Ένας Τούρκος που θέλει να καταλάβει την ελληνική οπτική

[woody]

Επειδή πρόσθεσα αυτό το κείμενο ως μετάφραση, μπορεί σε ορισμένα σημεία να υπάρχουν νοηματικά λάθη. Σας ζητώ συγγνώμη εκ των προτέρων.


Γεια σας,

Είμαι Τούρκος και προσπαθώ να βλέπω τα ιστορικά και πολιτικά ζητήματα όσο το δυνατόν πιο αντικειμενικά. Πιστεύω ότι οι ιστορικές εντάσεις ανάμεσα στους Τούρκους και τους Έλληνες έχουν αφήσει διαφορετικά ίχνη στη συλλογική μνήμη των δύο κοινωνιών. Ωστόσο, από όσο παρατηρώ, ενώ στην Τουρκία υπάρχει κάποια προκατάληψη απέναντι στους Έλληνες, στην ελληνική κοινωνία νιώθω ότι υπάρχει πιο έντονη και πιο διαδεδομένη αρνητική στάση απέναντι στους Τούρκους. Θα ήθελα πραγματικά να καταλάβω τους λόγους.

Η Οθωμανική περίοδος είναι μια σημαντική ιστορική περίοδος τόσο για τους Τούρκους όσο και για τους άλλους λαούς της περιοχής. Οι Τούρκοι είχαν σε όλη την ιστορία τους ισχυρή κρατική παράδοση και έπαιξαν σημαντικό ρόλο και στον στρατιωτικό τομέα. Δεν θεωρώ σωστό να ερμηνεύεται αυτή η πολεμική πλευρά αποκλειστικά ως «βαρβαρότητα». Πιστεύω ότι η τουρκική ιστορία δεν πρέπει να αξιολογείται μόνο μέσα από τους πολέμους, αλλά και μέσα από το γεγονός ότι διαφορετικοί λαοί και θρησκείες έζησαν για μεγάλο χρονικό διάστημα μέσα στο ίδιο πολιτικό σύστημα.

Για παράδειγμα, στην Οθωμανική Αυτοκρατορία πολλές διαφορετικές κοινότητες μπόρεσαν να διατηρήσουν τη θρησκεία, τον πολιτισμό και τις παραδόσεις τους. Ένα από τα πιο γνωστά παραδείγματα είναι η αποδοχή των Σεφαραδιτών Εβραίων που εκδιώχθηκαν από την Ισπανία το 1492. Αυτό δείχνει ότι η Οθωμανική Αυτοκρατορία, σε ορισμένες περιόδους, μπόρεσε να αποτελέσει καταφύγιο για ανθρώπους διαφορετικών θρησκειών.

Φυσικά, κάθε κοινωνία στην ιστορία έχει λάθη, πόνους και αμφιλεγόμενες περιόδους. Οι σχέσεις ανάμεσα στους Τούρκους και τους Έλληνες δεν μπορούν να εξηγηθούν μόνο μέσα από μονόπλευρες αφηγήσεις. Η περίοδος του Μικρασιατικού Πολέμου, τα γεγονότα στη Σμύρνη και γύρω από αυτήν, το ζήτημα των νησιών του Αιγαίου, το Κυπριακό και πολλά άλλα ιστορικά θέματα εξακολουθούν να επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο οι δύο κοινωνίες βλέπουν η μία την άλλη. Στην Τουρκία αυτά τα γεγονότα διδάσκονται και στα σχολικά βιβλία, γι’ αυτό και υπάρχει έντονη ιστορική συνείδηση στην κοινωνία μας.

Το βασικό ερώτημα που έχω είναι το εξής: Ποιος είναι ο κύριος λόγος που στην ελληνική κοινωνία υπάρχει τόσο έντονη αντίδραση απέναντι στους Τούρκους; Έχει να κάνει μόνο με το οθωμανικό παρελθόν ή επηρεάζεται και από τις σύγχρονες σχέσεις Τουρκίας-Ελλάδας, το ζήτημα του Αιγαίου, το Κυπριακό και τις πολιτικές ισορροπίες μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση;

Επίσης, είναι γνωστό ότι πολλές ευρωπαϊκές δυνάμεις απέκτησαν ισχύ μέσα από αποικιοκρατικές πολιτικές και εκμετάλλευση πολλών περιοχών του κόσμου. Από την Αφρική μέχρι την Ασία, υπάρχουν πολλά παραδείγματα σκληρής ευρωπαϊκής αποικιοκρατίας. Παρ’ όλα αυτά, όταν το θέμα αφορά την Τουρκία, θεωρώ ότι ορισμένοι κύκλοι χρησιμοποιούν μια γλώσσα που κατηγορεί μόνο τους Τούρκους. Θεωρώ επίσης ότι ζητήματα όπως το Κουρδικό συχνά ερμηνεύονται από το εξωτερικό με ελλιπή, μονόπλευρο ή πολιτικά φορτισμένο τρόπο.

Δεν πιστεύω ότι οι Τούρκοι και οι Έλληνες πρέπει να ζουν μέσα σε μόνιμη εχθρότητα. Αντίθετα, πιστεύω ότι τα ιστορικά γεγονότα πρέπει να συζητούνται με μεγαλύτερη ειλικρίνεια, ισορροπία και σεβασμό και από τις δύο πλευρές. Και εμείς έχουμε τους δικούς μας πόνους, τις δικές μας απώλειες και τις δικές μας ιστορικές ευαισθησίες. Γνωρίζω όμως ότι και εσείς έχετε τη δική σας ιστορική αφήγηση και τις δικές σας ευαισθησίες.

Γι’ αυτό ο σκοπός μου δεν είναι να τσακωθώ, αλλά να καταλάβω. Ποιοι είναι οι βασικοί λόγοι που διαμορφώνουν την ελληνική αντίληψη απέναντι στους Τούρκους; Ποια ιστορικά ζητήματα πιστεύετε ότι πρέπει να συζητηθούν πιο ανοιχτά και πιο αντικειμενικά, ώστε οι δύο κοινωνίες να καταλάβουν καλύτερα η μία την άλλη;

Θα ήθελα πραγματικά να ακούσω τις απόψεις σας.

[Adminović]

Γεια σας,

Είμαι Τούρκος και προσπαθώ να βλέπω τα ιστορικά και πολιτικά ζητήματα όσο το δυνατόν πιο αντικειμενικά. Πιστεύω ότι οι ιστορικές εντάσεις ανάμεσα στους Τούρκους και τους Έλληνες έχουν αφήσει διαφορετικά ίχνη στη συλλογική μνήμη των δύο κοινωνιών. Ωστόσο, από όσο παρατηρώ, ενώ στην Τουρκία υπάρχει κάποια προκατάληψη απέναντι στους Έλληνες, στην ελληνική κοινωνία νιώθω ότι υπάρχει πιο έντονη και πιο διαδεδομένη αρνητική στάση απέναντι στους Τούρκους. Θα ήθελα πραγματικά να καταλάβω τους λόγους.

Καλώς ήρθες φίλε στο φόρουμ!

Δεν υπάρχει μόνο στους Έλληνες αρνητική εικόνα για τους Τούρκους. Υπάρχει και σε όλους τους χριστιανικούς λαούς που ήταν υπό οθωμανική κατοχή αλλά ακόμα και σε αραβικές χώρες. Από εκεί θα έπρεπε να ξεκινήσεις να προβληματίζεσαι.

Η Οθωμανική περίοδος είναι μια σημαντική ιστορική περίοδος τόσο για τους Τούρκους όσο και για τους άλλους λαούς της περιοχής. Οι Τούρκοι είχαν σε όλη την ιστορία τους ισχυρή κρατική παράδοση και έπαιξαν σημαντικό ρόλο και στον στρατιωτικό τομέα. Δεν θεωρώ σωστό να ερμηνεύεται αυτή η πολεμική πλευρά αποκλειστικά ως «βαρβαρότητα». Πιστεύω ότι η τουρκική ιστορία δεν πρέπει να αξιολογείται μόνο μέσα από τους πολέμους, αλλά και μέσα από το γεγονός ότι διαφορετικοί λαοί και θρησκείες έζησαν για μεγάλο χρονικό διάστημα μέσα στο ίδιο πολιτικό σύστημα.

Για παράδειγμα, στην Οθωμανική Αυτοκρατορία πολλές διαφορετικές κοινότητες μπόρεσαν να διατηρήσουν τη θρησκεία, τον πολιτισμό και τις παραδόσεις τους. Ένα από τα πιο γνωστά παραδείγματα είναι η αποδοχή των Σεφαραδιτών Εβραίων που εκδιώχθηκαν από την Ισπανία το 1492. Αυτό δείχνει ότι η Οθωμανική Αυτοκρατορία, σε ορισμένες περιόδους, μπόρεσε να αποτελέσει καταφύγιο για ανθρώπους διαφορετικών θρησκειών.

Η οθωμανική διοίκηση είχε θεσμοθετήσει
σημαντικές διακρίσεις κατά των μη μουσουλμάνων. Μπορείς να τα αναζητήσεις σε ανεξάρτητες ιστορικές πηγές. Στην ουσία ο χριστιανός υπήκοος της αυτοκρατορίας ήταν πολίτης δεύτερης ή τρίτης κατηγορίας. Αυτό, σε συνδυασμό και με την διαφθορά και αυθαιρεσία των τοπικών αρχόντων, οδηγούσε τους χριστιανούς είτε στην μετανάστευση προς τις χριστιανικές χώρες της Ευρώπης (τότε ήταν που δημιουργήθηκαν οι περισσότερες κοινότητες Ελλήνων σε άλλα κράτη της Ευρώπης) είτε σε ασπασμό του ισλάμ, ώστε να γίνουν ίσοι με τους υπόλοιπους μουσουλμάνους, είτε σε επαναστάσεις κατά των Οθωμανών, τις οποίες συνήθως κατέπνιγαν με σφαγές και διωγμούς οι Οθωμανοί. Αυτό συνεπαγόταν μεγάλη μείωση στα φορολογικά έσοδα της αυτοκρατορίας, γι' αυτό και δέχονταν με ευχαρίστηση λαούς μη μουσουλμάνους που έβλεπαν θετικά την προοπτική να πληρώνουν φόρο και να έχουν κάποιες ελευθερίες και από ένα σημείο και μετά έδειξαν μεγαλύτερη ανεκτικότητα και προς τους χριστιανικούς λαούς της αυτοκρατορίας, ιδίως σε περιοχές που κινδύνευαν να τις χάσουν από άλλα, χριστιανικά, κράτη.

Το βασικό ερώτημα που έχω είναι το εξής: Ποιος είναι ο κύριος λόγος που στην ελληνική κοινωνία υπάρχει τόσο έντονη αντίδραση απέναντι στους Τούρκους; Έχει να κάνει μόνο με το οθωμανικό παρελθόν ή επηρεάζεται και από τις σύγχρονες σχέσεις Τουρκίας-Ελλάδας, το ζήτημα του Αιγαίου, το Κυπριακό και τις πολιτικές ισορροπίες μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση;

Αν ρωτάς για το σήμερα, το παρελθόν δεν παίζει μεγάλο ρόλο. Και με άλλους λαούς υπήρξαν πόλεμοι και έχθρα στο παρελθόν, αλλά σήμερα οι σχέσεις τους με τους Έλληνες είναι εξαιρετικές. Η διαρκής επιθετική και διεκδικητική στάση της Τουρκίας έναντι της Ελλάδας είναι που διατηρεί αυτό το κλίμα στην Ελλάδα.

Επίσης, είναι γνωστό ότι πολλές ευρωπαϊκές δυνάμεις απέκτησαν ισχύ μέσα από αποικιοκρατικές πολιτικές και εκμετάλλευση πολλών περιοχών του κόσμου. Από την Αφρική μέχρι την Ασία, υπάρχουν πολλά παραδείγματα σκληρής ευρωπαϊκής αποικιοκρατίας. Παρ’ όλα αυτά, όταν το θέμα αφορά την Τουρκία, θεωρώ ότι ορισμένοι κύκλοι χρησιμοποιούν μια γλώσσα που κατηγορεί μόνο τους Τούρκους. Θεωρώ επίσης ότι ζητήματα όπως το Κουρδικό συχνά ερμηνεύονται από το εξωτερικό με ελλιπή, μονόπλευρο ή πολιτικά φορτισμένο τρόπο.

Οι άλλες χώρες συνήθως επιτέθηκαν κατά ξένων λαών. Οι Οθωμανοί στην ουσία επιτέθηκαν κατά του ίδιου τους του λαού ή των λαών που ήθελαν να έχουν ως υπηκόους. Πυροβόλησαν δηλαδή τα πόδια τους.

Δεν πιστεύω ότι οι Τούρκοι και οι Έλληνες πρέπει να ζουν μέσα σε μόνιμη εχθρότητα. Αντίθετα, πιστεύω ότι τα ιστορικά γεγονότα πρέπει να συζητούνται με μεγαλύτερη ειλικρίνεια, ισορροπία και σεβασμό και από τις δύο πλευρές. Και εμείς έχουμε τους δικούς μας πόνους, τις δικές μας απώλειες και τις δικές μας ιστορικές ευαισθησίες. Γνωρίζω όμως ότι και εσείς έχετε τη δική σας ιστορική αφήγηση και τις δικές σας ευαισθησίες.

Γι’ αυτό ο σκοπός μου δεν είναι να τσακωθώ, αλλά να καταλάβω. Ποιοι είναι οι βασικοί λόγοι που διαμορφώνουν την ελληνική αντίληψη απέναντι στους Τούρκους; Ποια ιστορικά ζητήματα πιστεύετε ότι πρέπει να συζητηθούν πιο ανοιχτά και πιο αντικειμενικά, ώστε οι δύο κοινωνίες να καταλάβουν καλύτερα η μία την άλλη;

Θα ήθελα πραγματικά να ακούσω τις απόψεις σας.

Ο Τούρκος και ο Έλληνας ήταν στην ουσία ο μουσουλμάνος και εκείνος που ακολουθούσε το Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης. Αν άλλαζες θρησκεία, αυτόματα γινόσουν Τούρκος. Ψάξε να δεις από ανεξάρτητες πηγές πόσοι άλλαξαν θρησκεία τότε, ακόμη και άτομα που θεωρούνται σήμερα εθνικοί ήρωες της Τουρκίας. Γι' αυτό και οι Τούρκοι έχουν σε πολύ μεγάλο ποσοστό DNA από τους γηγενείς λαούς της Ανατολίας και των Βαλκανίων. Αυτό πάντως που δημιουργεί μεγάλο χάσμα είναι η διαφορά στον προσανατολισμό των χωρών. Στην Ελλάδα υπάρχει ως κυρίαρχη τάση η αποκαλούμενη δυτική κουλτούρα, κάτι που επικράτησε ήδη με τη δημιουργία του πρώτου ελληνικού κράτους και κάτι που υπήρχε σαν τάση ήδη από την εποχή της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και δημιουργούσε εσωτερικές προστριβές. Στην Τουρκία κυριαρχεί η αραβικής προέλευσης θρησκεία του ισλάμ και η ανατολίτικη νοοτροπία και κουλτούρα. Αυτά δεν μπορούν να συνυπάρξουν ποτέ. Είναι σαν να προσπαθείς να ενώσεις το νερό με το λάδι. Η μόνη περίπτωση να μπορέσουν να συνυπάρξουν θα ήταν να επέστρεφαν και οι δύο λαοί στο κοινό ανατολικό ρωμαϊκό παρελθόν, κάτι που δεν βλέπω να είναι εφικτό.

[nemo]

σωστες απαντησεις του αντιμν ...εχει αλλες αποριες ο τουρκος φιλος; θα ηθελα να τις πει

[Λαχουρένιος]

Οι οθωμανοί ήταν κατακτητές και αποικιοκράτες. Είναι αντιπαθείς στους έλληνες και σε πολλούς άλλους λαούς της νοτιοανατολικής Μεσογείου για τον ίδιο λόγω που είναι αντιπαθείς οι γερμανοί και οι ρώσοι στην ανατολική Ευρωπή ή οι αγγλογάλλοι στην Ασία και την Αφρική. Οι οθωμανοί έφεραν οπισθοδρόμηση στην νοτιοανατολική Ευρώπη και την απέκοψαν από τις ιδεολογικές, πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις που έφεραν την δύση στην πρωτοκαθεδρία του κόσμου και αυτό προσέθεσε άλλο έναν λόγο αντιπάθειας.

Εκτός από το παρελθόν, η Ελλάδα έχει ανοικτά ζητήματα με την Τουρκία ακόμα και σήμερα (κυπριακό, Αιγαίο, μουσουλμανική μειονότητα στην Θράκη) που δεν επιτρέπουν να βελτιωθούν οι σχέσεις των δύο χωρών.

[woody]

Γεια σας,

Είμαι Τούρκος και προσπαθώ να βλέπω τα ιστορικά και πολιτικά ζητήματα όσο το δυνατόν πιο αντικειμενικά. Πιστεύω ότι οι ιστορικές εντάσεις ανάμεσα στους Τούρκους και τους Έλληνες έχουν αφήσει διαφορετικά ίχνη στη συλλογική μνήμη των δύο κοινωνιών. Ωστόσο, από όσο παρατηρώ, ενώ στην Τουρκία υπάρχει κάποια προκατάληψη απέναντι στους Έλληνες, στην ελληνική κοινωνία νιώθω ότι υπάρχει πιο έντονη και πιο διαδεδομένη αρνητική στάση απέναντι στους Τούρκους. Θα ήθελα πραγματικά να καταλάβω τους λόγους.

Καλώς ήρθες φίλε στο φόρουμ!

Δεν υπάρχει μόνο στους Έλληνες αρνητική εικόνα για τους Τούρκους. Υπάρχει και σε όλους τους χριστιανικούς λαούς που ήταν υπό οθωμανική κατοχή αλλά ακόμα και σε αραβικές χώρες. Από εκεί θα έπρεπε να ξεκινήσεις να προβληματίζεσαι.

Η Οθωμανική περίοδος είναι μια σημαντική ιστορική περίοδος τόσο για τους Τούρκους όσο και για τους άλλους λαούς της περιοχής. Οι Τούρκοι είχαν σε όλη την ιστορία τους ισχυρή κρατική παράδοση και έπαιξαν σημαντικό ρόλο και στον στρατιωτικό τομέα. Δεν θεωρώ σωστό να ερμηνεύεται αυτή η πολεμική πλευρά αποκλειστικά ως «βαρβαρότητα». Πιστεύω ότι η τουρκική ιστορία δεν πρέπει να αξιολογείται μόνο μέσα από τους πολέμους, αλλά και μέσα από το γεγονός ότι διαφορετικοί λαοί και θρησκείες έζησαν για μεγάλο χρονικό διάστημα μέσα στο ίδιο πολιτικό σύστημα.

Για παράδειγμα, στην Οθωμανική Αυτοκρατορία πολλές διαφορετικές κοινότητες μπόρεσαν να διατηρήσουν τη θρησκεία, τον πολιτισμό και τις παραδόσεις τους. Ένα από τα πιο γνωστά παραδείγματα είναι η αποδοχή των Σεφαραδιτών Εβραίων που εκδιώχθηκαν από την Ισπανία το 1492. Αυτό δείχνει ότι η Οθωμανική Αυτοκρατορία, σε ορισμένες περιόδους, μπόρεσε να αποτελέσει καταφύγιο για ανθρώπους διαφορετικών θρησκειών.

Η οθωμανική διοίκηση είχε θεσμοθετήσει
σημαντικές διακρίσεις κατά των μη μουσουλμάνων. Μπορείς να τα αναζητήσεις σε ανεξάρτητες ιστορικές πηγές. Στην ουσία ο χριστιανός υπήκοος της αυτοκρατορίας ήταν πολίτης δεύτερης ή τρίτης κατηγορίας. Αυτό, σε συνδυασμό και με την διαφθορά και αυθαιρεσία των τοπικών αρχόντων, οδηγούσε τους χριστιανούς είτε στην μετανάστευση προς τις χριστιανικές χώρες της Ευρώπης (τότε ήταν που δημιουργήθηκαν οι περισσότερες κοινότητες Ελλήνων σε άλλα κράτη της Ευρώπης) είτε σε ασπασμό του ισλάμ, ώστε να γίνουν ίσοι με τους υπόλοιπους μουσουλμάνους, είτε σε επαναστάσεις κατά των Οθωμανών, τις οποίες συνήθως κατέπνιγαν με σφαγές και διωγμούς οι Οθωμανοί. Αυτό συνεπαγόταν μεγάλη μείωση στα φορολογικά έσοδα της αυτοκρατορίας, γι' αυτό και δέχονταν με ευχαρίστηση λαούς μη μουσουλμάνους που έβλεπαν θετικά την προοπτική να πληρώνουν φόρο και να έχουν κάποιες ελευθερίες και από ένα σημείο και μετά έδειξαν μεγαλύτερη ανεκτικότητα και προς τους χριστιανικούς λαούς της αυτοκρατορίας, ιδίως σε περιοχές που κινδύνευαν να τις χάσουν από άλλα, χριστιανικά, κράτη.

Το βασικό ερώτημα που έχω είναι το εξής: Ποιος είναι ο κύριος λόγος που στην ελληνική κοινωνία υπάρχει τόσο έντονη αντίδραση απέναντι στους Τούρκους; Έχει να κάνει μόνο με το οθωμανικό παρελθόν ή επηρεάζεται και από τις σύγχρονες σχέσεις Τουρκίας-Ελλάδας, το ζήτημα του Αιγαίου, το Κυπριακό και τις πολιτικές ισορροπίες μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση;

Αν ρωτάς για το σήμερα, το παρελθόν δεν παίζει μεγάλο ρόλο. Και με άλλους λαούς υπήρξαν πόλεμοι και έχθρα στο παρελθόν, αλλά σήμερα οι σχέσεις τους με τους Έλληνες είναι εξαιρετικές. Η διαρκής επιθετική και διεκδικητική στάση της Τουρκίας έναντι της Ελλάδας είναι που διατηρεί αυτό το κλίμα στην Ελλάδα.

Επίσης, είναι γνωστό ότι πολλές ευρωπαϊκές δυνάμεις απέκτησαν ισχύ μέσα από αποικιοκρατικές πολιτικές και εκμετάλλευση πολλών περιοχών του κόσμου. Από την Αφρική μέχρι την Ασία, υπάρχουν πολλά παραδείγματα σκληρής ευρωπαϊκής αποικιοκρατίας. Παρ’ όλα αυτά, όταν το θέμα αφορά την Τουρκία, θεωρώ ότι ορισμένοι κύκλοι χρησιμοποιούν μια γλώσσα που κατηγορεί μόνο τους Τούρκους. Θεωρώ επίσης ότι ζητήματα όπως το Κουρδικό συχνά ερμηνεύονται από το εξωτερικό με ελλιπή, μονόπλευρο ή πολιτικά φορτισμένο τρόπο.

Οι άλλες χώρες συνήθως επιτέθηκαν κατά ξένων λαών. Οι Οθωμανοί στην ουσία επιτέθηκαν κατά του ίδιου τους του λαού ή των λαών που ήθελαν να έχουν ως υπηκόους. Πυροβόλησαν δηλαδή τα πόδια τους.

Δεν πιστεύω ότι οι Τούρκοι και οι Έλληνες πρέπει να ζουν μέσα σε μόνιμη εχθρότητα. Αντίθετα, πιστεύω ότι τα ιστορικά γεγονότα πρέπει να συζητούνται με μεγαλύτερη ειλικρίνεια, ισορροπία και σεβασμό και από τις δύο πλευρές. Και εμείς έχουμε τους δικούς μας πόνους, τις δικές μας απώλειες και τις δικές μας ιστορικές ευαισθησίες. Γνωρίζω όμως ότι και εσείς έχετε τη δική σας ιστορική αφήγηση και τις δικές σας ευαισθησίες.

Γι’ αυτό ο σκοπός μου δεν είναι να τσακωθώ, αλλά να καταλάβω. Ποιοι είναι οι βασικοί λόγοι που διαμορφώνουν την ελληνική αντίληψη απέναντι στους Τούρκους; Ποια ιστορικά ζητήματα πιστεύετε ότι πρέπει να συζητηθούν πιο ανοιχτά και πιο αντικειμενικά, ώστε οι δύο κοινωνίες να καταλάβουν καλύτερα η μία την άλλη;

Θα ήθελα πραγματικά να ακούσω τις απόψεις σας.

Ο Τούρκος και ο Έλληνας ήταν στην ουσία ο μουσουλμάνος και εκείνος που ακολουθούσε το Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης. Αν άλλαζες θρησκεία, αυτόματα γινόσουν Τούρκος. Ψάξε να δεις από ανεξάρτητες πηγές πόσοι άλλαξαν θρησκεία τότε, ακόμη και άτομα που θεωρούνται σήμερα εθνικοί ήρωες της Τουρκίας. Γι' αυτό και οι Τούρκοι έχουν σε πολύ μεγάλο ποσοστό DNA από τους γηγενείς λαούς της Ανατολίας και των Βαλκανίων. Αυτό πάντως που δημιουργεί μεγάλο χάσμα είναι η διαφορά στον προσανατολισμό των χωρών. Στην Ελλάδα υπάρχει ως κυρίαρχη τάση η αποκαλούμενη δυτική κουλτούρα, κάτι που επικράτησε ήδη με τη δημιουργία του πρώτου ελληνικού κράτους και κάτι που υπήρχε σαν τάση ήδη από την εποχή της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και δημιουργούσε εσωτερικές προστριβές. Στην Τουρκία κυριαρχεί η αραβικής προέλευσης θρησκεία του ισλάμ και η ανατολίτικη νοοτροπία και κουλτούρα. Αυτά δεν μπορούν να συνυπάρξουν ποτέ. Είναι σαν να προσπαθείς να ενώσεις το νερό με το λάδι. Η μόνη περίπτωση να μπορέσουν να συνυπάρξουν θα ήταν να επέστρεφαν και οι δύο λαοί στο κοινό ανατολικό ρωμαϊκό παρελθόν, κάτι που δεν βλέπω να είναι εφικτό.

Σε ευχαριστώ για την απάντησή σου. Θα προσπαθήσω να απαντήσω με ειλικρίνεια και χωρίς προσβολές, αλλά και χωρίς να αποδεχθώ μια μονόπλευρη αφήγηση που παρουσιάζει τους Τούρκους μόνο ως “βάρβαρους”, “επιθετικούς” ή “κατώτερους πολιτισμικά”.

Πρώτα απ’ όλα, θεωρώ πολύ επικίνδυνη την άποψη ότι η “δυτική κουλτούρα” και η “ανατολική ή ισλαμική κουλτούρα” δεν μπορούν ποτέ να συνυπάρξουν. Αυτό δεν είναι ιστορική ανάλυση· είναι πολιτισμική υπεροψία. Η ιστορία της περιοχής μας δεν ήταν μόνο πόλεμοι. Ήταν και συνύπαρξη, εμπόριο, κοινές γειτονιές, κοινές λέξεις, κοινά φαγητά, κοινή μουσική και ανθρώπινες σχέσεις. Αν παρουσιάζουμε τον έναν λαό ως πολιτισμένο και τον άλλον ως βάρβαρο, τότε δεν μιλάμε για ιστορία, αλλά για στερεότυπα.

Επίσης, όταν μιλάμε για τις σημερινές ελληνοτουρκικές σχέσεις, πρέπει να είμαστε ειλικρινείς. Η Ελλάδα γνωρίζει πολύ καλά ότι δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της την Τουρκία σε μια άμεση σύγκρουση ισχύος. Γι’ αυτό πολλές φορές προσπαθεί να μετατρέψει τα διμερή προβλήματα σε ευρωπαϊκό, αμερικανικό ή διεθνές ζήτημα, ώστε να πιέσει την Τουρκία μέσα από τρίτες δυνάμεις. Αυτό όμως δεν κάνει αυτομάτως τις ελληνικές θέσεις πιο δίκαιες ή πιο λογικές. Το γεγονός ότι μια χώρα έχει πίσω της την Ευρωπαϊκή Ένωση δεν σημαίνει ότι έχει πάντα δίκιο.

Αν η Ελλάδα πραγματικά θέλει ειρήνη, πρέπει να μιλάει με την Τουρκία ως γείτονα, όχι να χρησιμοποιεί την Ευρώπη σαν ασπίδα για να κάνει μαξιμαλιστικές διεκδικήσεις. Η ειρήνη δεν χτίζεται με το να παρουσιάζεις συνεχώς την Τουρκία ως απειλή και μετά να ζητάς από άλλους να σε προστατεύσουν.

Το ίδιο ισχύει και για την Κύπρο. Η Κύπρος δεν μπορεί να παρουσιάζεται απλά ως “ελληνικό νησί”. Ναι, υπάρχει ισχυρή ελληνική/ρωμαίικη ιστορική παρουσία στο νησί, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η Κύπρος ανήκει στη σύγχρονη Ελλάδα. Ιστορική ή πολιτισμική παρουσία δεν δημιουργεί από μόνη της δικαίωμα κρατικής κυριαρχίας. Αν δεχτούμε αυτή τη λογική, τότε θα έπρεπε να γκρεμιστούν τα σύνορα όλου του κόσμου.

Στην Κύπρο υπάρχουν και Τουρκοκύπριοι. Έχουν χωριά, σπίτια, νεκροταφεία, οικογενειακές μνήμες, τραύματα και πολιτική ύπαρξη. Όταν η ελληνική πλευρά μιλά μόνο για το 1974 και αγνοεί τα γεγονότα του 1963–1964, τις επιθέσεις κατά τουρκοκυπριακών κοινοτήτων, τους εκτοπισμούς, τους θύλακες φόβου και ανασφάλειας, τότε δεν κάνει ιστορία. Κάνει επιλεκτική μνήμη.

Για τους Τούρκους και τους Τουρκοκύπριους, η Κύπρος δεν αρχίζει το 1974. Υπάρχει η μνήμη του 1963, υπάρχει η μνήμη των κοινοτικών συγκρούσεων, υπάρχει η μνήμη ανθρώπων που αναγκάστηκαν να ζήσουν απομονωμένοι και φοβισμένοι. Υπάρχει και η μνήμη του Τζενγκίζ Τοπέλ, ο οποίος για την τουρκική πλευρά αποτελεί σύμβολο των γεγονότων του 1964 στην Κύπρο. Σύμφωνα με την τουρκική αφήγηση, συνελήφθη μετά την πτώση του αεροσκάφους του και σκοτώθηκε ύστερα από βασανιστήρια. Μπορεί η ελληνική ή ελληνοκυπριακή πλευρά να έχει διαφορετική αφήγηση, αλλά δεν μπορεί να ζητά να ακουστεί μόνο ο δικός της πόνος και να αγνοεί τον πόνο της άλλης πλευράς.

Το ίδιο ισχύει και για τη Μικρά Ασία και τη Σμύρνη. Η ύπαρξη ελληνικών ή ρωμαίικων πληθυσμών σε μια περιοχή δεν δίνει αυτόματα στο σύγχρονο ελληνικό κράτος δικαίωμα να την κατακτήσει. Αν ακολουθήσουμε αυτή τη λογική, τότε η Ιταλία θα μπορούσε να διεκδικήσει την Κωνσταντινούπολη λόγω της ρωμαϊκής ιστορίας, ή άλλοι λαοί θα μπορούσαν να διεκδικήσουν εδάφη σε δεκάδες χώρες λόγω αρχαίων πληθυσμών. Αυτό δεν είναι διεθνές δίκαιο. Είναι επικίνδυνος ιστορικός ρομαντισμός.

Η Μεγάλη Ιδέα δεν ήταν απλώς μια αθώα πολιτισμική νοσταλγία. Ήταν ένα επεκτατικό εθνικιστικό όραμα που ήθελε να ενώσει με την Ελλάδα περιοχές όπου ζούσαν και άλλοι λαοί. Η απόπειρα εφαρμογής της στη Μικρά Ασία έφερε τεράστια καταστροφή όχι μόνο στους Έλληνες, αλλά και στους Τούρκους. Η ελληνική κατοχή στη Δυτική Ανατολία άφησε στη μνήμη των Τούρκων καμένα χωριά, λεηλασίες, εκτελέσεις, εκτοπισμούς και τεράστιο πόνο. Για εσάς το 1922 μπορεί να είναι κυρίως η Μικρασιατική Καταστροφή. Για εμάς η περίοδος 1919–1922 είναι επίσης κατοχή, αντίσταση, σφαγές, φωτιές και καταστροφή στην ίδια μας την πατρίδα.

Αν λοιπόν μιλάμε για τη Σμύρνη, ας μη μιλάμε μόνο από τη μία πλευρά. Ας μιλήσουμε και για το τι συνέβη στον τουρκικό πληθυσμό της Δυτικής Ανατολίας κατά την ελληνική προέλαση και υποχώρηση. Ας μιλήσουμε για τις πόλεις και τα χωριά που κάηκαν. Ας μιλήσουμε για τους ανθρώπους που έχασαν τις οικογένειές τους. Ας μιλήσουμε για τον πόνο που δεν έγινε ποτέ αρκετά γνωστός στη Δύση.

Και εδώ θέλω να πω κάτι ακόμη. Οι Τούρκοι δεν έχουν μόνο μνήμη πολέμου ή εκδίκησης. Στην Καλλίπολη, οι στρατιώτες των ANZAC πολέμησαν εναντίον των Οθωμανών. Παρ’ όλα αυτά, στη σημερινή Τουρκία δεν αντιμετωπίζονται με μίσος. Αντιθέτως, τιμώνται με σεβασμό. Υπάρχει ένα γνωστό μήνυμα που αποδίδεται στον Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, στο οποίο οι μητέρες των ξένων στρατιωτών που πέθαναν στην Καλλίπολη παρηγορούνται με ανθρώπινο και συγκινητικό τρόπο. Το μήνυμα είναι ότι οι νεκροί τους αναπαύονται πλέον σε φιλική γη και θεωρούνται και δικά μας παιδιά.

Αυτό δείχνει κάτι πολύ σημαντικό: η τουρκική ιστορική μνήμη δεν είναι μόνο μίσος. Υπάρχει και σεβασμός προς τον αντίπαλο, ακόμη και προς εκείνον που ήρθε να πολεμήσει στα δικά μας εδάφη. Ένας λαός που μπορεί να δείξει σεβασμό στον νεκρό στρατιώτη του εχθρού δεν μπορεί να παρουσιάζεται τόσο εύκολα ως “βάρβαρος”.

Υπάρχει επίσης μια σημερινή κοινωνική διάσταση. Ένας Έλληνας μπορεί να έρθει στην Τουρκία, να ταξιδέψει στην Κωνσταντινούπολη, στη Σμύρνη, στην Αττάλεια, στα παράλια του Αιγαίου, και στις περισσότερες περιπτώσεις δεν θα αντιμετωπιστεί ως εχθρός. Θα αντιμετωπιστεί ως τουρίστας, ως γείτονας, ως άνθρωπος. Φυσικά υπάρχουν προκαταλήψεις και στην Τουρκία, δεν το αρνούμαι. Όμως στην Ελλάδα η τουρκική ταυτότητα συχνά φορτώνεται αμέσως με έννοιες όπως “εισβολέας”, “βάρβαρος”, “απειλή” ή “ανατολίτης”. Αυτό το βλέπουμε συχνά στον δημόσιο λόγο, στα κοινωνικά δίκτυα και σε εθνικιστικούς κύκλους.

Δεν λέω ότι όλοι οι Έλληνες είναι ρατσιστές. Αυτό θα ήταν άδικο και λάθος. Υπάρχουν πολλοί Έλληνες που σκέφτονται ανθρώπινα, ειρηνικά και λογικά. Όμως δεν μπορεί να αγνοηθεί ότι στην ελληνική κοινωνία υπάρχει μια βαθιά καχυποψία και πολλές φορές πολιτισμική περιφρόνηση απέναντι στους Τούρκους. Το να παρουσιάζεται συνεχώς ο Τούρκος ως βάρβαρος, απειλή ή ιστορικός εχθρός δεν βοηθά την ειρήνη. Δημιουργεί περισσότερη απόσταση.

Εγώ δεν γράφω αυτά για να πω ότι οι Τούρκοι δεν έκαναν ποτέ λάθη. Κάθε κράτος, κάθε αυτοκρατορία, κάθε λαός έχει σκοτεινές σελίδες. Αλλά αρνούμαι να δεχθώ ότι μόνο οι Τούρκοι πρέπει να απολογούνται για την ιστορία, ενώ οι ελληνικοί εθνικισμοί, η Μεγάλη Ιδέα, η κατοχή της Δυτικής Ανατολίας, η πίεση στους Τουρκοκύπριους και οι αντιτουρκικές προκαταλήψεις μένουν εκτός συζήτησης.

Αν θέλετε πραγματικό διάλογο, τότε η ερώτηση δεν πρέπει να είναι μόνο “τι έκαναν οι Τούρκοι στους Έλληνες;”. Πρέπει να είναι και “τι έκαναν οι Έλληνες, οι βαλκανικοί εθνικισμοί και οι μεγάλες δυνάμεις στους Τούρκους και στους μουσουλμανικούς πληθυσμούς της περιοχής;”.

Η πραγματική ειρήνη δεν θα έρθει όταν η μία πλευρά θεωρεί τον εαυτό της πολιτισμένη και την άλλη βάρβαρη. Θα έρθει όταν και οι δύο πλευρές δεχτούν ότι πλήγωσαν και πληγώθηκαν. Η Ελλάδα έχει τη δική της μνήμη και τον δικό της πόνο. Το δέχομαι. Αλλά και οι Τούρκοι έχουν μνήμη, πόνο, νεκρούς, πρόσφυγες, χαμένες πατρίδες και ιστορίες που δεν ακούστηκαν αρκετά.

Αν πραγματικά θέλουμε να μιλήσουμε σοβαρά, ας μιλήσουμε χωρίς υπεροψία. Όχι σαν ένας “πολιτισμένος” λαός που δικάζει έναν “βάρβαρο” λαό, αλλά σαν δύο γειτονικοί λαοί που μοιράστηκαν ιστορία, πόλεμο, τραύμα, γειτονιά και μοίρα. Μόνο έτσι μπορεί να υπάρξει ειλικρινής κατανόηση.

[Adminović]

Πρώτα απ’ όλα, θεωρώ πολύ επικίνδυνη την άποψη ότι η “δυτική κουλτούρα” και η “ανατολική ή ισλαμική κουλτούρα” δεν μπορούν ποτέ να συνυπάρξουν. Αυτό δεν είναι ιστορική ανάλυση· είναι πολιτισμική υπεροψία.

Η απόλυτη πραγματικότητα είναι.
Είναι σαν να μου λες ότι ένα κράτος μπορεί να είναι ταυτόχρονα κομμουνιστικό και καπιταλιστικό. Τα ισλαμικά κράτη που έχουν υιοθετήσει την δυτική κουλτούρα (και όχι απλά έναν δυτικό μανδύα ή προσωπείο) έχουν πάψει να είναι ισλαμικα επί της ουσίας.

Η ιστορία της περιοχής μας δεν ήταν μόνο πόλεμοι. Ήταν και συνύπαρξη, εμπόριο, κοινές γειτονιές, κοινές λέξεις, κοινά φαγητά, κοινή μουσική και ανθρώπινες σχέσεις. Αν παρουσιάζουμε τον έναν λαό ως πολιτισμένο και τον άλλον ως βάρβαρο, τότε δεν μιλάμε για ιστορία, αλλά για στερεότυπα.

Δεν υπήρξε καμία ισότιμη συνύπαρξη στην Οθωμανική αυτοκρατορία.
Ο μουσουλμάνος και ο χριστιανός υπήκοος της Οθωμανικής αυτοκρατορίας ποτέ δεν ήταν στο ίδιο επίπεδο. Αναζήτησε όποια ανεξάρτητη πηγή θέλεις.
Οι χριστιανοί που παρέμειναν στις υπό οθωμανική κατοχή περιοχές είναι κυρίως όσοι δεν είχαν άλλη επιλογή ή όσοι έκριναν ότι τους συμφέρει αυτό από μια μετανάστευση σε άλλα χριστιανικά κράτη.

Επίσης, όταν μιλάμε για τις σημερινές ελληνοτουρκικές σχέσεις, πρέπει να είμαστε ειλικρινείς. Η Ελλάδα γνωρίζει πολύ καλά ότι δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της την Τουρκία σε μια άμεση σύγκρουση ισχύος. Γι’ αυτό πολλές φορές προσπαθεί να μετατρέψει τα διμερή προβλήματα σε ευρωπαϊκό, αμερικανικό ή διεθνές ζήτημα, ώστε να πιέσει την Τουρκία μέσα από τρίτες δυνάμεις. Αυτό όμως δεν κάνει αυτομάτως τις ελληνικές θέσεις πιο δίκαιες ή πιο λογικές. Το γεγονός ότι μια χώρα έχει πίσω της την Ευρωπαϊκή Ένωση δεν σημαίνει ότι έχει πάντα δίκιο.

Η Ελλάδα μπορεί να προκαλέσει μεγάλη καταστροφή στην Τουρκία κι αυτό το γνωρίζει και η Τουρκία και είναι αρκετό.
Η γνωστοποίηση της επιθετικής συμπεριφοράς της Τουρκίας στους συμμάχους και διεθνείς οργανισμούς επίσης είναι θεμιτή, από την στιγμή που η Τουρκία διαρκώς εισβάλει σε άλλα κράτη και απειλεί άλλους με πόλεμο. Ας αποσυρθεί η Τουρκία από τα κράτη στα οποία έχει εισβάλει, ας σταματήσει τις απειλές, ας έρθει στα διεθνή δικαστήρια για την επίλυση κάθε διεθνούς διαφοράς και τότε μόνο θα μπορούσε να πει ότι κακώς η Ελλάδα την καταγγέλει σε διεθνείς οργανισμούς.

Αν η Ελλάδα πραγματικά θέλει ειρήνη, πρέπει να μιλάει με την Τουρκία ως γείτονα, όχι να χρησιμοποιεί την Ευρώπη σαν ασπίδα για να κάνει μαξιμαλιστικές διεκδικήσεις. Η ειρήνη δεν χτίζεται με το να παρουσιάζεις συνεχώς την Τουρκία ως απειλή και μετά να ζητάς από άλλους να σε προστατεύσουν.

Και πάλι, η Ελλάδα ούτε εισέβαλε σε άλλο κράτος ούτε απειλεί με πόλεμο αλλά κράτη. Άλλος το κάνει αυτό.

Στην Κύπρο υπάρχουν και Τουρκοκύπριοι. Έχουν χωριά, σπίτια, νεκροταφεία, οικογενειακές μνήμες, τραύματα και πολιτική ύπαρξη. Όταν η ελληνική πλευρά μιλά μόνο για το 1974 και αγνοεί τα γεγονότα του 1963–1964, τις επιθέσεις κατά τουρκοκυπριακών κοινοτήτων, τους εκτοπισμούς, τους θύλακες φόβου και ανασφάλειας, τότε δεν κάνει ιστορία. Κάνει επιλεκτική μνήμη.

Αν και αυτό είναι εσωτερικό θέμα της Κύπρου, οι μουσουλμάνοι Κύπριοι (διότι Τούρκοι ποτέ δεν μετανάστευσαν εκεί, εξισλαμισμένοι Κύπριοι είναι) είχαν προβεί σε βιαιότητες κατά των Ελλήνων της Κύπρου πιο πριν. Φυσικά και δεν επικροτώ την βίαιη αντίδραση των Ελλήνων της Κύπρου, άλλα δεν μπορεί να παραβλέψουμε τα όσα προηγήθηκαν.

Αν λοιπόν μιλάμε για τη Σμύρνη, ας μη μιλάμε μόνο από τη μία πλευρά. Ας μιλήσουμε και για το τι συνέβη στον τουρκικό πληθυσμό της Δυτικής Ανατολίας κατά την ελληνική προέλαση και υποχώρηση. Ας μιλήσουμε για τις πόλεις και τα χωριά που κάηκαν. Ας μιλήσουμε για τους ανθρώπους που έχασαν τις οικογένειές τους. Ας μιλήσουμε για τον πόνο που δεν έγινε ποτέ αρκετά γνωστός στη Δύση.

Κι εκεί προηγήθηκε ακραία βία κατά των χριστιανών (η οποία σκόπιμα αποσοωπειται στην Τουρκία), που δεν ήταν μόνο Έλληνες σε αυτή την περίπτωση, αλλά και Αρμένιοι, Ασσύριοι, Λαζοί κλπ. Πρώτα να αναγνωρίσει η Τουρκία τις εθνοκαθάρσεις που διέπραξε (και προηγήθηκαν της παρουσίας του ελληνικού στρατού στην Ανατολία) και μετά να κάνει υποδείξεις.

Αυτό δείχνει κάτι πολύ σημαντικό: η τουρκική ιστορική μνήμη δεν είναι μόνο μίσος. Υπάρχει και σεβασμός προς τον αντίπαλο, ακόμη και προς εκείνον που ήρθε να πολεμήσει στα δικά μας εδάφη. Ένας λαός που μπορεί να δείξει σεβασμό στον νεκρό στρατιώτη του εχθρού δεν μπορεί να παρουσιάζεται τόσο εύκολα ως “βάρβαρος”.

Η Τουρκία ας μάθει πρώτα να σέβεται το παρελθόν της και τους αληθινούς προγόνους της και μετά το συζητάμε για τον σεβασμό στους αντιπάλους της. Η καταστροφή και βεβήλωση των χριστιανικών μνημείων, που στην ουσία είναι μνημεία των δικών σας προγόνων, δεν έχει προηγούμενο στην Τουρκία.

Υπάρχει επίσης μια σημερινή κοινωνική διάσταση. Ένας Έλληνας μπορεί να έρθει στην Τουρκία, να ταξιδέψει στην Κωνσταντινούπολη, στη Σμύρνη, στην Αττάλεια, στα παράλια του Αιγαίου, και στις περισσότερες περιπτώσεις δεν θα αντιμετωπιστεί ως εχθρός. Θα αντιμετωπιστεί ως τουρίστας, ως γείτονας, ως άνθρωπος. Φυσικά υπάρχουν προκαταλήψεις και στην Τουρκία, δεν το αρνούμαι. Όμως στην Ελλάδα η τουρκική ταυτότητα συχνά φορτώνεται αμέσως με έννοιες όπως “εισβολέας”, “βάρβαρος”, “απειλή” ή “ανατολίτης”. Αυτό το βλέπουμε συχνά στον δημόσιο λόγο, στα κοινωνικά δίκτυα και σε εθνικιστικούς κύκλους.

Δεν είδα πουθενά και ποτέ κάποια εχθρική αντιμετώπιση κατά τουριστών από την Τουρκία. Μεμονωμένα περιστατικά μπορεί και να υπήρξαν, άλλα γενικά πολύ φιλική αντιμετώπιση έχουν οι Τούρκοι τουρίστες. Κι εγώ προσωπικά είχα στο παρελθόν σχέση με κοπέλα από την Τουρκία.

Δεν λέω ότι όλοι οι Έλληνες είναι ρατσιστές. Αυτό θα ήταν άδικο και λάθος. Υπάρχουν πολλοί Έλληνες που σκέφτονται ανθρώπινα, ειρηνικά και λογικά. Όμως δεν μπορεί να αγνοηθεί ότι στην ελληνική κοινωνία υπάρχει μια βαθιά καχυποψία και πολλές φορές πολιτισμική περιφρόνηση απέναντι στους Τούρκους. Το να παρουσιάζεται συνεχώς ο Τούρκος ως βάρβαρος, απειλή ή ιστορικός εχθρός δεν βοηθά την ειρήνη. Δημιουργεί περισσότερη απόσταση.

Αυτό το παράπονο καλό θα ήταν να το διατυπώσεις στην κυβέρνηση της χώρας σου, η οποία διαρκώς απειλεί.

ΥΓ. Μουσουλμάνος της Θράκης είσαι;

[Λαχουρένιος]

Επίσης, όταν μιλάμε για τις σημερινές ελληνοτουρκικές σχέσεις, πρέπει να είμαστε ειλικρινείς. Η Ελλάδα γνωρίζει πολύ καλά ότι δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της την Τουρκία σε μια άμεση σύγκρουση ισχύος. Γι’ αυτό πολλές φορές προσπαθεί να μετατρέψει τα διμερή προβλήματα σε ευρωπαϊκό, αμερικανικό ή διεθνές ζήτημα, ώστε να πιέσει την Τουρκία μέσα από τρίτες δυνάμεις. Αυτό όμως δεν κάνει αυτομάτως τις ελληνικές θέσεις πιο δίκαιες ή πιο λογικές. Το γεγονός ότι μια χώρα έχει πίσω της την Ευρωπαϊκή Ένωση δεν σημαίνει ότι έχει πάντα δίκιο.

Αν η Ελλάδα πραγματικά θέλει ειρήνη, πρέπει να μιλάει με την Τουρκία ως γείτονα, όχι να χρησιμοποιεί την Ευρώπη σαν ασπίδα για να κάνει μαξιμαλιστικές διεκδικήσεις. Η ειρήνη δεν χτίζεται με το να παρουσιάζεις συνεχώς την Τουρκία ως απειλή και μετά να ζητάς από άλλους να σε προστατεύσουν.

Και γιατί είναι θεμιτό να χρησιμοποιεί η Τουρκία την στρατιωτική της ισχύ για να επιβάλλει τις δικές της θέσεις ενώ δεν είναι θεμιτό να χρησιμοποιεί την διπλωματία η Ελλάδα για να προωθήσει τις δικές της θέσεις; Σε όλο τον πλανήτη οι σχέσεις μεταξύ των κρατών βασίζονται στην πολιτική και στρατιωτική ισχύ και όχι απλώς στα επιχειρήματα.

Όμως στην Ελλάδα η τουρκική ταυτότητα συχνά φορτώνεται αμέσως με έννοιες όπως “εισβολέας”, “βάρβαρος”, “απειλή” ή “ανατολίτης”. Αυτό το βλέπουμε συχνά στον δημόσιο λόγο, στα κοινωνικά δίκτυα και σε εθνικιστικούς κύκλους.

Αυτό είναι αναμενόμενο γιατί οι τούρκοι ήρθαν ως εισβολείς στην περιοχή και το πολιτιστικό τους επίπεδο ήταν χαμηλότερο από το βυζαντινό και ευρωπαικό γιατί ήταν ακόμα στο νομαδικό στάδιο πολιτισμού. Δεν συμφωνώ όμως να αντιμετωπίζονται οι σημερινοί, καθημερινοί τούρκοι με προκατάληψη και εχθρότητα. Πολιτικά και ιστορικά είναι τα θέματα μας και όχι προσωπικά.

Αν θέλετε πραγματικό διάλογο, τότε η ερώτηση δεν πρέπει να είναι μόνο “τι έκαναν οι Τούρκοι στους Έλληνες;”. Πρέπει να είναι και “τι έκαναν οι Έλληνες, οι βαλκανικοί εθνικισμοί και οι μεγάλες δυνάμεις στους Τούρκους και στους μουσουλμανικούς πληθυσμούς της περιοχής;”.

Τι έκαναν οι έλληνες και οι βαλκανικοί εθνικισμοί δηλαδή; Έπρεπε να κάτσουν να μείνουν σκλαβωμένοι στους οθωμανούς για πάντα; Οι οθωμανοί ήρθαν στα βαλκάνια και τα κατέκτησαν, όχι οι βαλκάνιοι στην κεντρική Ασία.

[woody]

Πρώτα απ’ όλα, θεωρώ πολύ επικίνδυνη την άποψη ότι η “δυτική κουλτούρα” και η “ανατολική ή ισλαμική κουλτούρα” δεν μπορούν ποτέ να συνυπάρξουν. Αυτό δεν είναι ιστορική ανάλυση· είναι πολιτισμική υπεροψία.

Η απόλυτη πραγματικότητα είναι.
Είναι σαν να μου λες ότι ένα κράτος μπορεί να είναι ταυτόχρονα κομμουνιστικό και καπιταλιστικό. Τα ισλαμικά κράτη που έχουν υιοθετήσει την δυτική κουλτούρα (και όχι απλά έναν δυτικό μανδύα ή προσωπείο) έχουν πάψει να είναι ισλαμικα επί της ουσίας.

Η ιστορία της περιοχής μας δεν ήταν μόνο πόλεμοι. Ήταν και συνύπαρξη, εμπόριο, κοινές γειτονιές, κοινές λέξεις, κοινά φαγητά, κοινή μουσική και ανθρώπινες σχέσεις. Αν παρουσιάζουμε τον έναν λαό ως πολιτισμένο και τον άλλον ως βάρβαρο, τότε δεν μιλάμε για ιστορία, αλλά για στερεότυπα.

Δεν υπήρξε καμία ισότιμη συνύπαρξη στην Οθωμανική αυτοκρατορία.
Ο μουσουλμάνος και ο χριστιανός υπήκοος της Οθωμανικής αυτοκρατορίας ποτέ δεν ήταν στο ίδιο επίπεδο. Αναζήτησε όποια ανεξάρτητη πηγή θέλεις.
Οι χριστιανοί που παρέμειναν στις υπό οθωμανική κατοχή περιοχές είναι κυρίως όσοι δεν είχαν άλλη επιλογή ή όσοι έκριναν ότι τους συμφέρει αυτό από μια μετανάστευση σε άλλα χριστιανικά κράτη.

Επίσης, όταν μιλάμε για τις σημερινές ελληνοτουρκικές σχέσεις, πρέπει να είμαστε ειλικρινείς. Η Ελλάδα γνωρίζει πολύ καλά ότι δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της την Τουρκία σε μια άμεση σύγκρουση ισχύος. Γι’ αυτό πολλές φορές προσπαθεί να μετατρέψει τα διμερή προβλήματα σε ευρωπαϊκό, αμερικανικό ή διεθνές ζήτημα, ώστε να πιέσει την Τουρκία μέσα από τρίτες δυνάμεις. Αυτό όμως δεν κάνει αυτομάτως τις ελληνικές θέσεις πιο δίκαιες ή πιο λογικές. Το γεγονός ότι μια χώρα έχει πίσω της την Ευρωπαϊκή Ένωση δεν σημαίνει ότι έχει πάντα δίκιο.

Η Ελλάδα μπορεί να προκαλέσει μεγάλη καταστροφή στην Τουρκία κι αυτό το γνωρίζει και η Τουρκία και είναι αρκετό.
Η γνωστοποίηση της επιθετικής συμπεριφοράς της Τουρκίας στους συμμάχους και διεθνείς οργανισμούς επίσης είναι θεμιτή, από την στιγμή που η Τουρκία διαρκώς εισβάλει σε άλλα κράτη και απειλεί άλλους με πόλεμο. Ας αποσυρθεί η Τουρκία από τα κράτη στα οποία έχει εισβάλει, ας σταματήσει τις απειλές, ας έρθει στα διεθνή δικαστήρια για την επίλυση κάθε διεθνούς διαφοράς και τότε μόνο θα μπορούσε να πει ότι κακώς η Ελλάδα την καταγγέλει σε διεθνείς οργανισμούς.

Αν η Ελλάδα πραγματικά θέλει ειρήνη, πρέπει να μιλάει με την Τουρκία ως γείτονα, όχι να χρησιμοποιεί την Ευρώπη σαν ασπίδα για να κάνει μαξιμαλιστικές διεκδικήσεις. Η ειρήνη δεν χτίζεται με το να παρουσιάζεις συνεχώς την Τουρκία ως απειλή και μετά να ζητάς από άλλους να σε προστατεύσουν.

Και πάλι, η Ελλάδα ούτε εισέβαλε σε άλλο κράτος ούτε απειλεί με πόλεμο αλλά κράτη. Άλλος το κάνει αυτό.

Στην Κύπρο υπάρχουν και Τουρκοκύπριοι. Έχουν χωριά, σπίτια, νεκροταφεία, οικογενειακές μνήμες, τραύματα και πολιτική ύπαρξη. Όταν η ελληνική πλευρά μιλά μόνο για το 1974 και αγνοεί τα γεγονότα του 1963–1964, τις επιθέσεις κατά τουρκοκυπριακών κοινοτήτων, τους εκτοπισμούς, τους θύλακες φόβου και ανασφάλειας, τότε δεν κάνει ιστορία. Κάνει επιλεκτική μνήμη.

Αν και αυτό είναι εσωτερικό θέμα της Κύπρου, οι μουσουλμάνοι Κύπριοι (διότι Τούρκοι ποτέ δεν μετανάστευσαν εκεί, εξισλαμισμένοι Κύπριοι είναι) είχαν προβεί σε βιαιότητες κατά των Ελλήνων της Κύπρου πιο πριν. Φυσικά και δεν επικροτώ την βίαιη αντίδραση των Ελλήνων της Κύπρου, άλλα δεν μπορεί να παραβλέψουμε τα όσα προηγήθηκαν.

Αν λοιπόν μιλάμε για τη Σμύρνη, ας μη μιλάμε μόνο από τη μία πλευρά. Ας μιλήσουμε και για το τι συνέβη στον τουρκικό πληθυσμό της Δυτικής Ανατολίας κατά την ελληνική προέλαση και υποχώρηση. Ας μιλήσουμε για τις πόλεις και τα χωριά που κάηκαν. Ας μιλήσουμε για τους ανθρώπους που έχασαν τις οικογένειές τους. Ας μιλήσουμε για τον πόνο που δεν έγινε ποτέ αρκετά γνωστός στη Δύση.

Κι εκεί προηγήθηκε ακραία βία κατά των χριστιανών (η οποία σκόπιμα αποσοωπειται στην Τουρκία), που δεν ήταν μόνο Έλληνες σε αυτή την περίπτωση, αλλά και Αρμένιοι, Ασσύριοι, Λαζοί κλπ. Πρώτα να αναγνωρίσει η Τουρκία τις εθνοκαθάρσεις που διέπραξε (και προηγήθηκαν της παρουσίας του ελληνικού στρατού στην Ανατολία) και μετά να κάνει υποδείξεις.

Αυτό δείχνει κάτι πολύ σημαντικό: η τουρκική ιστορική μνήμη δεν είναι μόνο μίσος. Υπάρχει και σεβασμός προς τον αντίπαλο, ακόμη και προς εκείνον που ήρθε να πολεμήσει στα δικά μας εδάφη. Ένας λαός που μπορεί να δείξει σεβασμό στον νεκρό στρατιώτη του εχθρού δεν μπορεί να παρουσιάζεται τόσο εύκολα ως “βάρβαρος”.

Η Τουρκία ας μάθει πρώτα να σέβεται το παρελθόν της και τους αληθινούς προγόνους της και μετά το συζητάμε για τον σεβασμό στους αντιπάλους της. Η καταστροφή και βεβήλωση των χριστιανικών μνημείων, που στην ουσία είναι μνημεία των δικών σας προγόνων, δεν έχει προηγούμενο στην Τουρκία.

Υπάρχει επίσης μια σημερινή κοινωνική διάσταση. Ένας Έλληνας μπορεί να έρθει στην Τουρκία, να ταξιδέψει στην Κωνσταντινούπολη, στη Σμύρνη, στην Αττάλεια, στα παράλια του Αιγαίου, και στις περισσότερες περιπτώσεις δεν θα αντιμετωπιστεί ως εχθρός. Θα αντιμετωπιστεί ως τουρίστας, ως γείτονας, ως άνθρωπος. Φυσικά υπάρχουν προκαταλήψεις και στην Τουρκία, δεν το αρνούμαι. Όμως στην Ελλάδα η τουρκική ταυτότητα συχνά φορτώνεται αμέσως με έννοιες όπως “εισβολέας”, “βάρβαρος”, “απειλή” ή “ανατολίτης”. Αυτό το βλέπουμε συχνά στον δημόσιο λόγο, στα κοινωνικά δίκτυα και σε εθνικιστικούς κύκλους.

Δεν είδα πουθενά και ποτέ κάποια εχθρική αντιμετώπιση κατά τουριστών από την Τουρκία. Μεμονωμένα περιστατικά μπορεί και να υπήρξαν, άλλα γενικά πολύ φιλική αντιμετώπιση έχουν οι Τούρκοι τουρίστες. Κι εγώ προσωπικά είχα στο παρελθόν σχέση με κοπέλα από την Τουρκία.

Δεν λέω ότι όλοι οι Έλληνες είναι ρατσιστές. Αυτό θα ήταν άδικο και λάθος. Υπάρχουν πολλοί Έλληνες που σκέφτονται ανθρώπινα, ειρηνικά και λογικά. Όμως δεν μπορεί να αγνοηθεί ότι στην ελληνική κοινωνία υπάρχει μια βαθιά καχυποψία και πολλές φορές πολιτισμική περιφρόνηση απέναντι στους Τούρκους. Το να παρουσιάζεται συνεχώς ο Τούρκος ως βάρβαρος, απειλή ή ιστορικός εχθρός δεν βοηθά την ειρήνη. Δημιουργεί περισσότερη απόσταση.

Αυτό το παράπονο καλό θα ήταν να το διατυπώσεις στην κυβέρνηση της χώρας σου, η οποία διαρκώς απειλεί.

ΥΓ. Μουσουλμάνος της Θράκης είσαι;

Στην πραγματικότητα, πιστεύω ότι, έστω και εν μέρει, συναντιόμαστε σε ένα κοινό σημείο. Στο παρελθόν και οι δύο κοινωνίες έζησαν πολλά. Το ποιος υπέφερε περισσότερο και ποιος λιγότερο δεν μου φαίνεται πλέον τόσο ουσιαστικό να το συζητάμε συνεχώς. Γιατί ακόμη κι αν μιλάμε γι’ αυτά τα ζητήματα για μέρες ή και μήνες, πιθανότατα δεν θα καταλήξουμε ποτέ απολύτως στο ίδιο συμπέρασμα.

Εγώ υποστηρίζω την ειρήνη και τη συμβίωση των ανθρώπων με αδελφοσύνη σε όλο τον κόσμο. Η ανθρώπινη ζωή διαρκεί κατά μέσο όρο περίπου 80 χρόνια και δεν θέλω να περάσω αυτή τη σύντομη ζωή μισώντας άλλους ανθρώπους. Φυσικά, αυτό πρέπει να είναι αμοιβαίο. Γιατί αν εγώ μιλάω για ειρήνη και η άλλη πλευρά απαντά συνεχώς με το «εσείς κάνατε αυτό, εσείς κάνατε εκείνο», τότε κι εγώ αναγκαστικά θα απαντήσω «κι εσείς κάνατε αυτό, κι εσείς κάνατε εκείνο». Στο τέλος θα επιστρέψουμε ξανά στο ίδιο σημείο όπου βρισκόμαστε εδώ και χρόνια, χωρίς να φτάνουμε πουθενά.

Υπάρχει επίσης ένα ακόμη θέμα που με ενδιαφέρει. Τι σκέφτεστε για το ζήτημα των νησιών του Αιγαίου; Στην Τουρκία υπάρχει η άποψη ότι, σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λωζάνης και ορισμένες σχετικές συμφωνίες, κάποια νησιά θα έπρεπε να έχουν αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς, ενώ σήμερα θεωρείται ότι υπάρχει εκεί σοβαρή στρατιωτική παρουσία. Από την τουρκική πλευρά αυτό αντιμετωπίζεται ως απειλή ασφαλείας και ως παραβίαση συμφωνιών. Ένα τέτοιο ζήτημα δημιουργεί φυσικά μεγάλη ένταση ανάμεσα στις δύο χώρες. Εσείς πώς αξιολογείτε τη στάση της Ελλάδας σε αυτό το θέμα;

Πιστεύω επίσης ότι οι ΗΠΑ παίζουν διπλό παιχνίδι στην περιοχή. Για παράδειγμα, η μεταφορά μεγάλης ποσότητας στρατιωτικού υλικού στην Αλεξανδρούπολη μέσω ασκήσεων του ΝΑΤΟ και η παραμονή μέρους αυτού του εξοπλισμού στην περιοχή ή η παραχώρησή του στην Ελλάδα προκαλεί φυσικά υποψίες στην Τουρκία. Αν αυτό γινόταν πιο άμεσα, η Τουρκία θα αντιδρούσε πολύ πιο έντονα. Γι’ αυτό πιστεύω ότι παρουσιάζεται με διαφορετικές δικαιολογίες. Με τον ίδιο τρόπο, η στρατιωτική συγκέντρωση σε περιοχές κοντά στην Τουρκία δημιουργεί σοβαρή αίσθηση απειλής στην τουρκική κοινωνία.

Η δική μου ανησυχία είναι η εξής: πιστεύω ότι σε μια στιγμή αδυναμίας της Τουρκίας, ορισμένες ξένες δυνάμεις θα μπορούσαν να θελήσουν να χρησιμοποιήσουν την Ελλάδα εναντίον της Τουρκίας. Το Ισραήλ, οι ΗΠΑ ή άλλα κράτη ίσως δεν ενδιαφέρονται πραγματικά για τον ελληνικό λαό, αλλά θέλουν να χρησιμοποιήσουν τις ισορροπίες της περιοχής για τα δικά τους συμφέροντα. Εσείς, ως λαός, θεωρείτε σωστό να γίνετε μέρος μιας τέτοιας πολιτικής;

Επίσης, δεν συμφωνώ απόλυτα με ορισμένα από τα πρώτα σημεία που ανέφερες. Κατά τη γνώμη μου, η Τουρκία και η Ελλάδα δεν είναι δύο χώρες που μπορούν να συγκριθούν πλήρως σε έναν υποθετικό πόλεμο ένας προς έναν. Η Τουρκία δεν αποτελείται μόνο από τα σημερινά της σύνορα· έχει ιστορική, στρατιωτική, δημογραφική και περιφερειακή επιρροή πολύ ευρύτερη. Παρ’ όλα αυτά, πιστεύω ότι ένας πόλεμος θα έβλαπτε και τις δύο χώρες. Γι’ αυτό το θέμα δεν πρέπει να είναι ποιος είναι πιο ισχυρός, αλλά πώς οι δύο χώρες δεν θα πέσουν σε αυτή την παγίδα.

Το ζήτημα του PKK είναι επίσης πολύ ευαίσθητο για την Τουρκία. Στην Τουρκία αναφέρεται συχνά ότι αυτή η τρομοκρατική οργάνωση, η οποία απασχόλησε τη χώρα για πολλά χρόνια, υποστηρίχθηκε στο παρελθόν από ορισμένες εξωτερικές δυνάμεις και κύκλους. Οι σχέσεις του Αμπντουλάχ Οτσαλάν με την Ελλάδα είναι επίσης ένα θέμα που είναι γνωστό και δεν έχει ξεχαστεί στην Τουρκία. Γι’ αυτό πολλοί άνθρωποι στην Τουρκία δεν συμφωνούν με την άποψη ότι η Ελλάδα είναι πάντα η πλευρά που βρίσκεται μόνο σε αμυντική θέση. Αντίθετα, από τουρκική οπτική, πολλές φορές τα προκλητικά και επιθετικά βήματα θεωρείται ότι γίνονται από την ελληνική πλευρά. Υπάρχουν επίσης αρκετοί άνθρωποι που πιστεύουν ότι η Τουρκία μέχρι σήμερα έχει δείξει υπομονή σε πολλά ζητήματα.

Λαμβάνοντας όλα αυτά υπόψη, πιστεύω ότι μία από τις πλευρές που πρέπει να κάνει βήματα αποκλιμάκωσης είναι και η Ελλάδα. Γιατί ο πιο σωστός δρόμος και για τις δύο χώρες είναι η ειρήνη. Εμείς οι Τούρκοι είμαστε στην πραγματικότητα ένας λαός που μπορεί να ανταποκριθεί πολύ θετικά σε μια ειλικρινή και ειρηνική προσέγγιση. Πιστέψτε με, ένα ειλικρινές χαμόγελο και μια καλή πρόθεση μπορούν να κάνουν τον λαό μας να αφήσει πολλά πράγματα πίσω. Η ειρηνική στάση σας θα κάνει και εμάς πιο ειρηνικούς.

Ο πόλεμος θα πάει μόνο την Τουρκία και την Ελλάδα πίσω. Αυτοί που θα κερδίσουν από κάτι τέτοιο θα είναι άλλα κράτη. Πραγματικά πιστεύετε ότι το Ισραήλ, οι ΗΠΑ ή άλλες μεγάλες δυνάμεις νοιάζονται για τον ελληνικό λαό; Εγώ πιστεύω ότι ο πραγματικός τους στόχος είναι να αποδυναμώσουν την Τουρκία, να ελέγξουν τις ενεργειακές ισορροπίες της περιοχής και, αν μπορούν, να χρησιμοποιήσουν δύο γειτονικούς λαούς τον έναν εναντίον του άλλου. Είναι πολύ πιο εύκολο γι’ αυτούς να χρησιμοποιούν τις χώρες της περιοχής σαν πιόνια, αντί να στέλνουν απευθείας τους δικούς τους στρατιώτες σε πόλεμο.

Οι πόλεμοι στη Μέση Ανατολή, ακόμη κι αν η Ελλάδα θεωρεί τον εαυτό της μέρος της Ευρώπης, επηρεάζουν και εσάς. Γιατί είμαστε γείτονες. Ζούμε στην ίδια γεωγραφία. Γι’ αυτό η Τουρκία και η Ελλάδα δεν πρέπει να είναι εχθροί, αλλά να προσπαθήσουν να καταλάβουν καλύτερα η μία την άλλη. Πιστέψτε με, η ανθρωπιά είναι πιο σημαντική από όλα αυτά τα ιστορικά και πολιτικά ζητήματα.

Πιστεύω ότι οι Τούρκοι και οι Έλληνες είναι δύο λαοί που μπορούν στην πραγματικότητα να καταλάβουν ο ένας τον άλλον. Δυστυχώς όμως οι λαοί συχνά επηρεάζονται από ξένες δυνάμεις, από τα μέσα ενημέρωσης και από την πολιτική, και στρέφονται ο ένας εναντίον του άλλου. Αν η Ελλάδα, αντί να βασίζεται στις ΗΠΑ ή σε άλλες χώρες, είχε χτίσει μια πιο ειλικρινή συνεργασία με την Τουρκία, πιστεύω ότι σήμερα και οι δύο χώρες θα βρίσκονταν σε πολύ καλύτερη και ισχυρότερη θέση. Δυστυχώς, ως λαοί συχνά κοιμόμαστε μέσα στην προπαγάνδα· και οι άνθρωποι που βλέπουν την πραγματικότητα είναι λίγοι.

Παρεμπιπτόντως, δυστυχώς δεν ζω στη Θράκη, φίλε μου. Όμως πραγματικά θα ήθελα πολύ να σε γνωρίσω. Αν κάποια μέρα έρθεις στην Τουρκία, θα χαρώ να σε φιλοξενήσω.

[woody]

Επίσης, όταν μιλάμε για τις σημερινές ελληνοτουρκικές σχέσεις, πρέπει να είμαστε ειλικρινείς. Η Ελλάδα γνωρίζει πολύ καλά ότι δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της την Τουρκία σε μια άμεση σύγκρουση ισχύος. Γι’ αυτό πολλές φορές προσπαθεί να μετατρέψει τα διμερή προβλήματα σε ευρωπαϊκό, αμερικανικό ή διεθνές ζήτημα, ώστε να πιέσει την Τουρκία μέσα από τρίτες δυνάμεις. Αυτό όμως δεν κάνει αυτομάτως τις ελληνικές θέσεις πιο δίκαιες ή πιο λογικές. Το γεγονός ότι μια χώρα έχει πίσω της την Ευρωπαϊκή Ένωση δεν σημαίνει ότι έχει πάντα δίκιο.

Αν η Ελλάδα πραγματικά θέλει ειρήνη, πρέπει να μιλάει με την Τουρκία ως γείτονα, όχι να χρησιμοποιεί την Ευρώπη σαν ασπίδα για να κάνει μαξιμαλιστικές διεκδικήσεις. Η ειρήνη δεν χτίζεται με το να παρουσιάζεις συνεχώς την Τουρκία ως απειλή και μετά να ζητάς από άλλους να σε προστατεύσουν.

Και γιατί είναι θεμιτό να χρησιμοποιεί η Τουρκία την στρατιωτική της ισχύ για να επιβάλλει τις δικές της θέσεις ενώ δεν είναι θεμιτό να χρησιμοποιεί την διπλωματία η Ελλάδα για να προωθήσει τις δικές της θέσεις; Σε όλο τον πλανήτη οι σχέσεις μεταξύ των κρατών βασίζονται στην πολιτική και στρατιωτική ισχύ και όχι απλώς στα επιχειρήματα.

Όμως στην Ελλάδα η τουρκική ταυτότητα συχνά φορτώνεται αμέσως με έννοιες όπως “εισβολέας”, “βάρβαρος”, “απειλή” ή “ανατολίτης”. Αυτό το βλέπουμε συχνά στον δημόσιο λόγο, στα κοινωνικά δίκτυα και σε εθνικιστικούς κύκλους.

Αυτό είναι αναμενόμενο γιατί οι τούρκοι ήρθαν ως εισβολείς στην περιοχή και το πολιτιστικό τους επίπεδο ήταν χαμηλότερο από το βυζαντινό και ευρωπαικό γιατί ήταν ακόμα στο νομαδικό στάδιο πολιτισμού. Δεν συμφωνώ όμως να αντιμετωπίζονται οι σημερινοί, καθημερινοί τούρκοι με προκατάληψη και εχθρότητα. Πολιτικά και ιστορικά είναι τα θέματα μας και όχι προσωπικά.

Αν θέλετε πραγματικό διάλογο, τότε η ερώτηση δεν πρέπει να είναι μόνο “τι έκαναν οι Τούρκοι στους Έλληνες;”. Πρέπει να είναι και “τι έκαναν οι Έλληνες, οι βαλκανικοί εθνικισμοί και οι μεγάλες δυνάμεις στους Τούρκους και στους μουσουλμανικούς πληθυσμούς της περιοχής;”.

Τι έκαναν οι έλληνες και οι βαλκανικοί εθνικισμοί δηλαδή; Έπρεπε να κάτσουν να μείνουν σκλαβωμένοι στους οθωμανούς για πάντα; Οι οθωμανοί ήρθαν στα βαλκάνια και τα κατέκτησαν, όχι οι βαλκάνιοι στην κεντρική Ασία.

Η Οθωμανική Αυτοκρατορία, στα μέρη που κατέκτησε, πολέμησε μόνο εναντίον των στρατών που αντιστέκονταν σε αυτήν· δεν σκότωνε τον τοπικό πληθυσμό. Αντίθετα, όταν η Ελλάδα ήθελε να εκδιώξει τους Τούρκους από τα Βαλκάνια, εφάρμοσε πολιτική εκφοβισμού και, εκτός από τις τοπικές αντιστασιακές οργανώσεις, σφαγίασε και αθώους ανθρώπους της περιοχής, μόνο και μόνο για να τους αναγκάσει να φύγουν από εκεί. Ελπίζω να το γνωρίζεις αυτό, φίλε μου.