Ξυλογλυπτικη

[pluton]

Στις εκκλησίες μας έχουν περισωθεί αξιοθαύμαστα γλυπτά.



ΔΕΣΠΟΤΙΚΟΣ ΘΡΟΝΟΣ




Δεσποτικό θρόνος δεν υπάρχει στα ξωκλήσια , ο θρόνος βρισκόταν δεξιά κοντά στο Άγιο Βήμα και εκεί στεκόταν ο Επίσκοπος ή ο Μητροπολίτης, στηρίζεται πάνω σε μικρή κτιστή υπερυψωμένη βάση , στην πλάτη τοποθετείται η εικόνα του Μεγάλου αρχιερέως Χριστού. Υπάρχουν πολλές παραλλαγές του βασικού σχεδίου. Στην τουρκοκρατία ο δεσποτικός θρόνος έγινε από ξύλο και φυσικά αναλόγως διακοσμήθηκε. Στην βάση υπάρχει δεξιά και αριστερά συνήθως λέοντας ξυλόγλυπτος.



ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : Η μικροξυλογλυπτική αναπτύχθηκε στον μοναστηριακό χώρο και έχει δώσει έργα αξιοθαύμαστα.





ΑΝΑΛΟΓΙΑ




Τα ψαλτήρια δεξιά και αριστερά είναι διακοσμημένα, εκεί τοποθετούνται βέβαια κα τα λειτουργικά βιβλία, οι διακοσμήσεις είναι ανάλογες με τα λοιπά έπιπλα του ναού, κοσμούνται επιπλέον με τορνευτά κάγκελα (Άγιοι Ανάργυροι Πορταριάς, Άγιος Δημήτριος στο Πούρι Πηλίου).

Μεγάλο ενδιαφέρον έχουν τα αναλόγια με χωνευτή διακόσμηση από φίλντισι, κόκαλο και ανοιχτόχρωμο ξύλο, στο καθολικό του μοναστηριού Δούσικου υπάρχει εξάγωνο αναλόγιο με ποικίλα σχήματα από χωνευτά γεωμετρικά και φυτικά θέματα , από σταυρούς πουλιά κλπ φτιάχτηκε 1764 και υπάρχει επιγραφεί που πληροφορεί «ΜΕΛΕΤΙΟΥ ΤΟΥ ΕΚ ΤΗΣ ΛΕΥΚΟΦΡΥΟΣ ΝΗΣΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΙΑΣ».



«Το ξύλο είναι ζωντανό, εάν μάθεις να το αφουγκράζεσαι μπορεί να σου δώσει το μέγιστο αποτέλεσμα»

[pluton]

Ας βάλω και μια δική μου εργασία (απ ότι βλέπω το έφτιαξα το 2003), πρόκειται για μια σφραγίδα πρόσφορου (ξύλο οξιά).

Στην μικρή σφραγίδα αυτό που βλέπετε γύρω από το τετράγωνο είναι "αμουδιά".

[pluton]

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : Η ιερά εικών Παναγίας της Ταταρνιωτίσσης.



ΠΡΟΣΚΗΝΗΤΑΡΙΑ




Υπάρχουν δύο ειδών τα ίσια και τα μοναστηριακά.

Τα ίσια έχουν σχήμα στήλης που καταλήγει σε αέτομα το κάτω μέρος είναι είτε ζωγραφιστό είτε ξυλόγλυπτο (Άγιος δημήτριος Πινακατών).

Τα μοναστηριακά έχουν τετράγωνη διατομή σε πλαγιαστό επίπεδο, πάνω υπάρχει στέγαστρο και σταυρός (Ουμπιώτισσα Ελαδδόνας).







ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : Η εκκλησία του Παλιού Ταξιάρχη των Μεστών, το ξυλόγλυπτο τέμπλο του ναού με πολλές παραστάσεις από την Παλαιά και Καινή Διαθήκη, έργο του 1833.



ΜΑΝΟΥΑΛΙ




Είναι μεγάλα κηροπήγιαμε τρεις μεγάλους γύρους , συνήθως είναι ορειχάλκινα, μαρμαρινα, σιδερένια ή ξύλινα..

Ξύλινο περίτεχνο μανουάλι βρίσκει κανείς σε πολλούς ναούς (Ύψωση Τιμίου Σταυρού Ανεμούστας).

Στα Επτάνησα τα ξύλινα μανουάλια είναι σε ρυθμό μπαρόκ και είναι διακοσμημένα με φύλλα, ραβδώσεις κλπ




ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : Προσκυνητάρι ξυλόγλυπτο β΄ μισό 18ου αι. ζωγραφισμένο στις πλευρές του με εξαπτέρυγα. Ο διάκοσμος του έντονα ανάγλυφος με φυτικά θέματα. Τεχνοτροπίας ροκοκό.


ΚΟΥΒΟΥΚΛΙΑ ΕΠΙΤΑΦΙΟΥ




Συνήθως είναι ξύλινα και έχουν πλούσιο διάκοσμο, τέτοια έχουν περιγραφεί από τους λογοτέχνες μας όπως ο Α Μωραιτίνης στο «Άρατε Πύλας».

...................Και κατά το έτος τούτο το Μέγα Σάββατον την αυγήν ο μπάρμπα-Κώστας ήτο εις την θέσιν του υπερήφανος διά το πρόσωπον το φοβερόν οπού ήθελεν υποκριθή. Καθήμενος προ των πυλών του κενού, πλην καταφωτίστου ναού, ανέμενε την επάνοδον του Επιταφίου, έχων ύφος επίσημον κυριάρχου. Δεν ήτο πλέον ο πτωχός κανδηλάπτης με την κεφαλήν κάτω. Ίστατο ασκεπής επί του μαρμαρίνου κατωφλίου ως ει έλεγεν: — Εγώ είμαι! Δεν δέχομαι κανένα μέσα, ούτε τον Βασιλέα.
Ιδού! ακούονται μακρόθεν ψαλμωδίαι γλυκύταται και τρυφεραί ως κλαυθμοί, ως θρήνοι: — Δος μοι τούτον τον ξένον! . . . Ψάλλουσι το πομπικόν άσμα, «Τον ήλιον κρύψαντα», το εξόδιον μέλος, το τρυφερόν εκείνο τροπάριον, το οποίον συγκινεί και τα άψυχα: — Δος μοι τούτον τον ξένον! . . .
Ο Ιωσήφ παρακαλεί τον Πιλάτον ίνα επιτρέψη αυτώ να θάψη «τον ξένον Ιησούν και ωνειδισμένον . . .» Ψάλλουσιν οι μελίφθογγοι ψάλται, ακολουθούντες την λιτανείαν του Επιταφίου και υπηχεί ο λαός ως δι' ενός στόματος.
— Δος μοι τούτον τον ξένον! . . .
Ω πατρίς μου μικρά, πόσον μεγάλη είσαι εν τη θρησκεία σου! Η μελωδία γλυκυτάτη ολονέν προσεγγίζει. Όπισθεν οικιών νεφέλαι φωτειναί από των καιομένων λαμπάδων αναβαίνουσι προς το στερέωμα. Η ευωδία των θυμιαμάτων, τα οποία καίονται κατά την δίοδον του Επιταφίου από τας οικίας όλας, φθάνει από μακράν ως άρωμα αυτής της νυκτός ανέκφραστον.
— Δος μοι τούτον τον ξένον!.. . . Πρέπει να ιδήτε την λιτανείαν του Επιταφίου κατά την αυγήν, ότε δεν είνε ούτε ημέρα ούτε νυξ ή μάλλον με ολίγην ημέραν και πολλήν νύκτα, με ολίγον φως και με πολλά άστρα, καμμιά φορά με σελήνην λειψίφωτον, ότε το θέαμα γίνεται υπερκατανυκτικόν, με ολίγας αηδόνας και πολλά πρωινά πουλιών χαιρετίσματα, με ολίγον ευωδιάζοντα άρωμα πρωινόν αέρα και με πολύ θυμίαμα· και κάτω το κύμα μελανόφαιον, εφ' ου ν' αντανακλώνται των ιερών λαμπάδων αι χρυσαί λάμψεις.
Ιδού! Η ιερά λιτανεία προσεγγίζει ήδη εις τον ναόν. Προηγούνται τα εξαπτέρυγα και ο μέλας ξύλινος άγιος Σταυρός. Είτα ο κλήρος με χρυσά βυζαντινά άμφια, θαύμα υφαντικής και ποικιλτικής εξαίσιον, ουχί άκομψα ρωσσικά μονοκόμματα και μονοκόκκαλα ως φορέματα χιονισμένων βουνών. Και είτα το ιερόν Κουβούκλιον. Τι εύμορφον λεπτούργημα! Ως να είνε εζωγραφισμένον. Τετράγωνον ορθογώνιον, επί τεσσάρων ποδών ερειδόμενον, εφ' ου εναποτίθεται ο Επιτάφιος θρήνος, ραντισμένος διά φύλλων ρόδου, βιολέτας και δενδρολιβάνου. Και άνωθεν αυτού διά τεσσάρων κιονίσκων επιβαστάζεται ο θολίσκος αυτού, θαύμα ξυλογλυπτικής ως θόλος ναΐσκου, καλλίμορφος, φέρων επί της κορυφής επίχρυσον ξύλινον στέμμα, απολήγον εις σταυρόν, ενώ έσωθεν άνω του Επιταφίου θρήνου κρέμαται ωσάν πολυέλαιος έτερον τεχνητόν στέμμα εκ χρυσοχάρτου και τεχνητών ανθέων, στίλβον ακτινωτώς μετά μαρμαρυγών εν τω φωτί των λαμπάδων. Σειρά λαμπαδίσκων επιστέφει τον θόλον του Κουβουκλίου, ενώ τέσσαρες φανίσκοι κομψοί εις τας τέσσαρας άκρας φέγγουσι με υέλους χρωματιστάς. Είνε εκ καρυοξύλου γεγλυμμένον ούτως ειπείν το ιερόν Κουβούκλιον, αλλ' εκ των ανθέων δεν φαίνεται σχεδόν το βαθύ ερυθρόχρουν ως ερυθρόδανον υάλισμα του ωραίου ξύλου.
Βαστάζεται υπό τεσσάρων ναυτών μετά σεβασμού και κατανύξεως και περιστοιχίζεται παρ' άλλων ναυτών, ετοίμων εκεί πλησίον ν' αρπάσωσιν είτα τας λαμπάδας του, φυλακτήριά εν ταις τρικυμίαις. Κ' ενώ βαδίζουν οι βαστάζοντες, σείεται ελαφρώς το Κουβούκλιον, σείεται και το κρεμάμενον έσωθεν χρυσούν εξ αντρέδων και ψευδανθέμων ποικιλόχρωμων στέμμα και τα λοιπά χρυσά και άνθινα στολίσματα, και αποτελείται ούτω μία ευάρεστος αλληλουχία λικνιζομένων χρυσών λάμψεων, καθηδύνουσα την όρασιν και πραΰνουσα ως δρόσος εν καύσονι την καρδίαν, εν ώ η ελαφρόπνους πρωινή αύρα κινούσα μαλακώς το φως των λαμπάδων μετασχηματίζει αυτό επιτηδείως εις ένα μονοκόμματον φωτεινόν στέφανον γύρω-γύρω του Κουβουκλίου, καταυγάζοντα ηδέως τα όμματα. Όπισθεν ακολουθεί εν μακρά γραμμή το πλήθος λαμπαδηφόρον αποτελούν, εν ευλαβεία και κατανύξει, ένα φωτεινόν ωραίον ρεύμα μ' ελαφρώς παίζοντα τα κύματά του.
Ποσάκις δακρύων εξ αγνώστου χαράς έμεινα κρυφά εις την γωνίαν εκεί κάτω ακίνητος, ως ο φιλάργυρος ο φοβούμενος μη κλέψωσι τον θησαυρόν του· έμεινα να βλέπω κρυφά-κρυφά την τρυφεράν αυτήν του Επιταφίου πομπήν, κατερχομένην από τον ανήφορον, εισπνέων βαθέως εν άσθματι ως εντός κήπου ανθέων, ως να ήθελον να ροφήσω διά μιας όλην εκείνην την μαρμαρυγήν, ως να ήθελον να χορτάσω όλην εκείνην την αχόρταστον μαγείαν!.................

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : Ξυλόγλυπτο κουβούκλιο ιερού Επιταφίου β΄ μισό 18ου αι. Έντονα ανάγλυφα, φυτικά άνθινα θέματα. Τεχνοτροπία ροκοκό




ΚΙΒΩΡΙΟ ΑΓΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ




Είναι σπάνια ξυλόγλυπτη η Αγία Τράπεζα, δείγμα τέτοιας τράπεζας υπάρχει στο Μητροπολιτικό ναό της Μυτιλήνης.




ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : ΞΥΛΟΓΛΥΠΤΟ ΚΑΛΥΜΜΑ ΑΓΙΑΣ ΤΡΑΠΕΖΗΣ

[pluton]

4 σελιδες για την ξυλογλυπτικη, ουτε μισο ποστ για τις μιζες του Σαμαρα

Αξιος υπαλληλος

Άντε επειδή το παρακάναμε οι δυό μας, όλο στην κόντρα, και επειδή πάντα είχαν μια συμπάθεια στους κομμουνιστές (αν και δεν... αλλά τι να γίνει συμπάθειες είναι αυτές... ), μόλις φωτογραφήσω (είναι στο κάτω σπίτι, εδώ στις δυτικές συνοικίες ζούμε ακόμα σε μονοκατοικίες) ένα γυμνό (ή μήπως προτιμάς κανένα εικόνισμα αγίου;) ξυλόγλυπτό μου θα το ρίξω να το δες.

[pluton]

Εντάξει εδώ μιλάμε ΜΟΝΟΝ για ξυλογλυπτική ....

Μιας και σου υποσχέθηκα βρήκα εύκαιρη μια εργασία μου .... Υπολόγιζα να κάνω ακόμα ένα τέτοιο και να τα βάλω αντικρυστά. Βαρέθηκα και δεν το έκανα το ξυλόγλυπτο αυτό το έβαλα σε μια ειδική βάση, είναι αρκετά βαρύ σαν αντικείμενο και δεν ήθελα να κάνω ζημιά σε κανένα τοίχο (ξύλο οξιά). Το ξυλόγλυπτο το έδωσα σε λουστραδόρο (τον πλήρωσα βέβαια) και η αγιογράφηση (Παναγία είναι) έγινε σε μοναστήρι στην Αττική το 2006 (απ ότι βλέπω) και είχα πληρώσει ένα τσουχτερό ποσό.

Είναι ένας δράκος η ουρά του περιτυλίγεται σε ένα κίονα, στην βάση έχει μία άμπελο που περιτυλίγεται στον άλλο κίονα και ο δράκος τρώει την άμπελο.... πιθανά να μη φαίνεται καλά.

[pluton]

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : Η εκκλησία του Παλιού Ταξιάρχη των Μεστών, το ξυλόγλυπτο τέμπλο του ναού με πολλές παραστάσεις από την Παλαιά και Καινή Διαθήκη, έργο του 1833.



ΠΑΓΚΑΡΙ




Το παγκάρι είναι δίπλα στην είσοδο του ναού, συνήθως είναι ξύλινο και διακοσμείται με ξυλόγλυπτα που περιέχουν συνήθως φύλλωμα, το σκάλισμα είναι χαμηλό και απλό, τα ξυλόγλυπτα του παγκαριού δεν έχουν τίποτα κοινό με τα λοιπά ξυλόγλυπτα του ναού περισσότερο μοιάζει με έπιπλο του σπιτιού.




ΣΤΑΣΙΔΙΑ




Τα στασίδια συνήθως είναι δεξιά και αριστερά στους πλαϊνούς τοίχους του ναού, έχουν πλάτη στο τοίχο. Η χρήση τους άρχισε στα μοναστήρια και μετά πέρασε στους άλλους ναούς. Τα ξυλόγλυπτα των στασιδιών είναι συνήθως σταυροί λοιπά φυτικά στολίδια και δικέφαλοι αετοί.






ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ : Ἱερὰ Μονὴ Παμμεγίστων Ταξιαρχῶν Αἰγιαλείας, «ἐσκαλίσθη ὑπ᾿ ἐμοῦ τοῦ Νικολάου Μετζοβίτη 1816».
Τὸ ξυλόγλυπτο τέμπλο τοῦ Καθολικοῦ τῆς Μονῆς, τεχνοτροπίας ροκοκό (1816).

[pluton]

ΑΡΤΟΦΟΡΙΟ




Είναι σκεύος όπου φυλάγεται ο άγιος άρτος, υπάρχουν και αρκετά αρτοφόρια μου είναι ξυλόγλυπτα στο Άγιο Όρος, στα Μετέωρα και σε άλλα μοναστήρια και ενοριακούς ναούς, χαρακτηριστηκό αρτοφόριο υπάρχει στην Αγία Παρασκευή της Σαμαρίνας.





ΠΟΡΤΕΣ




Υπάρχουν θαυμαστά δείγματα ξυλόγλυπτων θυρών όπως στο καθολικό της Ολυμπιώτισσας που έγινε το 1296 ή το 1305 καθώς και η θύρα της Ι μονής Διονυσίου στο Άγιο Όρος που έγινε το 14ο αιώνα.

Τα μοτίβα που χρησιμοποιούνται εκτός των φυλλωμάτων υπάρχουν δικέφαλοι αετοί, καβαλάρηδες άγιοι κλπ άγιοι όπως το δημιούργημα του σκυριανού ξυλογλύπτη Γιαννούλη Μπαμπούση που έφτιαξε τον Άγιο Νικόλαο σε πόρτα και π του ασπροποταμίτη Χαράλαμπου Σκαλιστή που έφτιαξε τον Άγιο βασίλειο.

[Γύπας]

[/b]

Γύπες είναι αυτοί;

[pluton]

[/b]

Γύπες είναι αυτοί;

Aυτό πάντως είναι ένα πρόσωπο που βγαίνει από ένα φύλλο, τέτοια έχω φτιάξει αρκετά, να δω που τα έχω να σας βάλω μερικά.... που τα έχω τώρα!

[Γύπας]

Έλα ρε! Κάνεις κι εσύ τέτοια; Νόμιζα ότι το νήμα το έκανες έτσι γενικά. Αν ναι μπράβο από μένα. Αλλά και να μην είσαι εσύ τεχνίτης, μπράβο για το νήμα.