Οι ευνούχοι στo Bυζάντιο

[Διάδοχος]

Ένα θέμα ταμπού για την νεοελληνική ιστοριογραφία, παρ όλο που οι ευνούχοι ήταν στοιχείο συστημικό. Δεν καταλαβαίνω, πως είναι δυνατόν στον σχολείο να μην έχουμε ακούσει τίποτε γι αυτούς στο μάθημα της ιστορίας;


Καλή χώνεψη

Οι ευνούχοι

The Romans viewed castration as a shameful thing. No free and self-respecting Roman citizen would dream of turning into a eunuch. As such, they forbade castration from taking place within the empire. Thus, in the early days of the Roman Empire, castration took place at the borders instead. Foreign captives or slaves would have their testicles and penises surgically removed before traders brought them into the empire to sell as eunuchs. In the 6th century, Procopius informs us that many eunuchs came from Abasgia in the Caucasus. But that was not the only region where eunuchs came from. There were also Arabs, Balkans and even Scythians eunuchs.

With the rise of Islam, slave markets began to spring up in Rome, Venice and Spain. But the demand for eunuchs was so great that these markets were not enough. As the world began to change, the Byzantine Greeks realized that a career as a eunuch had many benefits. To obtain the power and prestige that eunuchs had for their families, the Greeks castrated their younger sons to prepare them for careers as eunuchs. In the past, the Romans frowned on castration. But as the Byzantine Empire evolved, many Greek-speaking eunuchs came from the local province of Paphlagonia.


Οι δύο τύποι ευνούχων

There were two types of eunuchs. The first type underwent the procedure before they reached puberty. Due to a lack of testosterone, these eunuchs had longer limbs and softer bones than a normal male. They also had a unique and flexible voice that led many to become respected singers in the choir. The second type underwent the procedure after puberty. These eunuchs would retain their defining male characteristics.


Οι ευνούχοι στην Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία

Eunuchs were vital to the running of the empire. Despite the shameful view that the Romans had of eunuchs, they still needed their services. In fact, they needed a ready source of eunuchs to draw from. While a Roman would not dream of becoming a eunuch, it was permissible for a non-Roman to be a one. Even so, they could not just take any non-Roman and castrate him. There was however a ready source of non-Romans who could be eunuchs. They were the slaves or prisoners of war. As these people had little rights, the Romans had no qualms about having these men castrated to serve as eunuchs.

Even in the 6th century, the view towards eunuchs had not changed much. The Emperor Justinian forbade castration to take place within his domains. But this did not eliminate the need for eunuchs; it only caused the procedure to take place outside of the empire. After the operation, the traders continued to bring in the newly formed eunuchs to sell as slaves in the market.


Οι ευνούχοι στο Βυζάντιο

The rise of Islam however, caused the state of affairs to change. As the power of the new Caliphate grew, it led to a greater demand for eunuchs that outstripped the ready supply. New slave markets began to flourish in Rome and Venice as the Caliphate controlled the markets in the East. Even so, the demand was far too great. Byzantium had to look for new sources of eunuchs instead of the usual slaves and captives.

During this time, being a eunuch became less of a taboo for the Byzantines. The common people were well aware that eunuchs held many key positions in the empire that gave them great power. Powerful eunuchs could use their influence to better the lot of their families. Since there was a demand for eunuchs, the local Greeks were now willing to castrate their younger sons to meet this need. These Greek-speaking eunuchs would enter the Great Palace or the Church in the hopes of carving out a lucrative career. If they made it, they could advance the standing of their family as well.


Ο ευνουχισμός ως τιμωρία

Not all eunuchs were slaves, captives or power-hungry locals. Failed usurpers, rebels or deposed emperors could also end up as eunuchs. The Byzantines expected their emperors to produce heirs to carry on their dynasty. Since castration made this impossible, reigning emperors could get rid of their rivals by castrating them and their sons. Doing so removed potential threats to the throne. Although castration may seem barbaric by the standards today, the Byzantines viewed it as more humane than death.



Reference
Herrin, Judith. Byzantium: The Surprising Life of a Medieval Empire. England: Penguin Books, 2008.
Rautman, Marcus. Daily Life in the Byzantine Empire (The Greenwood Press Daily Life Through History Series). Connecticut: Greenwood Press, 2006.

[Διάδοχος]

Ο ζωτικός ρόλος των ευνουχων στο Βυζάντιο

Eunuchs were a vital part of Byzantium. Many empires like Egypt, China, Japan and the Muslim Caliphates employed eunuchs. But none of them integrated eunuchs as thoroughly into society as the Byzantines. In Byzantium, eunuchs served in the imperial court, in rich households, in the army and in the clergy. They were everywhere you looked. Eunuchs with the proper skills and talents could hold any job they pleased. Read on to learn about the vital roles of eunuchs in Byzantine society.


Οι ευνούχοι και η βυζαντινή κοινωνία

The Orthodox worldview was strict and hierarchical. It had clearly defined roles for all members of Byzantine society. Men and women, emperor and subjects, patriarch and laity all had expectations to fulfil. The rigid nature of the system needed a special class of people to act as intermediaries. The answer lay in the use of eunuchs.

A eunuch was neither male nor female. They were in effect a third sex. As such, conventional gender roles did not apply to them. This allowed eunuchs to serve in a variety of positions in the Byzantine world. Eunuchs could be teachers, doctors, actors, singers and even prostitutes.


Οι ευνούχοι και οι πλούσιοι οίκοι

As slaves or servants in rich households, eunuchs might end up waiting on their mistresses. The master of the house felt safe in leaving his wife in the hands of eunuchs because they could not defile her in any way. Eunuchs therefore became responsible for the safety of their mistresses and attended to their demands. Learned eunuchs could also become tutors to children in rich households. They might oversee the education and upbringing of their young masters and mistresses. Finally, eunuchs could also serve as intermediaries for their masters.


Οι ευνούχοι και η αυτοκρατορική αυλή

In the imperial court, eunuchs had many chances to advance in station. As eunuchs could not father children, they could not take the throne for themselves. Thus, the court created many key posts for eunuchs due to their perceived loyalty to the imperial household. Firstly, the imperial household relied on eunuchs to look after them. This involved personal security, counsel, daily needs, education of royal children and acting as intermediaries. Secondly, eunuchs took care of the ceremonials and etiquette that were vital to the court. Lastly, experienced eunuchs trained new arrivals in the ways of the court to ensure the smooth transition of duties in the future.

Eunuchs who were trusted with such responsibilities could wield great power and influence. Naturally, this power tempted many people and families. The more enterprising ones would castrate their younger son in the hopes that he would have a successful career in the palace. It was easy for a high-ranking eunuch to amass a fortune. Many of these rich eunuchs used their vast wealth to become patrons of the arts.


Οι ευνούχοι στο στρατό

Eunuchs also served in the army or as imperial guards. There was no discrimination in this area and eunuchs excelled on the battlefield as well as any normal male. Narses was one of the most famous eunuchs to hold military command. In fact, many emperors felt safe in giving command of the army to eunuchs because they could not seize the throne for themselves. Many emperors believed that this fact made the eunuchs more trustworthy and loyal to them.


Οι ευνούχοι και η εκκλησία

The early Church forbade castration and eunuchs from joining the clergy. They expected men to control their urges and lusts if they wanted to pursue a career in the Church. But the Byzantine Church welcomed eunuchs into the clergy. They also allowed eunuchs to become monks. So open was the Byzantine Church to eunuchs that they even allowed them to become the patriarch of Constantinople. This was the highest position in the clergy. But that was not all. Eunuchs could also become saints, so noted for their great holiness.


Οι ευνούχοι και η χορωδία

A particular type of eunuch, known as castrati, played a prominent role in the choir. As castrati, young boys underwent castration before they reached puberty. This caused their voice to develop a unique vocal range. Due to a lack of testosterone, the castrati also grew differently from normal males. Their body frame, limbs and bones were softer and longer. With proper training, they gained great lungpower that made them singing sensations. The castrati often performed at the imperial court and major churches due to their great popularity.


Ευνούχοι και σεξ

There were many men in Byzantine society who prized their eunuch slaves as sexual objects. Eunuchs who underwent castration before they reached puberty maintained their youthful boyish image that appealed to men. Despite their lack, eunuchs also had their own sexual urges as well. Sex for eunuchs involved sodomy, which the Church frowned upon. Many priests urged the eunuchs to resist sodomy to save their souls. But since the eunuchs were at the mercy of their masters, they could not resist without facing the consequences. Some monasteries also banned eunuchs. They feared that the beauty of the eunuchs would drive the other monks to distraction.


Reference
Herrin, Judith. Byzantium: The Surprising Life of a Medieval Empire. England: Penguin Books, 2008.
Rautman, Marcus. Daily Life in the Byzantine Empire (The Greenwood Press Daily Life Through History Series). Connecticut: Greenwood Press, 2006.

[Διάδοχος]

Ευνούχοι ψάλτες κατά τη Βυζαντινή περίοδο

ΚΡΥΦΟ ΚΕΙΜΕΝΟ: ΕΜΦΑΝΙΣΗ

Σχετικό θέμα «Ο δομέστικος απ'έξω...». Αξίζει να επισυναφθεί και να σχολιαστεί η εργασία και οι μαρτυρίες του Neil Moran καθώς και να ερευνηθεί σχετικά η διατριβή της Ευαγγελίας Σπυράκου «Οι Χοροί Ψαλτών κατά την Βυζαντινή Παράδοση». Τώρα είδα οτι υπάρχει και ήδη δημοσιευμένη και δωρεάν διαθέσιμη εισήγηση της κ. Σπυράκου [pdf] πάνω στο θέμα αυτό από το 1ο Συνέδριο του ASBMH με τίτλο «Η Ηχοχρωματική Ποικιλία στην Βυζαντινή Χορωδιακή Πράξη» από την οποία μεταφέρω εδώ κάποια σχετικά (για τα υπομνήματα βλ. στην εισήγηση).

«Προκύπτει αναπόφευκτα το ερώτημα για το ποιοι από τους ψάλλοντες
ήσαν εκείνοι που μπορούσαν να ανταποκριθούν σε μέλη τα οποία κινούνταν
ουσιαστικά στην φωνητική έκταση της soprano, τη στιγμή που ήδη από τα
πρώιμα στάδια ήταν απαγορευμένη η συμμετοχή των γυναικών στην
ψαλμωδία145. Άλλωστε αποτελεί κοινό τόπο το ότι οι ψάλλοντες τις Αγίας
Σοφίας ήταν κατώτεροι κληρικοί στο βαθμό του Αναγνώστη και του Ψάλτη.
Πιο συγκεκριμένα, με βάση την Γ΄ Ιουστινιάνειο Νεαρά είχε καθορισθεί να
υπηρετούν στην Αγία Σοφία και τους εξαρτώμενους από αυτήν ναούς, 150
Αναγνώστες και 25 Ψάλτες146. Ωστόσο, τόσο οι μαρτυρίες των Λειτουργικών
Τυπικών όσο και οι εικονογραφικές και ιστορικές πηγές δίνουν
ολοκληρωμένη απάντηση: ήταν ένα σύνολο Παιδιών, Μοναζουσών και
Ευνούχων που για πολλούς αιώνες μετείχαν στις ακολουθίες του Κοσμικού
Τυπικού, πλουτίζοντας την έκταση και το ηχόχρωμα των ψαλλομένων.»

«Η φωνή όμως που προσέδιδε στις Ασματικές Ακολουθίες της Αγίας
Σοφίας ένα ιδιάζον ηχόχρωμα, ήταν αυτή των Ευνούχων. Ένα ηχόχρωμα που
δεν διασώζεται μέχρι τις ημέρες μας παρά μόνον μέσα από περιγραφές και
ελάχιστες κακής ποιότητας ηχογραφήσεις σε δίσκους γραμμοφώνου που
κατέγραψαν τον τελευταίο Ευνούχο του Παπικού Παρεκκλησίου στις αρχές
του εικοστού αιώνα, όταν πλέον απαγορεύτηκε επισήμως στα 1903 η
παρουσία τους στο παρεκκλήσιο170.

Η φωνή των Ευνούχων κάλυπτε συνήθως την ίδια συχνοτική περιοχή
με μία soprano ή ένα παιδί. Ωστόσο, το ηχόχρωμά της δεν ομοίαζε με καμίας
από αυτές. Η θεμελιώδης διαφοροποίησή της ήταν ως προς τα αντηχεία των
οποίων γινόταν χρήση, αλλά και ως προς την ίδια την κατασκευή τους. Διότι,
όταν πραγματοποιείτο ο ευνουχισμός των αγοριών μεταξύ του ογδόου και
δωδεκάτου έτους, η βίαιη αναστολή της ορμονικής τους εξέλιξης είχε
αλυσιδωτές αντιδράσεις σε πολλά σημεία του σώματός τους που σχετιζόταν
με την παραγωγή της φωνής.

Πρώτον, σταματούσε η επιμήκυνση του λάρυγγα, ο οποίος παρέμενε
στο παιδικό μήκος των 12 έως 15 χιλιοστών, σε αντίθεση με τον εφηβικό και
ανδρικό που έφτανε από τα 18 μέχρι τα 23 χιλιοστά συνήθως. Η επακόλουθη
διατήρηση του μικρού μήκους των φωνητικών χορδών δεν επέτρεπε το
χαρακτηριστικό χαμήλωμα της ανδρικής φωνής. Επιπλέον, δεν
αναπτυσσόταν καθόλου το μήλο του Αδάμ. Τέλος, ο κοντός λάρυγγας
έφερνε το σημείο παραγωγής της φωνής, δηλαδή τις φωνητικές χορδές πολύ
πιο κοντά στο θώρακα, γεγονός που έδινε στην φωνή των Ευνούχων
μεγαλύτερη δυνατότητα αντήχησης.

Δεύτερον, ο θώρακας των ευνουχισμένων αγοριών, δηλαδή το
αντηχείο που ήταν ουσιαστικά υπεύθυνο για την ιδιομορφία της φωνής τους,
εξελισσόταν με εντελώς διαφορετικό τρόπο από αυτό των συνομιλήκων
τους. Εξαιτίας της απότομης ορμονικής διαταραχής, η αυξητική ορμόνη δεν
σταματούσε τη δράση της κατά τη διάρκεια της εφηβείας, όπως φυσιολογικά
συμβαίνει. Κατά συνέπεια, οι ευνούχοι ανέπτυσσαν δυσανάλογα μακρυά
χέρια και πόδια. Το ίδιο συνέβαινε και με το θώρακα, ο οποίος συνέχιζε την
δυσανάλογη ανάπτυξή του, τόσο σε μήκος όσο και σε πλάτος,
σχηματίζοντας αυτό που ο Patrick Barbier έχει ονομάσει «real sounding box»171.

Η ιδιόμορφη φυσιολογία τους μαζί με την πολύχρονη και αδιάκοπη
εκπαίδευσή τους, χάρη στην έλλειψη της περιόδου μεταφώνησης, προσέδιδε
στη φωνή τους συγκεκριμένα χαρακτηριστικά:

• Πρώτον, η θέση των φωνητικών χορδών κοντά στα ηχεία έδινε στη
φωνή τους μεγάλη καθαρότητα και λαμπρότητα, επηρεάζοντας την
επιλογή των αρμονικών.

• Δεύτερον, οι κοντές φωνητικές χορδές των ευνούχων αποκτούσαν
πολύ γρήγορα εξαιρετική μυική δύναμη. Το γεγονός αυτό σε
συνδυασμό με τον στρογγυλό σχεδόν θώρακα οδηγούσαν στη
δυνατότητα μεγάλων εντάσεων σε φωνητικές περιοχές που οι soprani
αναγκαζόταν να καλύψουν με ένα συγκριτικά αδύναμο falsetto.
Επιπλέον, παρόλο που οι Ευνούχοι είχαν τη δυνατότητα του falsetto,
χρησιμοποιούσαν για το μεγαλύτερο μέρος της έκτασής τους την
στηθική φωνή, γεγονός που διέκρινε το ηχόχρωμά τους σαφώς τόσο
από τις σοπράνο όσο και από τους κοντρατενόρους. Διότι οι
προαναφερθέντες χρησιμοποιούν και ενδυναμώνουν κυρίως την
περιοχή εκείνη που χρησιμοποιεί falsetto172.

• Τρίτον, ο υπερμεγέθης θώρακας των ευνούχων βοηθούσε στην
αποθήκευση μεγάλης ποσότητας αέρα, με συνέπεια να μπορούν να
τραγουδήσουν με μία αναπνοή μέχρι και το ένα λεπτό, όπως
μαρτυρείται για τον ιταλό castrato Farinelli173.

Ο όρος Καστράτος που θεωρείται χαρακτηριστικός της Μπαρόκ Όπερας,
εμφανίζεται ήδη στη βυζαντινή κρατική νομοθεσία από τον Στ΄ αἰ.‑ «τῶν
castrensίων peculίων (sic)»174και τον ίδιο αιώνα καταγράφεται σε Λεξικό της
Ελληνικής Γλώσσας. Πρόκειται για τον εξελληνισμό του λατινικού
castratus175, το οποίο με τη σειρά του προέρχεται από το ρήμα castro, δηλαδή
ακρωτηριάζω, εκτέμνω, ορχιτομώ και ευνουχίζω176. Ο όρος είναι ακόμη σε χρήση
τον ΙΒ΄ αι., καθώς ο Βαλσαμώνος θεωρεί ότι υπάρχουν τρεις
κατηγορίες ευνούχων: Οι Κάστρατοι ή ἐκτομίαι ή ἔκτομοι, οι θλιβίαι ή θλαδίαι
και οι σπάδονες ή μαλακοὶ ἐκ κοιλίας177.

Οι Καστράτοι της Ψαλτικής Τέχνης ή αλλιώς, οι Byzantine Castrati178,
εντοπίζονται στη βυζαντινή Αυτοκρατορία πολύ νωρίτερα από ότι στη
Δυτική Εκκλησία. Ήδη στις αρχές του Ε΄ αιώνα, κατά τη διάρκεια των
επεισοδίων με τους Αρειανούς επί πατριαρχείας Ιωάννου Χρυσοστόμου,
μαρτυρείται από τον Σωζομενό η ύπαρξη του Βρίσωνος, ο οποίος ήταν
«εὐνοῦχος τῆς βασιλέος γαμετής», ο οποίος «ἐπὶ τοῦτο τέτακτο, τὴν περὶ
ταῦτα δαπάνην καὶ τοὺς ὕμνους παρασκευάζων». Πιο συγκεκριμένα, του είχε
ανατεθεί να προτρέψει «τὸν αὐτοῦ λαὸν... ἐπὶ τὸν ἴσον τρόπον τῆς
ψαλμῳδίας», δηλαδή να ψάλλουν με τον ίδιο τρόπο που έψαλλαν οι οπαδοί
του Αρείου. Οι δε Αρειανοί έψαλλαν αντιφωνικά‑ «κατὰ τὸν τῶν ἀντιφώνων
τρόπον ἔψαλλον, εἰς συστήματα μεριζόμενοι... ακροτελεύτια συντιθέντες».
Δηλαδή, διαμέσου του αυτοκρατορικού ευνούχου Βρίσωνος εισήχθη στην
Κωνσταντινούπολη η πρακτική της αντιφωνικής ψαλμώδησης, γεγονός το
οποίο επισήμως αποδίδεται στον πατριάρχη Χρυσόστομο. Μάλιστα, ο
Σωζομενός βεβαίωσε ότι τελικά οι Ορθόδοξοι κατόρθωσαν να ξεπεράσουν
του Αρειανούς, τόσο σε πλήθος μετεχόντων όσο και σε επίπεδο μουσικής
προετοιμασίας: ʺἐν ὁλίγῳ δὲ ἐπισημότεροι γενόμενοι, τοὺς ἀπὸ τῆς ἐναντίας
αἰρέσεως ὑπερέβαλλον τῷ πλήθει και τῇ παρασκευῇʺ179. Ως επιβεβαίωση, η
Εκκλησιαστική Ιστορία του Σωκράτους αποδίδει στον Βρίσωνα τη χοραρχία
των βασιλικών ψαλτών: «ὁ τῆς βασιλίδος εὐνοῦχος, συγκροτῶν τότε τοὺς
ὑμνῳδούς»180.

Η πρωιμότερη αντίστοιχη μαρτυρία για ψάλλοντες ευνούχους στη
Δύση φθάνει έναν αιώνα αργότερα, χωρίς όμως να είναι σίγουρο το εάν οι
προερχόμενοι από την Ισπανία‑ spagnoletti του Παπικού Παρεκκλησίου ήταν
καστράτοι ή απλώς falsettists. Ωστόσο, η πρώτη ασφαλής μαρτυρία για την
ύπαρξη ευνούχων στη Ρώμη δεν εμφανίζεται παρά το 1599, όταν οι πρώτοι
δύο ιταλοί castrati αναλαμβάνουν υπηρεσία στο Παπικό Παρεκκλήσιο,
ξεσηκώνοντας σάλο μεταξύ των ισπανών προκατόχων τους181. Σε κάθε
περίπτωση, η όποιας μορφής παρουσία στη Δύση μουσικών που έκαναν
χρήση των υψηλών περιοχών της ανθρώπινης φωνής, δεν μπορεί να θεωρηθεί
άσχετη με την ανακατάληψη του Ιλλυρικού από τον Ιουστινιανό
τον ΣΤ΄ αι.. Είναι άλλωστε αποδεδειγμένο ότι ειδικά την εποχή εκείνη
εμφυτεύθηκαν στην εκεί λειτουργική ζωή πληθώρα βυζαντινών
τελετουργικών πρακτικών182.

Η παρουσία των ευνούχων γενικεύτηκε στο Βυζάντιο και κυρίως στα
ύπατα αξιώματα του κρατικού μηχανισμού183. Ειδικότερα στην Ψαλτική
Τέχνη και τα εικονογραφημένα μουσικά χφφ., εντοπίζονται διάσπαρτες
απεικονίσεις αγενείων ψαλτών σε συνάρτηση με τον άμβωνα, τον τόπο που
προοριζόταν να ψάλλουν184. Επιπλέον, αυτές οι εικονογραφικές μαρτυρίες
επιβεβαιώνονται όταν τον ΙΒ΄ αιώνα ο Βαλσαμώνος διαπιστώνει ότι όλο το
τάγμα των Ψαλτών, δηλαδή των Μονωδών που έψαλλαν από τον κεντρικό
άμβωνα τα τεχνικότερα των μελών, απαρτιζόταν στην εποχή του μόνον από
ευνούχους185.

Η παρουσία τους σχετιζόταν με τις θεοκεντρικές βάσεις της
βυζαντινής αυτοκρατορίας, που, όπως όλα τα θεοκρατικά βασίλεια της
Ανατολής, χρειαζόταν δίπλα στον Αυτοκράτορα‑Εκπρόσωπο του Θεού και το
Ιερό του Παλάτιο, ένα πλήθος αξιωματούχων και υπηρετούντων γενικότερα,
οι οποίοι είχαν ξεφύγει από τις φυσιολογικές ανθρώπινες δραστηριότητες
και σχέσεις, ενσωματώνοντας ουσιαστικά την Τριάδα άνδρα‑γυναίκας και
παιδιού σε μία ύπαρξη. Ή ακόμη, πλησιάζοντας δια του ευνουχισμού τους το
άφυλο των αγγέλων186. Η σταδιακή απομάκρυνση των Ευνούχων από τα
ύπατα αξιώματα του βυζαντινού κράτους ξεκίνησε με την δυναστεία των
Κομνηνών187 και υποδαυλίστηκε από την επικράτηση του Σαββαϊτικού
Τυπικού που απαγόρευσε την μέχρι τότε ελεύθερη είσοδο ευνούχων στις
ανδρώες μονές188. Το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού των Ευνούχων
διέφυγε στη Δύση κατά τη διάρκεια της Α΄ Άλωσης, με πρώτο σταθμό τη
Βενετία. Δεν είναι διόλου τυχαίο το γεγονός ότι ο καθηγητής Piotr Scholz, ο
οποίος μελέτησε το φαινόμενο των Ευνούχων στην Αρχαιότητα και τον
Μεσαίωνα, συσχετίζει την εμφάνιση των castrati στην Ιταλία με την Άλωση
του 1453 και την αναγκαστική εγκατάσταση πολλών βυζαντινών στη
Δύση189.

Το εάν και κατά πόσο η τέχνη και η τεχνική των βυζαντινών
Ευνούχων οδήγησε ουσιαστικά στην γένεση του ιταλικού bel canto ή επί το
ελληνικότερον στην αναγεννησιακή, ιταλική καλοφωνία190 είναι μία υπόθεση
που χρίζει περαιτέρω διερεύνησης. Εκείνο όμως που αποτελεί γεγονός
αδιαμφισβήτητο είναι ότι οι καλοφωνικές συνθέσεις των υστεροβυζαντινών
μαϊστόρων οφείλουν χάριτας στην τέχνη των βυζαντινών καστράτων. Διότι
ήσαν οι Καστράτοι που, αν και κατηγορήθηκαν δριμύτατα γι΄ αυτό,
εμπλούτισαν την εκκλησιαστική μουσική της εποχής τους με μέλη της
εξωτερικής μουσικής. Το γεγονός αυτό μαρτυρείται από τον Θεοφύλακτο
Αχρίδος, ο οποίος συνέταξε στα τέλη του ΙΑ΄ αιώνα ένα κείμενο που
ουσιαστικά λειτουργεί απολογητικά, προκειμένου να υπερασπιστεί τον
ευνούχο αδελφό του, ψάλτη της Αγίας Σοφίας. Μετέφερε τις κατηγορίες που
οι σύγχρονοί τους είχαν προσάψει στους αγιοσοφίτες Καστράτους,
επιχειρώντας να τις ανασκευάσει. Αποδέχεται μέν ότι πράγματι εξαιτίας
κάποιων από τους ευνούχους έχει παρεισφρείσει το εξωτερικό μέλος στους
ναούς191, αλλά, «εἰ δὲ καὶ τῶν πορνικῶν ᾠδῶν μέλος ὑπὸ ἱερῶν νοημάτων
ἁγιαζόμενον ταῖς ἐκκλησίαις οἱ εὐνοῦχοι ἐντερετίζουσι, τὶ τοῡτο ἔγκλημα;»192.

Τα μέλη που έψαλλαν οι βυζαντινοί Καστράτοι της Αγίας Σοφίας
αποτελούσαν, σύμφωνα με τον Neil Moran, το καταγεγραμμένο ως ρεπερτόριο
«του Άσματος»193. Τον τίτλο αυτό φέρουν σε χειρόγραφα της
μονής Κρυπτοφέρρης του ΙΓ΄ αιώνα ή απαντώνται επίσης ως «Καλοφωνικόν»
στον κώδικα Messignensis gr. 161194. Σε όλες τις προαναφερθείσες
περιπτώσεις, ο Bartolomeo Di Salvo εντοπίζει τον μελισματικό χαρακτήρα
των συνθέσεων αυτών, που αποτελεί όμως συνάμα κοινό γνώρισμα των
μελών εκείνων που προέρχονται από χειρόγραφα του Ψαλτικού. Εντοπίζει δε
ως ειδοποιό διαφορά την παρουσία στα μέλη του Άσματος των ασήμων
εκείνων συλλαβών που αναφέρει ως τερετισμούς, χαρακτηριστικοὺς των
υστεροβυζαντινών τερετισμών που εντάσσονται σε κάθε καλοφωνική
σύνθεση195.»

http://analogion.com/forum/showthread.php?t=10453

[Διάδοχος]

Η φύση των ευνούχων

The Byzantines viewed eunuchs with a mixture of feelings. On the one hand, eunuchs had an instability that made them unpredictable. On the other hand, eunuchs were also loyal, discerning and industrious which made them highly valued. It was because of their nature that eunuchs held important posts and managed palace affairs. But their strange manner and esoteric knowledge of palace routines, caused people to believe that some eunuchs possessed arcane talents.


Οι ευνούχοι ως δώρα

Liutprand, Bishop of Cremona, visited the Byzantine Empire on a diplomatic mission in 949. But before he arrived, he realized that he did not have acceptable gifts to present. Luckily, he recalled the advice of his father and stepfather. Both men had been to Byzantium on as diplomatic envoys before. They told him that eunuchs made good gifts since the emperor valued them highly. Thus, Liutprand purchased some eunuchs with a few other gifts and received a warm welcome at Constantinople.


Οι ευνούχοι και τα μοναστήρια

It was common for eunuchs to become monks. But some monasteries feared eunuchs so greatly that they banned them from entering. The reason for this was the fear that eunuchs might arouse desire in the other monks. Rather than allow temptation to cause the monks to stray, some monasteries chose to ban eunuchs.


Οι De Facto ηγεμόνες ευνούχοι

A eunuch could not take the throne for himself because he could not produce an heir. But, there was nothing to stop him from becoming the de facto ruler of the empire. One such eunuch was Basil Lekapenos, the bastard son of the Emperor Romanos I. During his career, he served four emperors and wielded great power. During the first decade of the Emperor Basil II’s reign, the eunuch Basil effectively ruled the empire on behalf of his young charge. He was so rich and powerful that he could afford to become a patron of the arts.


Ο ευνούχος πατριάρχης υιός αυτοκράτορα

The Emperor Romanos I castrated his son Theophylact and made him Patriarch of Constantinople on 2 February 933. This gave him control over the Church. As Patriarch, Theophylact bowed to his father’s wishes. He ensured that the Church remained united so that his father could focus his energies on the rest of the empire. Everyone knew that the Patriarch loved his huge stable of horses more than his flock. He would gladly forgo the Divine Liturgy to watch his favourite mare give birth. Ironically, the Patriarch died after a nasty fall from his horse in 956.



Reference
Herrin, Judith. Byzantium: The Surprising Life of a Medieval Empire. England: Penguin Books, 2008.
Rautman, Marcus. Daily Life in the Byzantine Empire (The Greenwood Press Daily Life Through History Series). Connecticut: Greenwood Press, 2006.

[Διάδοχος]

Κωνστάντιος Β’ (317-361) ή Flavius Iulius Constantius αναφέρεται ως έρμαιο των ευνούχων και ειδικά του Ευσέβιου

Ιουλιανός (361-363) ή Flavius Claudius Julianus Augustus, δάσκαλός του για 4 χρόνια ήταν ο Γότθος ευνούχος Μαρδόνιος, πάντως μόλις ανέλαβε αυτοκράτορας απέλυσε χιλιάδες παλατιανούς υπηρέτες και ευνούχους

Αρκάδιος (395-404) ή Flavius Arcadius Augustus, ήταν μαριονέτα πολλών μεταξύ των οποίων και του ευνούχου Ευτρόπιου

Θεοδόσιος Β’ (408-450) ή Flavius Theodosius, ήταν ισχυρός ο ευνούχος Χρυσάφιος

Λέων Α’ (457 – 474) ή Flavius Valerius Leo χρησιμοποίησε τους παλατιανούς ευνούχους για να εξουδετερώσει τους Αλανούς συνωμότες που τον ανέβασαν στο θρόνο (Άσπαρ και τον γιο του Αρμπαντούρ)

Ιουστινιανός Α’ (478-573) ή Flavius Petrus Sabbatius Iustinianus, ο σημαντικός Αρμένιος στρατηγός του Ναρσής Καμσαρακάν ήταν ευνούχος

Κώνστας Β’ (642-648 ), ήταν ισχυρός ο ευνούχος Ευσέβιος

Ειρήνη η Αθηναία (748-802), ήταν ισχυροί οι ευνούχοι Σταυράκιος και Αέτιος

Νικηφόρος Α’ ο Λογοθέτης (802-811), εκλέχθηκε αυτοκράτορας με τη βοήθεια των πατρικίων και των ευνούχων εκθρονίζοντας την Ειρήνη

Λέων Στ’ ο Σοφός (886 – 912), ο ευνούχος Σαμονάς ήταν σύμβουλός του

Ρωμανός Α’ ο Λεκαπηνος (920-944), ο νόθος γιος του Βασίλειος σταδιοδρόμησε σαν ευνούχος ασκώντας μεγάλη επιρροή την περίοδο 976-985

Ρωμανός Β’ (938-963), σύμβουλός του ήταν ο ευνούχος Ιωσήφ Βριγγάς

Νικηφόρος Φωκάς (963-969), οι ευνούχοι Ιωσήφ Βριγγάς, Βασίλειος Λεκαπηνός έλυναν και έδεναν. Ο Βασίλειος τον βοήθησε τον αυτοκράτορα να ξεφορτωθεί τον Βριγγά και αυτός τον έκανε πρόεδρο της Συγκλήτου. Δολοφονήθηκε από τον Ιωάννη Τσιμισκή.

Ιωάννης Τσιμισκής (969-976), δηλητηριάστηκε μάλλον από τον ευνούχο Βασίλειο Λεκαπηνό.

Βασίλειος Β’ ο Βουλγαροκτόνος (958-1025), όταν ανέλαβε όλη η εξουσία ήταν στα χέρια του ευνούχου Βασίλειου Λεκαπηνού (ο οποίος επέζησε 5 αυτοκρατόρων!). Ο Λεκαπηνός εκδιώχτηκε γιατί στήριξε την στάση του Βάρδα Σκληρού αφού υπηρέτησε σαν αυτοκρατορικός σύμβουλος από το 945-985 αποκτώντας τεράστια δύναμη και περιουσία.

Ρωμανός Γ’ Αργυρός (1028-1034), ο παρακοιμώμενος αρχιευνούχος Ιωάννης ο Ευνούχος ή Ιωάννης ο Ορφανοτρόφος είχε ισχύ, ο Ρωμανός δολοφονήθηκε στο λουτρό του και ανέλαβε βασιλιάς ο Μιχαήλ Δ’ ο Παφλαγόνας αδερφός του Ευνούχου που παντρύτηκε την αυτοκράτειρα Ζωή. Τον Μιχαήλ είχε φέρει νωρίτερα στο παλάτι ο Ιωάννης.

Ζωή (1028-1050), ο αρχιευνούχος Ιωάννης ο Ορφανοτρόφος οποίος ουσιαστικά κυβερνούσε την αυτοκρατορία. Αυτό το κάθαρμα ανέβασε κάμποσους σαβούρες στο θρόνο του Βυζαντίου, καταστρέφοντας παράλληλα τον αξιότερο και ικανότερο που έβγαλε το Βυζάντιο στην εποχή του, στρατηγό Γεώργιο Μανιάκη.

Ανδρόνικος Α’ Κομνηνός (1118-1185), σε συνεργασία με τον ευνούχο Πτερυγεωνίτη (Pterygeonites) και τους «εταιριάρχες» του δηλητηρίασε την ξαδέρφη του Μαρία την Πορφυρογέννητη και τον άντρα της. Μετά ανάγκασε τον νόμιμο βασιλιά δεκάχρονο Αλέξιο Β’ να υπογράψει την θανατική καταδίκη της μητέρας του. Μετά σκότωσε και τον Αλέξιο Β’ (στραγγαλισμός με χορδή τόξου). Πιο πριν είχε σφάξει 80,000 Λατίνους την Πόλης. Μετά παντρεύτηκε την 12χρονη Αγνή, κόρη του βασιλιά της Γαλλίας, που προοριζόταν για τον νόμιμο αυτοκράτορα (65 ο Ανδρόνικος)! Η συνέχεια της βασιλείας του ήταν ακόμα πιο εγκληματική και το τέλος του φρικτό! Τα παιδιά του ήταν ιδρυτές της Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας.

οὐ πάντες χωροῦσι τὸν λόγον τοῦτον, ἀλλ᾽ οἷς δέδοται· εἰσὶ γὰρ εὐνοῦχοι οἴτινες ἐκ κοιλίας μητρὸς ἐγεννήθησαν οὕτω. καὶ εἰσὶν εὐνοῦχοι οἵτινες εὐνουχίσθησαν ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων, καὶ εἰσὶν εὐνοῦχοι οἵτινες εὐνούχισαν ἑαυτοὺς διὰ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. ὁ δυνάμενος χωρεῖν χωρείτω. Κατά Ματθαίον 19. 11-12


- Το ποστ είναι πνευματική περιουσία του Καρυτινού-

[Διάδοχος]

Eunuchs (hoi eunouchoi) were very numerous in Byzantium. According to the very strong statement of Constantine VII, they swarmed around the Grand Palace like flies around a cow-shed in the summer (Theoph. Cont. 318).

Eunuchs were always very sought after by the Byzantine emperors. Zonaras writes (III 250), "Romaioi peri tous ektomias eptoeemenoi aei [the Byzantines were always passionately excited for castrati]".

In the era of Irene (797-802) eunuchs formed a veritable swarm in the Grand Palace: ho polus toon eunouchoon esmos [the number of the eunuchs was as a swarm of bees] (Cedr. II 29). One could not give the emperor any more valuable gift than eunuchs. Among the rich presents given by Danielis to Basil I (867-886) were 300 young slaves, including one hundred eunuchs, because "he knew that there was always room for eunuchs in the imperial palace" (Theoph. Cont. 318).

Liutprand relates that Theobald I, marquis of Spoleto (929-936), after having made prisoners of Greek soldiers, turned them into eunuchs and wrote to the general: "Quoniam vestro sancto imperatori spadonibus nil pretiosius esse cognovi, hos studui pauculos sibi verecunde transmittere, plures, Deo propitio, transmissurus." [Since I know of nothing more valued by your holy emperor than eunuchs, I have taken pains humbly to send these few to him, and, God willing, I will send more] (Antapod. PG 136, 861).

Eunuchs in the Byzantine Empire

A Study in Byzantine Titulature and Prosopography

http://www.well.com/~aquarius/guilland-eunuques.htm

Rodolphe Guilland, "Les Eunuques dans l'Empire Byzantin: Étude de titulature et de prosopographie byzantines", in Études Byzantines, Vol. I (1943)

Εξαιρετικά ενδιαφέρον φαίνεται το ότι μεταξύ ενός ίσιου και ενός ευνούχου ευγενή με τον ίδιο τίτλο, ο ευνούχος είχε πλεονέκτημα

An order of eunuchs was also formed in Byzantium, hee toon eunouchoon taxis (De cer. II 52.70), an order that was as numerous as it was powerful and hierarchically organized. Special titles of nobility were created for them and certain responsibilities were reserved for them (id.). Moreover, eunuchs were known to be skilled in exercising all public functions, with only rare exceptions (De cer. II 52.725). Given equal titles, eunuch dignitaries had precedence over bearded dignitaries (De cer. II 727-730). Ordinary eunuch patricians were a step ahead of anthupatoi [proconsular] bearded patricians, even though the latter exercised the highest military and civilian responsibilities (De cer. II 52 id)

επαναστατικό και πολύ προχωρημένο ακόμη και για τα σημερινά δεδομένα ήταν το drama-queen show που έπαιζε στο παλάτι:

once it was noticed that being a eunuch could bring fortune, power, and honor, parents, even those of the highest classes, consented to the mutilation of one of their children. Eunuchs were found in the greatest families of Byzantium, even in the imperial family.

Finally, eunuchs played a significant role in the ceremonial of the Byzantine court. Like angels they surrounded the ruler, who was the representative of God here below. Like seraphim, they approached the ruler while covering their faces in their white sleeves. They brought in visitors who were received for audiences with the ruler, while holding them under the shoulders like angels holding them up with their wings. Eunuchs presented the insignia of coronation to the ruler: they led the ruler after his return from a victorious war into a chapel of the Virgin, and after having removed his armor and sword, they transformed him from a warrior prince to a Christian prince. Finally the eunuchs, like a living mantle of angels, accompanied the ruler to the sacred bath of the Blakhernes, source of the Mother of God, in which he submerged himself in order to be reborn. In Byzantium, the eunuchs represented a celestial power on earth.

[Διάδοχος]

Οι ευνούχοι μπαίνουν στο περιθώριο μόνο με τους δυτικοστραφείς Παλαιολόγους

With the restoration of the empire under the Palaeologoi (1261-1453), the influence of the West in Byzantium became greater. Byzantine high society adopted Latin customs and also Western prejudices. The eunuch was now regarded as an inferior being and from then on his physical inferiority became a defect rather than an advantage. The rulers, who were safer on the throne, no longer had the same grounds to resort to the service of eunuchs. The texts of the 14th to 15th centuries rarely mention eunuchs. The silence of the texts does not permit the conclusion that eunuchs had disappeared. But it is a likely supposition that their influence on policy and government became less important than ever. We still see Andronicus II Palaeologus (1282-1328) charge the eunuch Oenopolita, grand drungaire at the time, to watch over his father Michael VIII, who had just died and to have his mortal remains transported to Selymbria (Pachym. II 107). The same emperor sent "one of his eunuchs" to arrest the grand primicerius Cassianus, who was accused of high treason (Pachym. II 619). Most of the time, the eunuchs were attached to the service of the palace, and especially the service of the empress. In the description of the marriage of Andronicus III Palaeologus in 1325, John Cantacuzenus mentions the presence of eunuchs in charge of escorting the empress (Cz I 199). He also mentions the numerous eunuchs who surrounded the ministers of the empress regent Anne of Savoy (Cz II 223), and those who were present at the marriage of his own daughter Theodora Cantacuzenus to the Sultan Orkhan. (Cz II 588).

Βυζάντιο!

1000 χρόνια κομμένοι!



Ελπίζω να συνέλθετε γρήγορα απο το σοκ

[ΣΑΤΑΝΙΚΟΣ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ]

Πώπω αναγούλιασα! Τι ανωμαλία ήταν αυτή;

[Στύγιος]

Μλκ δεν έχεις διαβάσει Προκόπιο και "Απόκρυφη Ιστορία" , εκεί να δεις τι γίνεται

ΚΡΥΦΟ ΚΕΙΜΕΝΟ: ΕΜΦΑΝΙΣΗ

Γεννημένη στο περιβάλλον ενός τσίρκου, η Θεοδώρα δεν μπορούσε παρά να ακολουθήσει μια προδιαγεγραμμένη πορεία. Πριν ακόμη ωριμάσει, εμφανίστηκε στη σκηνή ενός τσίρκου, γεγονός καταδικαστέο από την ηθική του Βυζαντίου, εφόσον οι «γυναίκες της σκηνής» ήταν πασίγνωστες για την ανηθικότητά τους. Εκτός από τις χυδαίες παραστάσεις τους, προσέφεραν στους άνδρες και «άλλου είδους» υπηρεσίες. Ο Προκόπιος περιγράφει με πολύ άσχημο τρόπο ότι εφόσον η Θεοδώρα δεν είχε ακόμη ωριμάσει, επιδιδόταν σε ασέλγεια παρά φύσιν. Ωριμάζοντας, έγινε μια τυπική «παρακατιανή», κατά τον συγγραφέα, δηλαδή μια πόρνη, που προσέφερε τις υπηρεσίες της σε πεζούς στρατιώτες, ακόμη και σε δούλους. Αδίστακτη και «ξετσίπωτη», συνήθιζε να αλλάζει συχνά εραστές, με κόλπα του κρεβατιού όλο και πιο ασυνήθιστα: «Πουθενά στον κόσμο δεν γεννήθηκε κανείς παραδομένος σε κάθε είδους ηδονή, όσο αυτή». Ο Προκόπιος την παρουσιάζει μάλιστα να παραπονιέται ότι θα ήθελε να έχει περισσότερες… τρύπες, ώστε να ηδονίζεται πιο πολύ! Το αγαπημένο της νούμερο στο τσίρκο, κατά τον λιβελογράφο, ήταν να τοποθετεί κόκκους σιταριού στα απόκρυφά της σημεία, τα οποία τσιμπούσαν χήνες, προκειμένου να φάνε το σιτάρι....

[ΣΑΤΑΝΙΚΟΣ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ]

Α, πα πα πα πα! Παραδίπλα η αικατερίνη είχε μοντάρει ράμπα για να πάρει άλογο. Τί γίνεται ρε μλκς; Έχουμε μείνει πολύ πίσω!