Διάδοχος]

Ακόμη και σε κρίση να μπούν, το γεγονός ότι η χώρα έχει αποκτήσει και συνεχίζει να αποκτά σοβαρές υποδομές σε όλα τα επίπεδα, μεταφορές, βιομηχανία βάσης, υψηλή τεχνολογία, κλπ, δεν θα αλλάξει. Θα είναι χώρα με κρίση, αλλά χώρα άλλης λίγκας πλέον.

Η Τουρκία παίζει Τσάμπιονς Ληγκ.

[Perseus]

στα δυτικα ,γιατι κεντρο και ανατολικα...

[Διάδοχος]

στα δυτικα ,γιατι κεντρο και ανατολικα...

Τα ανατολικά είναι το πλεονέκτημά της, μπορεί να αντλεί πάμφθηνο εργατικό δυναμικό, κάτι που καθιστά ανταγωνιστική την βιομηχανία της.
Δεν είναι μόνο η βαριά βιομηχανία και η υψηλή τεχνολογία που γιγάντωσε το τουρκικό ΑΕΠ, μεγάλο μερίδιο έχουν και η βιομηχανία ενδυμάτων, η μεταποίηση αγροτικών προϊόντων, τα τρόφιμα και ποτά, κλπ. Αυτά θέλουν χαμαλαραίους με μισθούς πείνας που μπορείς να τους προσλαμβάνεις και απολύεις με άνεση.

Γι αυτό ακριβώς, και για πολλούς διάφορους άλλους λόγους, δεν μπορεί να γίνει σύγκριση Ελλάδας - Τουρκίας και εξαγωγή συμπεράσματος περί πολιτικών που πρέπει να ακολουθηθούν για να γίνουμε κι εμείς μεγάλοι και τρανοί. Δεν υπάρχει καμιά αντιστοιχία μεταξύ των δύο χωρών.

[Διάδοχος]

Πάντως, επειδή εδώ ψωνίζω καμιά φορά σε τούρκικο supermarket, βλέπω ότι παράγουν τα πάντα. Πρόκειται για ένα μεγάλο μάρκετ το οποίο έχει ότι μπορεί να βρει κάποιος σε ένα μάρκετ, απλά τα πάντα είναι made in Turkey. Πέρα απο κλασσικά τούρκικα προϊόντα, πχ κουσκούσια, τυποποιημένα γλυκά, κλπ, παράγουν ότι παράγουν και οι δυτικοί κολοσσοί nestle, knorr, κλπ σε τουρκική βερζιόν, με κάποια προϊόντα να είναι χειρότερα αλλά κάποια καλύτερα. Παραπέρα, τα πάντα είπαμε, σαπούνια, σφουγγαρίστες, κουβάδες, απορρυπαντικά και καθαριστικά παντός τύπου, έτοιμες σάλτσες, χαρτικά, σπίρτα, αναπτήρες, ανοιχτήρια, κουτάλες, τρίφτες, τυροκομικά, σαλαμικά, πάνες για μωρά, πατάκια για αυτοκίνητα, τα-πά-ντα.
Οι τιμές τους εδώ δεν είναι πολύ χαμηλές, πολλά πράγματα σε γερμανικό discount market τα βρίσκεις πιο φθηνά. Στην Τουρκία υποθέτω είναι πολύ πιο φθηνά.

[exomotis]

Δεν ξερω τι παιζει με μια ηγεσια ισλαμικου στυλ,εκτος τοπου και χρονου που εχει απομονωθει, αλλα εχει προβληματα συνοχης τεραστια.
Πολυ συντομα θα φανουν.

Προοδευτικο κρατος και μαντηλα δεν ειναι συμβατα.

Εχω κατσει στην Πολη ....εχω δει πολλα που δεν τα αναφερουν.

[Διάδοχος]

Στην Πόλη μπορείς να βρείς περιοχές που κάνουν και το Μανχάταν να ζηλεύει, μπορείς να βρείς και περιοχές χειρότερες απο την Ντάκα του Μπαγλαντές.

Η Τουρκία είναι αναπτυσσόμενη χώρα, οι τεράστιες ανισότητες είναι φυσικό να υπάρχουν.

Αυτό δεν αλλάζει το γεγονός ότι πλέον πρόκειται για βιομηχανοποιημένη χώρα μέλος των G20.


Όσο αφορά την παραγωγή της και πάλι, κοιτώντας τα στατιστικά εξαγωγών διαφόρων αγροτικών προϊόντων, κάποιος μπορεί να διαπιστώσει ότι σχεδόν σε όλα η Τουρκία φιγουράρει στην πρώτη δεκάδα παγκοσμίως.

[exomotis]

Πολιτικες σκοπιμοτητες σε βαζουν η σε βγαζουν σε ενα καπιταλιστικο θεσμο.