Η εποχή της ηλιθιότητας

[itteithe]

Το παρακάτω είναι ένα αρθράκι το οποίο ανήκει σε ένα Ινδό χιπστερά, αλλά έχει ενδιαφέρον. Παραθέτω μια δική μου κακή μετάφραση από το αρχικό κείμενο:

Βάζω στοίχημα πως τον τελευταίο καιρό, αφού διαβάσατε τα τελευταία νέα, θα σκεφτήκατε κουνώντας το κεφάλι σας και θα μουρμουρίσατε κάτι τέτοιο: Χριστέ μου. Ζούμε σε μια εποχή απίθανης και καταστροφικής ηλιθιότητας.

Δεν έχετε άδικο. Πριν από περίπου μια δεκαετία, στο απόγειο της οικονομικής κρίσης, κάτι συνέβη. Μια παλιά ιστορία άρχισε να ξαναγράφεται καθώς ο κόσμος άρχισε να γίνεται φτωχότερος ξανά. Κάτι σαν έκρηξη βαθιά μέσα στην ανθρώπινη ψυχή και ένα τσουνάμι που μεταδόθηκε σ' ολάκερη τη Γη, με κάθε μορφή ηλιθιότητας: ανθρώπινη αηδία, κτηνώδης άγνοια, αυτοκαταστροφική απληστία, απερίσκεπτη κακία και σκληρότητα.

Και τώρα αυτό το τσουνάμι ηλιθιότητας κατακλύζει την Γη σαν πυρηνική έκρηξη σε αργή κίνηση. Κεραυνοί που προκαλούν ρίγη ανοησίας και καπνοί από βλακεία που ανεμίζουν γύρω τους. Παρακάτω θα δείτε τα πέντε είδη ηλιθιότητας που μαστίζουν τον κόσμο, γιατί πλέον προτεραιότητά σας ως ανθρώπινα όντα είναι να μην μετατραπείτε κι εσείς σε ηλίθιους από αυτό το κύμα βλακείας.

Οικονομική ηλιθιότητα είναι ο εθνικισμός, ο λαϊκισμός, ή η λιτότητα, τρεις λέξεις που πάνω κάτω είναι το ίδιο πράγμα. Είναι η άποψη πως, δεν έχουμε λεφτά για να πληρώσουμε γι αυτό!, όπου αυτό είναι τα σχολικά γεύματα, η δημόσια υγεία, η εκπαίδευση, τα πάρκα, οι βιβλιοθήκες, τα ΜΜΕ, ή τα τρένα. Φυσικά και έχουμε λεφτά. Τι νομίζετε σημαίνει η εποχή των μηδενικών επιτοκίων; Σημαίνει πως υπάρχουν τόσα πολλά λεφτά μαζεμένα στα θησαυροφυλάκια της παγκόσμιας οικονομίας, συγκεντρωμένα από τους Jeff Bezos και Bill Gates αυτού του πλανήτη, που δεν έχει μείνει χώρος για να βάλεις άλλα. Όλα τα κότερα, οι βίλες και τα κάστρα έχουν αγοραστεί. Τίποτα δεν έχει μείνει να αγοράσεις και κατά συνέπεια δεν υπάρχει ενδιαφέρον να ενοικιαστεί. Μηδενικά επιτόκια δεν σημαίνει απλώς πως οι κοινωνίες μπορούν να δανειστούν τσάμπα και να δώσουν δημόσια υγεία, παιδεία, καλύτερα εισοδήματα και αποταμιεύσεις σε όλους, αλλά σημαίνει πως αν δεν δώσουν, η οικονομία θα πέσει σε λήθαργο, γιατί αυτά τα χρήματα απλώς θα στοιβάζονται αντί να επενδύονται σε κάτι χρήσιμο, ωφέλιμο και αναγκαίο.

Και πιο είναι το καλύτερο παράδειγμα λιτότητας; Η Αμερική φυσικά. Χάρη στην τεσσάρων δεκαετιών ηλιθιότητα των πολιτών της, καταστράφηκε η κυβέρνησή τους. Ζουν σε τέτοιο βαθμό απόγνωσης, που δεν έχουν δημόσιο σύστημα υγείας, συντάξεις, δίχτυα ασφαλείας και κατά συνέπεια δεν έχουν οικονομική κίνηση, ευκαιρίες, σταθερότητα, ασφάλεια και δικαιολογημένα δεν τους έχει απομείνει καμία ελπίδα και κατά συνέπεια οδηγούνται σε όλο και πιο σκληρά ναρκωτικά για να καταπραΰνουν τον πόνο τους. Ο εθνικιστής θα πει, εμείς πρώτοι, αλλά κατά έναν ειρωνικό τρόπο απλώς εννοεί, αυτοί τελευταίοι. Παραείναι ηλίθιος για να επενδύσει στην ίδια του την κοινωνία. Αντ' αυτού θα διώξει του αποδιοπομπαίους τράγους, θα αποκλείσει τις μειονότητες και θα περιθωριοποιήσει τους αδύναμους. Αλλά δεν μπορεί να καταλάβει οτι το "εμείς πρώτοι" και "αυτοί τελευταίοι" δεν είναι αντίθετα, αλλά πολύ συχνά πάνε χέρι χέρι με την πτώση στον πάτο της αβύσσου. Αλλά μόνο ένας ηλίθιος θα μπέρδευε το πάνω με το κάτω...

Η επόμενη μορφή ηλιθιότητας είναι η κοινωνική ηλιθιότητα. Η κοινωνική ηλιθιότητα είναι η άποψη πως μια κοινωνία μπορεί να λειτουργήσει χωρίς κοινωνικές συμβάσεις. Οτι το Uber μπορεί να αντικαταστήσει τα ασθενοφόρα και οτι τα hyperloops μπορούν να αντικαταστήσουν τα λεωφορεία. Και τι άλλο; Υποθέτω οι αυτόματοι πωλητές μπορούν να αντικαταστήσουν τα νοσοκομεία και τα σχολεία.

Μα μισό λεπτό, μου λέτε. Ποιος είναι τόσο ηλίθιος για να πιστεύει κάτι τέτοιο; Απ' οτι φαίνεται αρκετοί. Όλα αυτά τα ακραία κόμματα που ξεπηδάνε σε όλο τον κόσμο, βλέπουν την Αμερική σαν παράδειγμα προς μίμηση και όχι σαν παράδειγμα προς αποφυγήν. Αυτό θέλουν να γίνουν. Για αυτό και οι δημαγωγοί που ηγούνται αυτών των κομμάτων είναι υπέρ των περικοπών των δημοσίων δαπανών, αποδόμηση των κυβερνήσεων και κατάργηση των κοινωνικών συμβάσεων, αντικαθιστώντας τες με διάφορες μορφές απολυταρχίας, κλεπτοκρατίας και φεουδαρχίας, τα οποία δεν έχουν κοινωνικές συμβάσεις παρά μόνο δεσμεύσεις φερεγγυότητας. Μας πήρε χιλιετίες για να καθιερώσουμε τις κοινωνικές συμβάσεις και να που τώρα γυρίζουμε αιώνες πίσω κάθε μήνα.

Μα δεν είναι μόνο οι εξτρεμιστές και οι δημαγωγοί που επιζητούν την φερεγγυότητα, έτσι δεν είναι; Διάβαζα ένα άρθρο στην Guardian όπου ο Elon Musk έλεγε πως για να επιζήσουμε από τον επερχόμενο παγκόσμιο πόλεμο, θα πρέπει να εποικίσουμε τον Άρη. Elon, αγόρι μου. Μήπως θα έπρεπε να προσπαθήσουμε να... αποτρέψουμε τον επερχόμενο πόλεμο; Ξέρεις, να σώσουμε εκατομμύρια ζωές αντί να τρέξουμε μακριά ενώ αυτοί θα γίνονται ραδιενεργή σκόνη;

Αυτή είναι η τέταρτη μορφή ηλιθιότητας. Η τεχνολογική. Ας την ονομάσουμε τεχνο-ντετερμινισμό, την άποψη οτι μπορούμε να μηχανευτούμε λύσεις γύρω απ' τα προβλήματά μας, όπως το να πάμε στον Άρη. Ο Elon δεν έλαβε υπόψιν του το γεγονός οτι άνθρωποι που κάνουν παγκόσμιους πολέμους και πηγαίνουν σε άλλους πλανήτες, είναι βέβαιο οτι θα κάνουν παγκόσμιους πολέμους και σ' αυτούς. Δεν μπορούμε να λύσουμε τα ανθρώπινα προβλήματα με την τεχνολογία. Γι αυτό το twitter κατάντησε ένας συναισθηματικός βόθρος, το facebook επιλέγει το κέρδος αντί της δημοκρατίας και το youtube έγινε ένα μέρος για να εκπαιδεύονται τα παιδιά σε θέματα όπως ο φόνος, το bullying, οι βασανισμοί, αντι για την αναγεννησιακή λογοτεχνεία και τις νερομπογιές. Τώρα αυτή η μορφή ηλιθιότητας, ο τεχνο-ντετερμινισμός, είναι πιο βαθιά απ' όσο νομίζουμε. Αλλά ας σας δώσω ένα παράδειγμα. Πιστεύετε οτι έχουμε την δυνατότητα να αντιληφθούμε κατ' ελάχιστο τα ανθρώπινα προβλήματα χωρίς να διαβάσουμε βιβλία, να παρακολουθήσουμε παραστάσεις, να μελετήσουμε οι ίδιοι και να μάθουμε ιστορία; Αν το πιστεύετε, τότε συγχαρητήρια, είστε ένας τεχνο-ντετερμινιστής, απλά δεν το ξέρατε.

Αλλά ο τεχνο-ντετερμινισμός δεν είναι μόνος του σ' αυτήν την αναζήτηση για εύκολες, άνετες λύσεις οι οποίες δεν απαιτούν ιδιαίτερη σκέψη, αντίληψη και ανάπτυξη. Αυτό μας φέρνει στην τέταρτη μορφή ηλιθιότητας. Την πολιτισμική. Ας την αποκαλέσουμε λυτρωτισμό. Η άνοδος των ακραίων θρησκειών, όπως ο Ισλαμισμός, ο ακραίος Χριστιανισμός, ή οποιαδήποτε άλλη θρησκεία; Λυτρωτισμός. Για έναν καλύτερο επόμενο κόσμο, επομένως ποιος χρειάζεται αυτόν που ζούμε τώρα; Η άνοδος των δημαγωγών και ισχυρών αντρών; Λυτρωτισμός. Η ασφάλεια των δυνατών μπράτσων του μπαμπάκα. Η εμφάνιση παράλογων και μεταφυσικών σκέψεων σε δεξιούς και σε αριστερούς, όπως η επιστήμη της ράτσας και του γενετικού ντετερμινισμού, σαν τον παλιό καλό καιρό του Ναζισμού για τους δεξιούς και η πεποίθηση του οτι το να κράζεις τον Donald Trump στο twitter θα λύσει πραγματικά προβλήματα όπως την φτώχεια, την κακοποίηση και την βία για τους αριστερούς; Λυτρωτισμός καλοί μου φίλοι. Οπουδήποτε κι αν κοιτάξουμε θα βρούμε ανθρώπους που προσπαθούν να βρουν έναν τρόπο να αποφύγουν την εποχή μας. Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός οτι αναζητούν τις πιο εύκολες, ανώδυνες λύσεις. Είμαι σίγουρος οτι περιφρονείτε τους ναρκομανείς, αλλά αν κοιτάξετε τον εαυτό σας λίγο καλύτερα, τότε...

Και αυτό μας πηγαίνει στην τελευταία μορφή ηλιθιότητας. Είναι η ισχυρότερη απ' όλες και είναι ψυχολογική. Άρνηση. Είμαστε σε μια βαθιά κατάσταση άρνησης, πάνω-κάτω για τα πάντα. Ας πάρουμε για παράδειγμα την Αμερική και πάλι. Πριν από μερικές βδομάδες, έγινε μακελειό σε σχολείο με αυτόματο όπλο. Το έθνος βρέθηκε σε υστερία και το μόνο που το απασχόλησε είναι η ευθύνη των τηλεοπτικών προγραμμάτων. Κανείς δεν μπορεί να προσποιηθεί οτι δεν γνωρίζει πως το να σκοτώνονται μεταξύ τους τα παιδιά είναι κάτι τρομερό, παρά μόνο αν βρίσκεται σε άρνηση, έτσι δεν είναι; Θα μπορούσα να επεκτείνω αυτό το παράδειγμα στο διηνεκές, γιατί οι τέσσερις μορφές ηλιθιότητας που προανέφερα είναι ουσιαστικά και μορφές άρνησης. Εθνικισμός, εξτρεμισμός, δημαγωγία, η αναγέννηση του Ναζισμού, λυτρωτισμός, ντετερμινισμός, όλες αυτές οι εξωφρενικές μορφές ηλιθιότητας οι οποίες καθορίζουν την εποχή της παγκόσμιας καταστροφικής βλακείας είναι στρατηγική άρνησης, που απαγορεύει και στερεί σε κάποιους άλλους τα δικαιώματά τους, την αξιοπρέπειά τους, τις ευκαιρίες, το μέλλον, την ιδιοκτησία τους, τον εαυτό τους.

Άρνηση. Επιλεκτική άγνοια, κοινωνικά δομημένη μαζική πλάνη, αηδιαστική έπαρση, σχετικά με τον κόσμο, την ανθρωπότητα και για τους γύρω μας. Όλα θα πάνε καλά, επιστρέψτε στην κανονικότητα. Κλείνουμε τα αφτιά μας και στην παραμικρή υπόνοια αλήθειας. Γρήγορα άλλαξε το κανάλι, κάνε unlike και unfollow σ' αυτόν. Να λοιπόν μερικές από αυτές τις αλήθειες, τώρα που σας έφερα σε ένα σημείο όπου δεν μπορείτε να ξεφύγετε τόσο εύκολα.

Το κλίμα αλλάζει, η ανισότητα κορυφώνεται, οι ζωές των νέων παρακμάζουν, η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται υπό κατάρρευση, η δημοκρατία έχει ξεφτίσει και αργοπεθαίνει. Είμαστε χωμένη βαθιά στα σκατά σαν κόσμος, σαν είδος, σαν ανθρώπινα όντα. Θα μπορούσα να συνεχίσω, αλλά σκοπός μου δεν είναι να σας προκαλέσω κατάθλιψη. Συγγνώμη, αλλά δεν είστε και τόσο σημαντικοί. Το θέμα είναι οτι δεν πρόκειται για σας. Τι δεν πρόκειται; Όλο αυτό. Ο πλανήτης, η κοινωνία, η δημοκρατία, η ζωή, ακόμη και η ίδια σας η ζωή. Η άρνηση είναι ένας τρόπος να διατηρήσει κανείς τον εγωισμό του και να κολλήσει στην ψευδαίσθηση οτι μπορεί να είναι παντοδύναμος. Αν το αγνοήσω για αρκετό καιρό, θα φύγει. Συγγνώμη, αλλά δεν είστε και τόσο σημαντικοί. Η μεγάλη αλήθεια της εποχής μας ξεκινάει ακριβώς εδώ.

Ο κόσμος μας λέει κάτι πολύ σημαντικό αυτήν την εποχή, αν τον αφουγκραστούμε. Οτι δεν έχουμε καμία αξία. Ζήσαμε εντελώς λάθος τον τελευταίο αιώνα και κάτι. Που μας έχει οδηγήσει ο υλισμός, ο ορθολογισμός, ο ατομικισμός; Στην απληστία, στην βιαιότητα, στην πονηριά και στον ανταγωνισμό. Και που μας έχουν οδηγήσει όλα αυτά; Σε ανθρώπινο επίπεδο, πέρα από τα διακοσμητικά γκατζετάκια και στα φανταχτερά σπίτια; Στην μοναξιά, στην πίκρα, στην οργή, στο θυμό, στον φόβο, στον φθόνο, στην ανισότητα, στην στασιμότητα και στην παρακμή. Η απελπισία, η σκληρότητα και η δυστυχία γύρω απ' το νόημα όλων αυτών.

Αλλά εμείς τα επιλέξαμε όλα αυτά. Αυτήν την ματαιότητα, την ματαιοπονία και την κενότητα. Τα επιλέξαμε λέγοντας πως τίποτα δεν μετράει πια παρά μόνο το κέρδος, η κυριαρχία, η σκληρότητα και η ιδιοκτησία. Τίποτα δεν έχει αξία εκτός από τη δύναμη του να αφαιρούμε την αξία και το νόημα από τα πάντα.

Αυτό αγαπητοί μου είναι ο ορισμός της ηλιθιότητας. Αυτή είναι η εποχή της ηλιθιότητας.

Το θέμα είναι να δώσουμε ξανά αξία στα πράγματα. Στην κοινωνία, στην δημοκρατία, στην ευημερία, στη ζωή, στον πλανήτη και στους γύρω μας. Τότε θα αποκτήσουμε κι εμείς αξία πάλι. Αλλά αν δεν δώσουμε αξία σε όλα αυτά, τότε δεν θα αποκτήσουμε κι εμείς. Θα εξαφανιστούμε στην λήθη χωρίς να μας θυμούνται, σαν σκόνη στον άνεμο όπως είμαστε. Μικρά τυφλά όντα που νόμιζαν οτι είναι κάτι παραπάνω από αυτό. Πόσο αστείο... Θα πνιγούμε στους ωκεανούς και κανένα αστέρι στο σύμπαν δεν θα δακρύσει για μας.

Αυτό είναι το μήνυμα της εποχής μας, αλλά φοβάμαι πως δεν είμαστε έτοιμοι να το ακούσουμε ακόμη. Τι σημαίνει άραγε πραγματικά ηλίθιος; Κάτι σαν, ό,τι νόμιζα πως έχει αξία δεν έχει, και ό,τι νόμιζα πως δεν έχει, τελικά έχει. Είμαι ηλίθιος τελικά. Αυτό δεν περιγράφει την κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε τώρα; Μετατρέψαμε τα πάντα σε κάτι μάταιο και χωρίς νόημα, ένα παιχνίδι, ένα διαγωνισμό, ένα ριάλιτυ σόου, συμπεριλαμβανομένου και του εαυτού μας και ενώ το κάναμε αναρωτηθήκαμε, μισό λεπτό! γιατί η ζωή μου δεν οδηγείται πουθενά; Γιατί δεν έχω καμία αξία; Γιατί τίποτα δεν έχει αξία και για σένα, όπως -συμπεριλαμβανομένου και του εαυτού σου- ο πλανήτης, η δημοκρατία, η κοινωνία, η ευημερία, τα εγγόνια σου, το μυαλό σου, η καρδιά σου, το σώμα σου και η ψυχή σου.

Ένας τέτοιος άνθρωπος είναι ηλίθιος γιατί δεν μπορεί να προσδώσει αξία στον κόσμο, παρά μόνο να πάρει απ' αυτόν. Κι αυτό γιατί καταπίνει αμάσητα ψέματα που ούτε μικρά παιδιά δεν θα πίστευαν. Η σκληρότητα είναι καλοσύνη, μην δίνεις σημασία στον γείτονά σου, περιθωριοποίησε τους αδύναμους, περιφρόνησε τους ξένους. Αυτά τα ψέματα μας παραπλανούν, γιατί αν τα πιστέψουμε, τότε σύντομα τίποτα δεν θα έχει αξία και νόημα εκτός από τις άμεσες επιθυμίες μας. Έτσι όμως τίποτα δεν θα 'χει νόημα και αξία τελικά και θα απομείνουμε με την απορία για την απουσία νοήματος και αξίας του κόσμου μας, του εαυτού μας και της ζωής μας.

Το να αναθέτεις, δίνεις και αποκομίζεις νόημα και αξία σε κάτι είναι ένδειξη ευφυΐας. Οι άνθρωποι αποτυγχάνουν οικτρά σήμερα σ' αυτό. Ο κόσμος κατακλύζεται από βλακεία, το οποίο είναι ένας τρόπος να πεις: τίποτα δεν έχει νόημα, ακριβώς επειδή η μόνη δύναμη που αγωνιούμε να αποκτήσουμε είναι η δύναμη του να αφαιρούμε νόημα από πράγματα και όχι να προσδίδουμε σ' αυτά.

Ένας κόσμος από ρομπότ σε ανθρώπινη σάρκα που ενδιαφέρονται μόνο για τον εαυτό τους και την μεγιστοποίηση των απολαύσεών τους, θα παρακολουθήσει τα πάντα να καίγονται από άλλο ένα χτύπημα της απληστίας, του φθόνου, της εξουσίας και του μίσους. Και αυτό το επίπεδο ηλιθιότητας, της απόλυτης απουσίας νοήματος και αξίας, το οποίο είναι στην πραγματικότητα απολυταρχισμός, είναι το πρώτο πράγμα που πρέπει να αλλάξουμε αν πρόκειται ποτέ να έρθουμε στα συγκαλά μας.

[Love Ready's]

Απλοικά το πιάνει ο τύπος (δεν καταπιάνεται με το πώς λειτουργεί η καπιταλιστική οικονομία όπου αυτός που έχει αποθηκευμένο κεφάλαιο για να το επενδύσει πρέπει να έχει ικανοποιητική προσδοκία κέρδους για τον κίνδυνο που θα αναλάβει) , αλλά μου άρεσε.

[Διάδοχος]

τεχνο-ντετερμινισμό

Το πλέον ηλίθιο. Αρκετοί ήδη ετοιμάζουν βαλίτσες για τον Άρη.

[nemo]

μου αρεσε δηλαδη παω κατω αυτα γραφω και εγω ...αλλα
εχετε ορεξη να το ψιψιρισουμε;
να δουμε που υστερει στο συλλογισμο να δουμε και που υπερτερει;
ο νηματοθετης αν εχει ορεξη ας γραψει τα σημεια εκεινα που διαφωνει
ή και που συμφωνει γιατι δεν γινεται να τα λεει ολα σωστα ή λαθος