Λαχουρένιος έγραψε:Το οτι κρυφο σχολειο δεν υπηρχε το υποστηριζει και η Αρβελερ παντως.
Το ότι το ''κρυφό σχολείο'' είναι μύθος το υποστηρίζουν τα ίδια τα ιστορικά γεγονότα.
Υπήρξαν πολυάριθμες ''φανερές'', νόμιμες σχολές διασπαρμένες σε όλες τις ελληνικές επαρχίες ακόμα και στην πρωτεύουσα του σουλτάνου την Ισταμπούλ (Άλκης Αγγέλου. ''Το κρυφό σχολειό. Χρονικό ενός μύθου).
Την αποκλειστική ευθύνη για την αμορφωσιά των χριστιανών της αυτοκρατορίας την έχει η εκκλησία που ήθελε να περιορίσει τη μόρφωση μόνο στις θεολογικές σπουδές για να διατηρεί επετηρίδα στελεχών πιστών στην οθωμανική διοίκηση.
Μόνο μετά την ισχυροποίηση των αστικών-εμπορικών στρωμάτων, μετά τον 18ο αιώνα, μπόρεσε να αναπτυχθεί η ελληνική παιδεία και μόνο όταν χειραφετήθηκε από την εκκλησιαστική πατρωνία (δλδ τη φιλότουρκη εκκλησιαστική μαφία).






