Δημοσίευσηαπό Ακρίδης Κατσαριδόπουλος » 03 Μάιος 2020, 19:43
Στην παραμεθόρια Αλμωπία (Μογλενά) του νομού Πέλλας υπάρχουν περίπου δέκα χωριά (Αρχάγγελος, Νότια, Περίκλεια, Σκρα, Πρόμαχοι, Ορμα, Λιβάδια κλπ) που κατοικούνται ολικά ή μερικά από γηγενείς Βλαχόφωνους. Το Βλαχικό ιδίωμα που μιλάνε παρουσιάζει σημαντικές διαφορές με την Βλαχική γλώσσα στην υπόλοιπη Ελλάδα και προσομοιάζει προς την Δακική διάλεκτο της Ρουμανίας. Πέραν αυτού ο ανθρωπολογικός τύπος των κατοίκων της περιοχής παρουσιάζει σημαντικές ιδιαιτερότητες. Το γεγονός οδήγησε τους επιστήμονες σε λεπτομερείς έρευνες σχετικά με την καταγωγή τους. Το ομόφωνο συμπέρασμα κορυφαίων ελλήνων και ξένων ιστορικών είναι πως οι λεγόμενοι "Βλαχομογλενίτες" δηλ. οι Βλάχοι της περιοχής Μογλενών (Βουλγαρική ονομασία της επαρχίας Αλμωπίας) είναι απόγονοι της νομαδικής φυλής των Πετσενέγκων που εισέβαλαν στην Βαλκανική στα μέσα του 11ου αιώνα μΧ εκμεταλευόμενοι το κενό που προκάλεσε η κατάρευση της Βουλγαρικής αυτοκρατορίας το 1018 μΧ. Οι Πετσενέγκοι (Πατζινάκες κατά τους Βυζαντινούς), πολυάριθμος βαρβαρικός λαός Τουρκομογγολικής καταγωγής, είχαν καταλάβει από αιώνες την βόρεια του Δουνάβεως περιοχή, γνωστή ως Πατζινακία (σημερινή νότια Ρουμανία ή Βλαχία) και εισέβαλαν δύο φορές στα Βαλκάνια στα τέλη του 11ου αι.μΧ φθάνοντας μέχρι τα τείχη της Κωνσταντινούπολης (βλέπ.χάρτη). Στην προέλασή τους από τον Δούναβη προς την βασιλεύουσα δεν συνάντησαν αντίσταση επειδή οι υποδουλωμένοι στο Βυζάντιο Βούλγαροι τους δέχθηκαν ως ελευθερωτές. Οι Πετσενέγκοι αφού κατέλαβαν την παλιά Βουλγαρική πρωτεύουσα Πρεσλάβα, ξεχύθηκαν ακάθεκτοι στα Βαλκάνια. Η τελική μάχη δόθηκε στο Λεβούνιο της Θράκης τον Απρίλιο του 1091 μΧ στην οποία ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αλέξιος Κομνηνός (1081-1180) σε περιστασιακή συμμαχία με την επίσης Τουρκομογγολική φυλή των Κουμάνων ή Πολόφσκυ, συνέτριψε τον στρατό των Πετσενέγκων, εξόντωσε τους θηριώδεις Χάνους που τον κυβερνούσαν και συνέλαβε χιλιάδες αιχμαλώτους που τους εγκατάστησε σε στρατηγικές περιοχές μεταξύ των οποίων και στα Μογλενά της Μακεδονίας όπου και επέζησαν μέχρι σήμερα.
Τα παραπάνω ιστορικά στοιχεία αναφέρονται από τον Βυζαντινό χρονογράφο του 12ου αιώνα Ιωάννη Ζωναρά και διερευνήθηκαν από τους κορυφαίους Ρώσσους Βυζαντινολόγους Α. Βασίλιεφ και Β. Βασιλιέφσκυ καθώς και από τον Γερμανό ιστορικό G. Weigand. Σημαντική ιστορική μαρτυρία γιά τους Βλαχομογλενίτες περιέχεται στο επικό ιστορικό έργο ΑΛΕΞΙΑΣ που γράφηκε τον 11ο αιώνα από την πριγκήπισσα Αννα Κομνηνή, θυγατέρα του αυτοκράτορα Αλεξίου Α΄ Κομνηνού. Οι Ελληνες ιστορικοί συμφώνησαν πλήρως και προχώρησαν σε πληρέστερες έρευνες με το ίδιο συμπέρασμα. Αναφέρει χαρακτηριστικά η ελληνική εγκυκλοπαίδεια ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΔΑΚΗ (έκδοση 1961, τόμος Γ΄ σελ.333):
"Εν Μακεδονία ίδιον εθνολογικόν στοιχείον αποτελούν οι καλούμενοι Βλαχομογλενίται. Ούτοι κατοικούσι εν Καρατζόβα της περιοχής Βλαχομογλενάς, της οποία πρωτεύουσα είναι η πολίχνη Νόντε (Νότια), αρχήθεν χριστιανική, αλλά βαραδύτερον μέχρι σχεδόν του έτους 1922 κατωκημένη αποκλειστικώς υπό Βλάχων Μωαμεθανών. Τα λοιπά δέκα χωριά της Βλαχομογλενάς ήσαν και είναι χριστιανικά.Ο τύπος των Βλαχομογλενιτών είναι τελείως ιδιόρυθμος, διαφορώτατος των λοιπών Βλάχων, αλλά και προς τον ελληνικόν και σλαβικόν τύπον ουδεν το κοινόν έχων. Επίσης η διάλεκτος αυτών δεικνύει ουχ ήττον ιδιόρυθμα στοιχεία. Δέχεταί τις ότι οι Βλαχομογλενίται είναι λείψανα των Πετσενέγκων,οι οποίοι συνεμίγησαν προς τους Βλάχους και έλαβον την γλώσσαν αυτών"
0 .