Η ίδρυση του παπικού κράτους, κράτους θεοκρατικού, στην Κεντρική Ιταλία ανάγεται στο 756. Όταν το 1871 η Ρώμη έγινε πρωτεύουσα της ενοποιημένης Ιταλίας, ο πάπας περιορίστηκε στην περιοχή του Βατικανού, δυτικά της Ρώμης, και άρχισε έναν αγώνα ενάντια στο ιταλικό κράτος που διήρκεσε ώς το 1929.
Στις 29 Φεβρουαρίου 1929 υπογράφηκαν στο ανάκτορο του Λατερανού στη Ρώμη οι τρεις Συνθήκες του Λατερανού από τον πάπα Πίο ΙΑ΄ και τη φασιστική κυβέρνηση του Μουσολίνι. Σύμφωνα με τις συνθήκες, στο τμήμα του εδάφους της Ρώμης όπου βρίσκεται η έδρα του πάπα και τα κεντρικά ιδρύματα της Καθολικής Εκκλησίας ιδρύθηκε ένα κυρίαρχο παπικό κράτος, το Βατικανό. Το κονκορδάτο καθόρισε τα δικαιώματα και τα προνόμια της Καθολικής Εκκλησίας στην Ιταλία.
Με τις Συνθήκες του Λατερανού ρυθμίστηκε το «ρωμαϊκό ζήτημα», δηλαδή η διένεξη που το ιταλικό κράτος είχε από τη σύστασή του με το Βατικανό σχετικά με το καθεστώς της Ρώμης, ήδη πρωτεύουσας της Ιταλίας, αλλά και πολλά άλλα ζητήματα. Μεταξύ άλλων, κατέστη παράνομο το διαζύγιο, απαγορεύτηκαν οι εκδόσεις προτεσταντικών Βίβλων, η Εκκλησία έλαβε φοροαπαλλαγές και απέκτησε λόγο στα εκπαιδευτικά θέματα. Η οικονομική σύμβαση προέβλεπε ότι έπρεπε να καταβληθούν στο Βατικανό 750.000.000 λιρέτες σε μετρητά και 1.000.000.000 λιρέτες ως αποζημίωση για τις ζημιές που υπέστη ο παπισμός από τότε που καταργήθηκε το παπικό κράτος.
Οι συνθήκες διατηρήθηκαν σε ισχύ και μετά την ανατροπή του Μουσολίνι στην Ιταλία το 1943 και περιελήφθησαν στο Σύνταγμα της Ιταλικής Δημοκρατίας το 1947. Έτσι, η παπική έδρα έχει πλήρη ιδιοκτησία και αναγνωρισμένα κυριαρχικά δικαιώματα πάνω στο Βατικανό.
Ωστόσο, το Βατικανό το βαραίνει μια σκιά, με βαθιές ρίζες στο παρελθόν: η αδιαφάνεια στην οικονομική του λειτουργία και τις οικονομικές του συναλλαγές. Το Βατικανό έχει αρνηθεί επανειλημμένα να εφαρμόσει τις οδηγίες του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παρά τη σχετική συμφωνία του 2010, για το ξέπλυμα μαύρου χρήματος. Περιλαμβάνεται πλέον στη «μαύρη λίστα» των κρατών που δεν συνεργάζονται με τις διεθνείς εποπτικές αρχές και διακινούν κεφάλαια προερχόμενα από εγκληματικές δραστηριότητες.
Από τις αρχές του 2013, η Κεντρική Τράπεζα της Ιταλίας έχει απαγορεύσει τις διατραπεζικές συναλλαγές με τα ιδρύματα που εδρεύουν στο κρατίδιο του Βατικανού. Παρά τις προσπάθειες της Αγίας Έδρας, μέχρι πρόσφατα ουδεμία πρόοδος σημειώθηκε στις επαφές της με την ιταλική Κεντρική Τράπεζα. Αντ’ αυτού, το παπικό κράτος κατέφυγε στην ελβετική συνδρομή. Mάλιστα μία ημέρα μετά την παραίτηση του πάπα Βενέδικτου ΙΣΤ΄ στις 28 Φεβροαρίου 2013 –η αιτία της οποίας είναι αμφιλεγόμενη
– ανακοινώθηκε η συμφωνία του Βατικανού με ελβετική εταιρεία προκειμένου να αναλάβει να διεκπεραιώνει εντός των ορίων του κρατιδίου τις συναλλαγές με πιστωτικές κάρτες και κάρτες ανάληψης.Σκιές ωστόσο βαραίνουν και την εξωτερική πολιτική του Βατικανού, καθώς στο παρελθόν η Αγία Έδρα συνδέθηκε απροκάλυπτα με αντιδραστικές δυνάμεις, αντιτάχθηκε στα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα, καθώς επίσης και στην προοδευτική και πρωτοποριακή επιστήμη. Πέρα όμως από σκιές και αμφισβητήσεις, είναι αναμφισβήτητος ο βαρύνων διεθνής του ρόλος, ως κεφαλής μιας θρησκευτικής κοινότητας 1,2 δισεκατομμυρίων ανθρώπων.
Διονύσης Ν. Μουσμούτης
http://www.iskiosiskiou.com/2013/07/541.html
________________________________________________
Περιοδικό Ιστορικές Σελίδες 2007 - Η μισθοφορική φρουρά του πάπα
Το 2006 η σωματοφυλακή των Ελβετών μισθοφόρων του πάπα συμπλήρωσε μισό αιώνα. Φρουρεί τους πάπες στο Βατικανό απ' το 1506. Η εντυπωσιακή στολή τους σχεδιάσθηκε απ' τον Μιχαήλ Άγγελο ή την ονειρεύτηκε ένας διοικητής της Φρουράς.
Τον Μάιο του 1998 δολοφονήθηκαν στο διαμέρισμά τους στο Βατικανό ο διοικητής της Ελβετικής Φρουράς Αλόις Έστερμαν και η σύζυγός του , την ημέρα που ο Έστερμαν διορίστηκε διοικητής του πάπα Ιωάννη. Φονιάς ήταν ένας δεκανέας της Φρουράς , ο οποίος επίσης βρέθηκε νεκρός στο διαμέρισμα του ζευγαριού. Το 1981 , ως νεαρός λοχαγός , ο Έστερμαν είχε προσπαθήσει να προστατεύσει τον πάπα Ιωάννη από τον Τούρκο δολοφόνο Αλί Αγκτσά.
Η Φρουρά αποτελείται από 110 άνδρες οι οποίοι είναι όλοι Ελβετοί και Καθολικοί, όπως απαιτεί η παράδοση. Το ύψος τους πρέπει να είναι το λιγότερο 1.80 μ. και η διάρκεια της θητείας τους τουλάχιστον 2 έτη. Οι αξιωματικοί μπορούν να νυμφεύονται.
Αν και η Ιταλική Αστυνομία προστατεύει το κρατίδιο του Βατικανού, οι Ελβετοί μισθοφόροι φρουρούν το παπικό παλάτι και τα παπικά διαμερίσματα.
Η ορκωμοσία των νέων φρουρών γίνεται πάντα στις 6 Μαϊου , εις ανάμνηση της λεηλασίας της Ρώμης στις 6/5/1527 από τον αυτοκράτορα Κάρολο Ε΄, όπου σφάχθηκε ολόκληρη η φρουρά. Ο τότε πάπας Κλήμης Γ΄είχε δραπετεύσει αλώβητος , αλλά ο Κάρολος τον είχε υποχρεώσει να διαλύσει τον παπικό στρατό , ο οποίος ξαναδημιουργήθηκε από τον διάδοχό του , πάπα Παύλο Γ΄.
__________________________________________________________
Αφιέρωμα στα άδυτα του Βατικανού, Ιστορία Εικονογραφημένη, Ιούλιος 2013, Ένας στρατός Ελβετών μισθοφόρων , του Ιβ Μπριλέ , αναπληρωτή καθηγητή Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Shiences - Po , ειδικό σε θέματα διπλωματίας του Βατικανού , μετάφραση Νίκος Λαϊνάς
Κάθε 6η Μαϊου στις 5:45 ηχούν τυμπανοκρουσίες στον στρατώνα της ελβετικής φρουράς στο Βατικανό. Στις 7:00 , όλοι οι άνδρες , με εορταστική περιβολή συγκεντρώνονται στη Βασιλική του Αγίου Πέτρου για να παρακολουθήσουν την ιερή ακολουθία που πραγματοποιεί ειδικά γι' αυτούς ο πάπας. Έπειτα απονέμονται παράσημα και ορκίζονται οι νεοσύλλεκτοι , περίπου 30 κάθε χρόνο. Ορκίζονται να υπηρετούν τον πάπα και τους νόμιμους διαδόχους του. Ακόμη ότι θα θυσιάσουν την ζωή τους για να τους υπερασπιστούν.
Στις 22/11 εορτάζεται η ίδρυση του συντάγματος. Στις 11/11 εορτάζεται ο Άγιος Μαρίνος , στρατιώτης , μοναχός , επίσκοπος και προστάτης της φρουράς. Εντούτοις η 6/5 είναι η μεγαλύτερη εορτή , γιατί στις 6/5/1527 είχαν σφαγιαστεί 147 Ελβετοί φρουροί μέσα στο Βατικανό κατά την πολιορκία της Ρώμης. Την ημέρα εκείνη οι Λουθηρανοί στρατιώτες του Καρόλου Ε΄ κατέλαβαν τη Ρώμη και ολόκληρη σχεδόν η παπική φρουρά πέθανε προκειμένου να καλύψει την φυγή του πάπα Κλήμεντος Ζ΄ . Απ' τους 189 Ελβετούς μόνο 42 διέφυγαν , εκείνοι δηλαδή που συνόδευσαν τον Κλήμεντα απ' το Βατικανό στο καταφύγιό του στο φρούριο Σαιντ Ανζ , μέσω ενός μυστικού διαδρόμου που είχε κατασκευάσει ο Αλέξανδρος Στ΄ Βοργίας πάνω στο τείχος .
Η Ελβετική Φρουρά δημιουργήθηκε το 1506 από τον πάπα Ιούλιο Β΄ , τον οποίο ο Μιχαήλ Άγγελος αποκαλούσε il Papa terribile = ο τρομερός πάπας . Κατά την αναγέννηση οι Ελβετοί χρησιμοποιούντο ως μισθοφόροι. Το 1496 ο Γάλλος βασιλιάς Κάρολος Η΄ δημιούργησε την Εταιρεία των 100 Ελβετών Φρουρών. Αυτόν αντέγραψε ο πάπας Ιούλιος Β΄ , αφού δεν εμπιστευόταν τους Ρωμαίους για την προστασία του. Την 21/6/1506 αποφάσισε να στρατολογήσει 200 πεζικάριους απ' τους συμμάχους του Ελβετούς της Άνω Αλεμανίας. Στις 22/11/1506 οι Ελβετοί μπήκαν στο Βατικανό και στη Βασιλική του αγίου Πέτρου πήραν την ευλογία του Ιουλίου Β΄. Ο διάδοχός του Λέων Ι΄ των Μεδίκων έκρινε πως έπρεπε να τους διατηρήσει. Ο Κλήμης Ζ΄( βλ. παραπάνω ) συνθηκολόγησε με τους αντιπάλους του , διέλυσε την Ελβετική Φρουρά και την αντικατέστησε με 200 Γερμανούς μισθοφόρους. Το 1548 τελικά ο πάπας Παύλος Γ΄ επανέφερε οριστικά την Ελβετική Φρουρά.
Στις 15/2/1798 οι Γάλλοι καταλαμβάνουν το Βατικανό και συλλαμβάνουν τον πάπα Πίο Στ΄, ο οποίος πέθανε εξόριστος στη Βαλένσα της Γαλλίας το 1799. Ο διάδοχός του Πίος Ζ΄ εκλέγεται στη Βενετία στις 14/3/1800. Αλλά στις 7/5/1809 ο Ναπολέων καταλαμβάνει τη Ρώμη , καταργεί την κοσμική εξουσία του πάπα , αφοπλίζει τους Ελβετούς φρουρούς και λεηλατεί τον στρατώνα τους. Μετά την Πτώση του Ναπολέοντος ( 1814 ) και το Συνέδριο της Βιέννης - το οποίο καθόρισε και την ουδετερότητα της Ελβετίας - οι Ελβετοί φρουροί θα αναλάβουν ξανά υπηρεσία.
Σύμφωνα με τον θρύλο ο Μιχαήλ Άγγελος σχεδίασε την ενδυμασία των Ελβετών φρουρών επί Ιουλίου Β΄. Στην πραγματικότητα την στολή αυτή φορούσαν το 1506 όλοι οι στρατιώτες της εποχής. Ακόμη τα σημερινά χρώματα ( κίτρινο - κόκκινο - μπλε ) δεν είναι τα αρχικά. Η σημερινή στολή των Ελβετών φρουρών σχεδιάστηκε απ' τον διοικητή της Φρουράς Ζιλ Ρεπόν ( 1910 - 1921 ) το 1914. Αυτός μελέτησε τις στρατιωτικές στολές της Αναγέννησης και τις τοιχογραφίες του 16ου αι. του Ραφαήλ ( και όχι του Μιχαήλ Αγγέλου ) και παγίωσε την σημερινή στολή.
Η Ιταλία κατέλαβε την Ρώμη στις 20/9/1870 , αλλά επέτρεψε στον πάπα να διατηρήσει την Ελβετική Φρουρά του. Το 1970 τα παπικά σώματα που αποτελούνταν από Ιταλούς ( Ευγενής Φρουρά , Τιμητική Φρουρά του Ανακτόρου και Παπική Χωροφυλακή ) καταργήθηκαν. Μόνο ένα σώμα Ιταλών φυλάκων διατηρήθηκε με περιορισμένες αρμοδιότητες . Η Ελβετική Φρουρά, το παλαιότερο στράτευμα στον κόσμο , έμεινε μόνη να προστατεύει το ανάκτορο του πάπα.
Σήμερα η Ελβετική Φρουρά απαρτίζεται από 800 άτομα. Για να ενταχθεί κάποιος στην Φρουρά πρέπει να είναι καθολικός Ελβετός υπήκοος μεταξύ 19 - 30 ετών , να έχει ύψος πάνω από 1,74 μ. , να έχει τελειώσει το σχολείο , να είναι εργένης και σωματικά ικανός για στρατιωτική θητεία. Η ελάχιστη υποχρεωτική παραμονή στο σώμα είναι 2 έτη . Oι αξιωματικοί στρατολογούνται από άνδρες του ελβετικού στρατού ή της αστυνομίας . Κατά την διάρκεια της θητείας τους οι φρουροί είναι πολίτες του Βατικανού. Τα καθήκοντά τους είναι αστυνομικά στις πύλες του Βατικανού, στις αίθουσες και στο παπικό ανάκτορο. Επιπλέον συνοδεύουν τον πάπα στα ταξίδια του .
Στις 4/5/1998 , στις 11:00 , ο Αλόις Έστερμαν προάγεται σε διοικητή της Φρουράς. Στις 21:00 ο δεκανέας Σέντρικ Τορναί σκοτώνει με δυο πυροβολισμούς τον διοικητή και τη σύζυγό του στο διαμέρισμά τους και έπειτα στρέφει το πιστόλι στον εαυτό του. Ο Τορναί είχε μόλις μάθει ότι ο διοικητής του είχε αρνηθεί το μετάλλιο , το οποίο ισχυριζόταν πως του άξιζε. Ακόμη του είχε στερηθεί η έξοδος λόγω πειθαρχικού παραπτώματος.
Σήμερα υπάρχει ένας ανταγωνισμός στο Βατικανό μεταξύ της Ελβετικής Φρουράς και της αναγεννώμενης παπικής χωροφυλακής. Πολλοί Ρωμαίοι και Ιταλοί ανώτεροι κληρικοί πιστεύουν πως το Βατικανό πρέπει να είναι ολότελα ιταλικό και οι Ελβετοί να αντικατασταθούν με Ιταλούς. Κατ' αυτούς το Βατικανό πρέπει να γίνει περισσότερο "εθνικό" παρά "παγκόσμιο" .
