Toν Δεκέμβριο του 1825, oι Τούρκοι με αρχηγό τον Κιουταχή συνεργάστηκαν με τους Αιγύπτιους για την κατάκτηση του Μεσολογγίου, αφού η πρώτη προσπάθεια του Κιουταχή απέτυχε. Ο αρχηγός των Αιγυπτίων ο Ιμπραήμ έφτασε στο Μεσολόγγι και ανέλαβε μόνος του την επιχείρηση χωρίς αποτέλεσμα. Ωστόσο, οι Τουρκοαιγύπτιοι δεν τα παράτησαν. Αυτή τη φορά πολιόρκησαν και οι δύο μαζί το Μεσολόγγι.
Προκειμένου να γίνει ευκολότερη η κατάκτηση του Μεσολογγίου, έπρεπε η Κλείσοβα, ένα μικρό νησάκι απέναντι από το Μεσολόγγι, να καταστραφεί για να κοπεί ο ανεφοδιασμός της πόλης. Οι άνδρες της Κλείσοβας οχυρώθηκαν κατά του εχθρού. Ύψωσαν οχύρωμα, έσκαψαν τάφρο και τοποθέτησαν πασσάλους σε θάλασσα και στεριά για να δυσκολεύουν τα εχθρικά πλοία. Το νησί φρουρούνταν από 131 άνδρες, μεταξύ των οποίων ήταν και Μεσολογγίτες.
Ο Κιουταχής, για να αιφνιδιάσει την Κλείσοβα ώστε να μπορέσει να την κυριεύσει ευκολότερα, αποφάσισε να κάνει έναν αντιπερισπασμό. Προσποιήθηκε ότι θα επιτεθεί στο Μεσολόγγι, όμως άλλαξε απότομα πορεία και στράφηκε προς την Κλείσοβα. Ο Κιουταχής, παρότι διέθετε 3.000 άνδρες εναντίον των 131 αγωνιστών της Κλείσοβας, πραγματοποίησε έξι επιθέσεις, χωρίς όμως επιτυχία. Ο πασάς των Τούρκων, έχοντας χάσει πολύ στρατό, αναγκάστηκε να υποχωρήσει.
Ύστερα από την ανεπιτυχή προσπάθεια του Κιουταχή, ανέλαβε ο Ιμπραήμ και επιτέθηκε στην Κλείσοβα με 3.000 Αιγύπτιους. Ήταν σίγουρος ότι θα την κυριεύσει εύκολα. Οι άνδρες της Κλείσοβας άρχισαν να πυροβολούν συνέχεια εναντίον τους. Οι Αιγύπτιοι επιτέθηκαν ανεπιτυχώς έξι φορές εναντίον των Ελλήνων. Παρ’ όλο που οι αγωνιστές της Κλείσοβας ήταν 131, είχαν μόνο 24 νεκρούς, ενώ από τους αντιπάλους οι Τουρκοαιγύπτιοι που είχαν 6.000 άνδρες έχασαν περίπου τους μισούς. Μπορεί η μάχη της Κλείσοβας να κερδήθηκε ηρωικά, όμως αυτό δεν άλλαξε τη τύχη του Μεσολογγίου.
Ο Νικόλαος Κασομούλης, αγωνιστής στο Μεσολόγγι και ιστορικός, αφηγείται τα γεγονότα της θρυλικής μάχης με λεπτομέρειες:
"Τ΄άλλο πρωί, 25 του Μάρτη, ανήμερα του Ευαγγελισμού, βλέπουμε τη γη σκεπασμένη μ΄ένα τόσο σκοτεινό πούσι, που μόλις ξεχωρίζαμε από τον Ανεμόμυλο τα σπίτια στο Μεσολόγγι. Όλοι αρχίσανε να λένε ότι ήταν σημάδι μεγάλης αιματοχυσίας. Και να....δίχως να το περιμένουμε, ακούμε ξαφνικά αντίκρυ μας κρότο, από το μέρος της θάλασσας, που έμοιαζε με εκείνον που κάνουν τα νερά πέφτοντας σε καταράχτες.
Απεικάσαμε πως το κίνημα του εχθρού ήταν ενάντια στο πόστο μας, μα όπως από το πούσι δεν μπορούσαμε να ξεχωρίσουμε κατά πού πήγαιναν, ανεβήκαμε στον Ανεμόμυλο, κλείσαμε την πόρτα κι ετοιμαστήκαμε.
Το ίδιο θάρεψαν και οι άλλοι, πως ο εχθρός κινήθηκε καταπάνω στον Ανεμόμυλο και τότες τρέχει ευθύς σαν αετός ο Κίτσος Τζαβέλας με τη Βοήθεια (σώμα από 250 Σουλιώτες που λειτουργούσε σαν εφεδρεία στην πολιορκία του Μεσολογγίου). Μόλις έφτασε, άρχισε να ξανοίγει ο τόπος και βλέπουμε να τραβάνε οι εχθροί από δύο μέρη κατά την Κλείσοβα.
Κεφαλή εκεί ήταν ο Χριστόδουλος Χατζηπέτρος, υπόφερε όμως από ρεματικό πόνο στην πλάτη και βρισκόταν από δύο μέρες κατάκοιτος στο Μεσολόγγι. Άμα άκουσε την αναταραχή, βγήκε και ήρθε αγάλι-αγάλι κατά τον Ανεμόμυλο. Πήρε το κυάλι και τήραξε απ΄αλάργα τούτο το δράμα και λυπόταν, μα ήταν ανήμπορος και ούτε που προλάβαινε πια να πάει. Του είπα τότε σαν φίλος :
-Επειδή σε ξέρανε άρρωστο, δεν έπρεπε να βγεις από το σπίτι σου. Τώρα δε σ΄απομένει τίποτις άλλο να κάνεις εξόν να πας στο πόστο σου όσος κι αν είναι ο κίνδυνος για τη ζωή σου!!!
Ροβόλησε ύστερα όπως έμαθα ως του Νότη τη ντάπια, παρακινώντας να τρέξουν βάρκες στον Ανεμόμυλο για να μπαρκαριστεί μιντάτι (για βοήθεια) για την Κλείσοβα. Άκουσε εκεί πικρά λόγια από πολλούς και ξέπεσε λιγάκι η υπόληψή του. Το ξέρανε όλοι πως δεν βρισκόταν στο Μεσολόγγι από κακή διάθεση κι όμως πολλές φορές αργότερα άκουσα να λένε πως καμώθηκε πως ήταν άρρωστος. Αυτό δεν ήταν αληθινό, γιατί όπως είπαμε, κανείς μας δεν είχε την παραμικρή υποψία πως ο εχθρός χαζιρευόταν (σχεδίαζε) να πάρει την Κλείσοβα.
Δεν χάνει τότες καιρό ο Τζαβέλας κι αρπάζει ένα πρυάρι (βαρκάκι με ίσια καρίνα, κατάλληλο για τα αβαθή νερά της Λιμνοθάλασσας) μαζί με άλλους οκτώ (8) αγωνιστές και τρέχει κατά την Κλείσοβα. Τρέχουν από δύο μέρη και οι εχθροί, τρέχει κι αυτός αναμεσά τους. Μόλις βγήκε στην κλείσοβα γιόμισε θάρρος τα παληκάρια εκείνα.
Στ΄αναμεταξύ οι Τούρκοι φτάσανε ως τίρο μπιστόλας (εμβέλεια πιστολιού, που για την εποχή ήταν περίπου 30 μέτρα) και πήδησαν από τις βάρκες στη θάλασσα για να ορμήσουν με τα πόδια. Τους άφησαν να ζυγώσουν ίσαμε είκοσι δρασκελιές και τους χτυπάνε, απ΄όλες τις μεριές με ασίγαστη φωτιά.
Οι πρώτοι που ρίχτηκαν μπροστά, από το μέρος του νησιού που βλέπει κατά την Ανατολή, βρισκόταν ως τη μέση στο νερό και δεν μπορούσαν να πάνε παραπέρα. Πισωγύρισαν και φεύγανε κατα΄την ξηρά (κατά το Μποχώρι Αιτωλοακαρνανίας), γυρεύοντας να σωθούν. Τα ίδια πάθανε και οι καβαλαραίοι και οι πεζοί που ξεκίνησαν από τη στεριά κι από τη μια ξέρα στην άλλη φτάσανε στο πιο κοντινό στην Κλείσοβα νησάκι. Άμα τούτοι αστόχησαν, βγήκαν άλλοι μπροστά, μα πάθανε κι αυτοί τα ίδια! Τέτοιος ήταν ο χαλασμός τους που τα κουφάρια τους τα βλέπαμε να πλέουν μπουλούκια-μπουλούκια πάνω στη Λιμνοθάλασσα.
Μια μπάλα (κανονιού) τσάκισε το γιαταγάνι του Κίτσου Τζαβέλα, δίχως να βλάψει τον ίδιο, όσο που έτρεχε από πόστο σε πόστο και τους ψύχωνε όλους. Σαν το είδαν οι δικοί μας αυτό, τον βίασαν να μπει στο εκκλησάκι για προστασία. Μονάχα με την ιδέα πως ήταν ζωντανός και δίπλα τους, παίρνανε θάρρος!!!
Δύο ώρες βάσταξαν τούτα τα γιουρούσια κι ο ήλιος αστραφτερός ψήλωσε στον ουρανό. Τότες, μ΄ένα σινιάλο χύμηξαν οι εχθροί όλοι μαζί για τρίτη φορά. Ζύγωσαν ίσαμε δέκα δρασκελιές και πάλι τους πισωγύρισαν οι αθάνατοι της Κλείσοβας. Οι Τούρκοι πια κοιτάζανε πούθε να λακήσουν κι αλλού χωμένοι στο νερό ώς το λαιμό κι αλλού ως το ζωνάρι, βγαίνανε αντίκρυ στην ξηρά. Φρόντισαν όμως και σύρανε τα κουφάρια των συντρόφων τους που σκοτώθηκαν.
Ύστερα από λίγη ώρα που άρχισε το τρίτο τούτο γιουρούσι τους, γίνηκε ανάμεσα στους Τούρκους που είχαν κάνει ντισμπάρκο (απόβαση) στο νησί μια μεγάλη αναταραχή (Οι Τούρκοι βγήκανε οπάνω στην Κλείσοβα και οι Έλληνες πολεμούσαν ταμπουρωμένοι στο περιτοίχισμα της Εκκλησίας). Συνάχτηκαν ίσαμε 2.000 εχθροί και τότες μέσα από το σωρό βλέπυμε να βγαίνει ένας καβαλάρης και να τον κατεοδώνουν καμιά 500 ώς τη στεριά.
Κοιτάζοντας από το Μεσολόγγι, ξεδιαλύναμε πως τ΄ασκέρι που έκανε το κίνημα (επίθεση) στην Κλείσοβα ήταν Αρβανίτες γκέκηδες και Τούρκοι Οσμανλήδες και τίποτις άλλο. Άμα αναμέρισαν κι αυτοί, τότες άλλοι βγήκαν στον πόλεμο και πέρασαν από τα ρηχά στο λιμάνι της Κλείσοβας, ίσαμε είκοσι βνάρκες και περιτριύρισαν πάλι το νησάκι.
https://el.wikipedia.org/wiki/Μάχη_της_Κλείσοβας
