Η συλλογή θα κυκλοφορήσει σε 10,000 αντίτυπα στα μέσα του Ιούνη από τις εκδόσεις «Ριζοσπάστη», για να τη φάει τελικά η μαρμάγκα δύο μήνες μετά, από την λογοκρισία της βασιλικής δικτατορίας της 4ης Αυγούστου, που εγκαινίασε μια περίοδο που όλος «ο κόσμος χαιρόταν και χαμογελούσε», οπότε οι Επιτάφιοι ήσαν πλεονασμός και έπρεπε να συμμετάσχουν ως πρωταγωνιστές στα γνωστά μιθραϊκά events που διοργανώνονταν από την μεταξική εξουσία κατά καιρούς (γεγονός που το κατανόησε και ο ίδιος ο ποιητής, αφού συμβιβάστηκε με το Καθεστώς και δεν διώχθηκε ο ίδιος προσωπικά).
Δεν είναι η κακή απομίμηση των μανιάτικων μοιρολογιών (προσωπικά τα απεχθάνομαι εξίσου, όπως και γενικά την έλλειψη μέτρου). Δεν είναι ο εξευγενισμός του στίχου, με μια επίσης κακή θανατολαγνική και θυματολογική μουσική, στην δεκαετία του 1960 από τον «εθνικό μας συνθέτη», Δεν είναι τέλος η προσπάθεια κατευθείαν στόχευσης στα συναισθηματικά και όχι στα έλλογα νοητικά κέντρα του μυαλού μας. Είναι η συγκάλυψη και ο αποπροσανατολισμός. Η συγκάλυψη μιας λανθασμένης καθοδηγητικής γραμμής, που πιστή στις λαϊκομετωπικές διαδικασίες και στα «σύμφωνα Σοφούλη-Σκλάβαινα» (με τη φιλελεύθερη αντίδραση δηλαδή), έφερε το ΚΚΕ να σέρνεται πίσω από τα γεγονότα και να βλέπει τις επαναστατημένες μάζες να το ξεπερνούν. Και ο αποπροσανατολισμός, από τις πραγματικές διαστάσεις εκείνης της εξέγερσης, που δεν ήταν η «Θεσσαλονίκη του Μάη του 1936», αλλά και ο Βόλος, η Καλαμάτα, ο Πύργος, η Κοκκινιά, το Αγρίνιο, η Δράμα, η Καβάλα, κλπ, κλπ, με άλλα λόγια, η Ελλάδα του Μάη του 1936. Μέσα από τη μυθοποιία που επεβλήθη από τον «Επιτάφιο», έμεινε εν πολλοίς άγνωστη ή λιγότερο μελετημένη, μια μεγάλη εξαναστάσιμη προσπάθεια των εργαζομένων, σε πανελλήνια κλίμακα.
Τουλάχιστον για τον «Επιτάφιο», θα διαφωνήσω με τον μακαρίτη Αντώνη Στεμνή που είχε γράψει μεταξύ άλλων σε μια σκληρή κριτική:
Ο Γιάννης Ρίτσος, χωρίς "επαναστατικό" μανδύα είναι σπουδαίος σε αρκετά έργα του στο χώρο που έχει επιλέξει. Από τον προσωπικό του δρόμο, χωρίς να είναι ποιητής της εργατικής τάξης και του λαού (τι σημαίνει άραγε "του λαού"; ), είναι αντίθετος στα δεινά της, θρηνεί και υμνεί. Δεν φτάνει στις αιτίες και στο πώς θα απαλλαγεί, αλλά ο ουμανισμός του είναι γνήσιος και η στάση του απέναντι στην υπόθεση του προλεταριάτου είναι ηθική και έντιμη.
Η διαφωνία δεν έγκειται στο ότι ο Ρίτσος δεν ήταν ηθικός και έντιμος στη στάση του απέναντι στο προλεταριάτο (κάθε άλλο μάλιστα), είναι στο ότι ανάμεσα στα σπουδαία έργα που έγραψε, ανήκε και ο «Επιτάφιος»,
Τέλος!
