Προμηθέας

[Dr Socrates]

Το πνεύμα του Προμηθέα

Το ορατόριο Προμηθέας και Αθηνά δεν είναι απλώς μια αναφορά στον Αισχύλο ή ένας φόρος τιμής στον Ησίοδο, είναι η ανάδειξη του πνεύματος του Προμηθέα σε σχέση με την ανθρωπότητα. Το μοτίβο του φωτός, το οποίο διαχωρίζεται με τον κεραυνό του Δία και τη φωτιά του Ήφαιστου, αποτελεί μια πρόκληση για το Κράτος και τη Βία. Και γι’ αυτό το λόγο θα κατηγορηθεί ο Προμηθέας, διότι το έργο του είναι απαγορευμένο. Δεν έπρεπε να δείξει στους ανθρώπους τη διαφορά που υπάρχει μεταξύ φωτιάς και φωτός. Κι όμως είναι το πρέπον. Με την ικανότητα του να βλέπει αυτό που όλοι κοιτάζουν, η κρίση του, η νοητική, προκαλεί μια θεϊκή κρίση. Το σύστημα των θεών βασισμένο σε αρχές δεν μπορούσε να αποδεχθεί την αναρχική σκέψη του Προμηθέα βασισμένη αποκλειστικά σε αξίες.

Αυτός είναι και ο προβληματισμός της Αθηνάς, η οποία γεννήθηκε χάρη στο χτύπημα της ουσίας πάνω στη εξουσία. Με συνέπεια το θεϊκό της στοιχείο να είναι διαφορετικό από τα άλλα. Αυτή η διαφορά έκανε τη διαφορά και της επέτρεψε να προσεγγίσει την σκέψη του Προμηθέα και να συμβάλλει και αυτή στην αλλαγή φάσης που προκάλεσε το έργο του πάνω στην ανθρωπότητα.

Όσον αφορά στις επιπτώσεις πάνω στο θεϊκό στοιχείο, έχουμε την κατάρρευση του ονείρου, η οποία θα αποτελειώσει το λυκόφως των θεών, για να υλοποιηθεί το όραμα των ανθρώπων, το οποίο δεν είναι τίποτα άλλο παρά η σκέψη της ανθρωπότητας.

Αυτήν την αβάσταχτη μεταμόρφωση κανείς δεν θα μπορούσε να την αντέξει δίχως αγάπη. Και αυτή δεν μπορεί να έχει μια συμβατική μορφή δίχως να εκφυλιστεί σ’ ένα νόμιμο ερωτικό στοιχείο. Και η Αθηνά που αδυνατεί ν’ αγγίξει την τελεολογία του Προμηθέα θα καρφωθεί πάνω στην οντολογία του.

Με άλλα λόγια, ο Προμηθέας είναι και ο βράχος της Αθηνάς. Αυτή τη σχέση θα τη σφραγίσει το πέτρινο δαχτυλίδι, που θα επιτρέψει την απελευθέρωση του φωτοπλάστη, αναδεικνύοντας με αυτόν τον τρόπο ότι τα δεσμά μπορεί να γίνουν και δεσμοί. Έτσι δημιουργήθηκε και το κράμα του κειμένου και της μουσικής. Τα λόγια έγιναν μέτρα και τα μέτρα πήραν την απόφαση να παίξουν με τη νοημοσύνη μας και τα αισθήματά μας για να μην ξεχάσουν την αλήθεια.



Η ανθρωπότητα του έργου Προμηθέας και Αθηνά

Ένα από τα πιο επαναστατικά σημεία του έργου Προμηθέας και Αθηνά είναι η ύπαρξη της ανθρωπότητας ως πρόσωπο της παράστασης.

Ο αρχικός λόγος είναι ότι αυτή η χρήση ενός καθαρά μη θεϊκού στοιχείου έρχεται σε σύγκρουση με την παράδοση και ειδικά με την τριλογία του Αισχύλου όπου όλα τα πρόσωπα είναι θεία όπως το επισημάναμε σ' ένα προηγούμενο άρθρο.

Ενώ στον Αισχύλο το θεϊκό στοιχείο είναι το σημείο αναφοράς όλου του έργου, στην τραγωδία Προμηθέας και Αθηνά μέσω της ιδιόμορφης προσέγγισης του μύθου του Προμηθέα δίνεται μεγάλη έμφαση στην ανθρωπότητα πρώτον ως έννοια και δεύτερον ως ον.

Στα πέντε μέρη που αποτελούν την τραγωδία υπάρχουν δύο μονόλογοι που ερμηνεύονται από την ίδια την ανθρωπότητα. Δεν μιλούν πια οι θεοί για εκείνη. Είναι η ανθρωπότητα που απευθύνεται ευθέως στον Προμηθέα και εξετάζει a posteriori τον ρόλο του και την εξέλιξή του ως ενδιάμεσο και καταλυτικό στοιχείο. Το σημείο αναφοράς δεν είναι πια ο Δίας μα ούτε ο ίδιος ο Προμηθέας.

Το σημείο αναφοράς είναι η ανθρωπότητα. Με αυτήν την έννοια αποτελεί την τελεολογία της οντολογίας του Προμηθέα. Ανούσια για το παρελθόν, αυτό το τίποτα των θεών που τη θεωρούν απλώς ως το σύνολο των θνητών, μετατρέπεται ως ουσία του μέλλοντος.

Η αγάπη του Προμηθέα για την ελευθερία και για την ανθρωπότητα αποτελεί την αξιολογία της τελευταίας που εμφανίζεται όχι μόνο ως γνωστικό αντικείμενο αλλά ως διαχρονικό ον που διαθέτει τις γνώσεις του εφήμερου, της αθανασίας της στιγμής.

Ενώ κλασικά το αρχαίο θέατρο είναι ο χώρος μέσα από τον οποίο οι άνθρωποι μπορούν να μοντελοποιήσουν το βλέμμα των θεών, μια αυθεντική παράσταση της τραγωδίας Προμηθέας και Αθηνά πρέπει να χρησιμοποιεί συνειδητά την παρουσία του κοινού για να δημιουργήσει το αίσθημα της ύπαρξης της ανθρωπότητας.

Στο κέντρο της ορχήστρας πρέπει να υπάρχει αυτή η ερωτική θεομαχία που δημιουργεί τη μνήμη μέλλοντος και αντικρίζει το παρελθόν των θεών και το μέλλον των ανθρώπων. Ενώ η ανθρωπότητα που γεμίζει όλο το θέατρο δεν είναι απλώς ο θεατής αλλά το θέαμα.

Συνεπώς δεν είναι η κοινωνία του θεάματος και γι' αυτόν τον λόγο πρέπει να συμμετέχει ενεργά στο έργο που δεν μπορεί να υπάρχει ανεξάρτητα από αυτήν. Η ανθρωπότητα δεν πρέπει μόνο να μιλά μέσω της σολίστ αλλά και να εκφράζεται άμεσα και με τη φωνή και με τις κινήσεις δίχως αυτές να περιορίζονται αναγκαστικά στις δύο διαστάσεις. Διότι όλο το έργο λειτουργεί μες στη διάσταση του χρόνου που δεν έχει χώρο.

Η μουσική και το φως πρέπει να έρχονται από παντού διότι δεν βρίσκονται πουθενά όπως και η έννοια της ανθρωπιάς μέσα στην οντότητα των ανθρώπων. Στην παράσταση πρέπει να βλέπουμε και να ακούμε τη σκέψη της ανθρωπότητας. Όλο το έργο βασίζεται στην ύπαρξή της και στη δυναμική της. Η επανάσταση του Προμηθέα δεν μπορεί να είναι στατική διότι όλη η ανθρωπότητα ζει μέσα της.

http://nikos-lygeros-poihsh.blogspot.co ... st_30.html

[relativer777]

Ένα από τα καλύτερα άρθρα που εχουν
Γραφεί στο Elefthero.
Μπράβο συνεχίσει έτσι !!!